اسم من «سندروس» است!

از خونريزي معده جلوگيري مي‏كنم. دشمن كرم كدو هستم. اگر مرا با سكنجبين بخوريد از چاق شدنتان جلوگيري مي‏كنم. سرمه من با عسل تراخم را مداوا مي‏كند. ضد شب كوري هستم. فارسي و عربي من سندروس است. ولي عوام اشتباها مرا نوع كهربا مي‏دانند. در صورتي كه من صمغ نوعي سرو كوهي هستم كه در مراكش و اطراف اقيانوس اطلس زياد است و كساني كه مرا معدني تصور كرده و نوشته‏اند كه من در وسط دريا از زمين مي‏جوشم صحيح نيست. گياه من در اسپانيا هم مي‏رويد ولي صمغ نمي‏دهد علاوه بر مصرف دارويي و صنعتي با صمغ من دانه‏هاي تسبيح، گردن‏بند و ساير قطعات زينتي مي‏سازند. صمغ من در روغن محلول است، مخصوصا اگر آن را بجوشانند. سابقا مرا در روغن بزرگ حل كرده و روغني به نام روغن كمان مي‏ساختند كه از آن براي چرب كردن كمانها استفاده مي‏شد و هنوز هم براي كمان حلاجي مصرف مي‏شود. در هند مرا در روغن كنجد حل كرده و در نقاشي به كار مي‏برند و بر پارچه حرير مي‏مالند و با آن موم جامع مي‏سازند. داروسازان سنتي ايران با من روغني مي‏ساختند به نام دهن الصواني كه نسخه آن در قرابادين نوشته شده است. صمغ من خشك، شكننده شفاف به رنگ زرد ليمويي است و شبيه مصطكي مي‏باشد. بو و طعم آن رزيني است و داراي يك درصد اسانس مي‏باشد. كهربا ضمن معرفي خود اختلاف ضاهري خود را با من شرح داد و به همين جهت در اينجا تكرار نمي‏نمايم. گاهي در قطعات من اجساد كرم و پشه ديده مي‏شود. زيرا اين حشرات وقتي من از درخت مترشح مي‏شوم روي من نشسته و مي‏چسبند. من از خونريزي سينه و معده جلوگيري مي‏كنم، و درمان اسهال خوني مي‏باشم. بلغم معده و روده را از بين مي‏برم. كرم روده و كرم كدو را مي‏كشم و قاعده زنان را باز مي‏نمايم. براي درمان خفقان، تنگ نفس و بواسير مزمن مرا تجويز كرده‏اند. خوردن من با كمي سكنجبين جهت رفع چاقي مفيد است، و با سركه جهت اسقاط جنين مرده توصيه كرده‏اند. سرمه من با عسل جهت سفيدي و زخم چشم و تراخم مجرب است. براي درمان شب كوري كمي از مرا روي جگر گوسفند يا حيوان ديگر بپاشيد و آن را بر روي آتش بريان كنيد و آن كه از آن خارج مي‏شود گرفته، و در چشم بكشيد. چكاندن آن در گوش براي تسكين درد و ناشنوايي آن مفيد مي‏باشد صمغ من براي التيام جراحات مخصوصا محلول در روغن زيتون به كار مي‏رود. بخور من با «عود» يا به تنهايي جهت رفع سردرد و معالجه زكام و جلوگيري از سرما خوردگي نافع است، براي ساختن خمير دندانهاي طبي كه براي جلوگيري از خونريزي به كار مي‏رود، صمغ مرا داخل مي‏نمايند. محلول من در روغن بادام جهت ترك پوست و شقاق مقعد مفيد مي‏باشد. فرزجه آن جهت اسقاط جنين مرده مجرب است. در صنعت از صمغ من در ساختن ورنيهاي مختلف استفاده مي‏شود. صمغ ناشتار درخت من در بلوچستان، اطراف تخت سليمان مي‏رويد. درخت من پنجاه متر طول و يك متر و نيم قطر دارد و بيش از پانصد سال عمر مي‏كند، و زبان محلي به آن ناشتار مي‏گويند. با ايجاد شكافي در تنه درخت من صمغي از آن خارج مي‏شود كه در صنعت داروسازي با آن مشمع مي‏سازند و چون در اثر گرما روان مي‏شود آن را مخلوط با موم مي‏نمايند. صمغ من معطر و نيمه روان است، ولي پس از خارج شدن از درخت به سرعت منجمد مي‏شود و بوي قوي و مخصوص پيدا مي‏كند.

زبان خوراكيها جلد سوم دكتر غياث الدين جزايرى