اسم من «حنا» است!

فارسي من حنا با فتح مي‏باشد، و اعراب به من حنا به كسرحا و تشديد نون مي‏گويند. گياه من به صورت درختچه‏اي است كه در شمال و مشرق افريقا و عربستان و شبه قاره هند مي‏رويد. در ايران در نواحي جنوب، بلوچستان و كرمان مخصوصا در بم و نرماشير به عمل مي‏آيم، درختچه من به طول شش تا هفت متر قامت دارد، در جواني بدون خار و در پيري خاردار مي‏شوم و اينكه بعضي از نويسندگان اروپايي درختچه خاردار و بي‏خار مرا دو نوع متفاوت نوشته‏اند اشتباه است، در بعضي از شهرهاي هند مخصوصا بنگاله درخت من خزان نمي‏كند و هميشه مانند مورد سبزي خاصي دارد. تكثير گياه من به وسيله بذر يا قلمه صورت مي‏گيرد، گل من كه داروسازان سنتي ايران به آن فاغيه لقب داده‏اند، سرخ مايل به سفيدي و بسيار خوشبو است و درختچه من در بنگاله سالي دو بار گل مي‏كند. ميوه من به قدر فلفل است. در حديث وارد است كه من سرو گياهان سبز بوده و خضاب با برگ من شعار اهل اسلام و ايمان است. سردرد را زايل مي‏نمايد، و بر نور چشم مي‏افزايد و باه را تقويت مي‏نمايد. قسمت مورد استفاده من برگ و گل من است، اگر برگ و گل مرا با هم مخلوط كرده خضاب نمايند منافع بيشتري دارد، و حتي مي‏گويند گل من رنگ حنا را زايل مي‏كند. (اين قسمت امتحان نشده و مورد تاييد زبان خوراكيها نيست). متأسفانه تاكنون تمام عوامل مفيد برگ و گل من كشف نشده، و همينقدر مي‏دانند كه در برگ من تانن، مواد چربي، اسانس و يك ماده رنگي وجود دارد. اين ماده رنگي در برابر هوا و نور قرمز مي‏شود، و چنانچه مرا خيس كرده، و در مقابل هوا و نور قرار دهيد، روي آن قرمز شده و آنچه در برابر هوا و نور نيست سبز رنگ باقي مي‏ماند. اگر از رنگ قرمز حنا خوشتان نمي‏آيد، مي‏توانيد از اين خاصيت استفاده كرده حضاب را در تاريكي انجام دهيد. يا با افزودن يك ماده ضد اكسيژن، از اثر هوا در روي آن استفاده مي‏نمودند. رنگ من از رنگهاي بي‏ضرر براي موي سر انسان است، و از آن بيشتر در جشنها و مجالس عروسي براي رنگ كردن موي سر و صورت و كف دست و پا و آن استفاده مي‏نمودند. اگر گرد كوبيده مرا با آب اكسيژنه بيست حجمي مخلوط كرده، به موي سر خود به طور متناوب ببنديد، موهاي شما رنگ حنايي روشن با تلالو آتشين پيدا خواهد كرد، اگر آن را با قهوه مخلوط كرده خضاب نماييد موي سر شما به رنگ بلوطي در مي‏آيد. براي جلوگيري از عرق كردن دست و پا، وسيله‏اي بهتر از خضاب با برگ من نيست و براي اين كار بهتر است آن را با برگ گردو، و يا برگ هلو مخلوط نمايند. اين خضاب، اگزما و جرب را نيز معالجه مي‏كند. در صنعت منبت‏سازي نيز از من براي رنگ نمودن چوب استفاده مي‏نمايند. پشم و چرم را نيز مي‏توان با برگ من رنگ نمود. اگر مرا با گل ريواس مخلوط كرده بر سر ببنديد، رنگ طلايي به موي شما مي‏دهد. ضماد برگ من با سركه در روي پيشاني جهت رفع سردرد دو طرفه تجويز شده است، و با قطران و روغن زيتون جهت تقويت مو نافع است. (چون قطران سرطان زا مي‏باشد، افزودن آن توصيه مي‏نمودند). خوردن دو مثقال خيسانده برگ من جهت يرقان و سنگهاي كليه و مثانه نافع است، و براي درمان بند آمدن ادرار و ضد عفوني كردن مجاري ادرار نافع است، داروسازان سنتي ايران را عقيده بر آن بود كه خوردن خيسانده من بإ؛جج هفت مثقال شكر جهت ابتلاي جذام به غايت مفيد است، و چون يك ماه مجذوم آن را مرتبا بخورد و معالجه نشود درمان به آساني ميسر نيست. شستشوي با آب جوشانده من جهت باد سرخ و سوختگي آتش و رفع التهابات جلدي سودمند مي‏باشد. ماليدن كوبيده برگ من روي زخمهاي آبكي نافع مي‏باشد. ضماد برگ كوبيده من كه با پيه مخلوط شده باشد، جهت التيام زخم خصوصا گوشه كردن ناخن مفيد مي‏باشد. خوردن بذر من قدر به يك مثقال با عسل و كتيرا جهت تقويت دماغ به غايت مفيد مي‏باشد. خوردن يك مثقال گل من با بيست گرم آب و عسل جهت رقع انواع صداع نافع مي‏باشد. ماليدن من با سركه جهت صداع و به تنهايي جهت فالج و امراض دماغي و عصبي و التيام زخمها و بريدگيها و با موم و روغن گل سرخ جهت درد پهلو و كوفتگي اعضا سود فراوان دارد. گذاشتن گل من در لباس مانع بيد زدن و كرم گذاشتن آنها است و گويند در برگ من نيز اين خاصيت وجود دارد. روغن گل من كه از جوشانده آن در روغن زيتون به دست مي‏آيد، و داروسازان سنتي ايران آن را «دهن‏الفاغيه» ناميده‏اند، مقوي مو و نيكو كننده رنگ رخساره است، و روغن برگ من نيز مقوي و محلل درد اعصاب و مفاصل است. زياده‏روي در خوردن برگ من جايز نيست، و بهتر است هميشه آن را بالعاب اسفرزه و كتيرا ميل نمايند. هنگامي كه در وان حمام استحمام مي‏نمايند، يك قاشق حنا را در آب وان حل كنيد و بعد اثر آن را ببينيد. گل مغربي فارسي من گل مغربي است، زيرا هميشه هنگام غروب آفتاب گل من باز مي‏شود و مدتي باز مي‏ماند. گلهاي من درشت زرد رنگ بوده، بوي خوشي دارند. من از خانواده حنا بوده و زادگاه من امريكاي شمالي است، ولي امروز مرا به عنوان يك گل زينتي در اكثر نقاط ايران مي‏كارند و اعراب به من حشيشةالحمار مي‏گويند. ريشه من ضخيم و گوشتدار و داراي رنگ قرمز بوده و خوراكي است. خوردن ريشه و برگ من خون را تصفيه مي‏كند. فرندل فارسي و عربي من «فرندل» است و به زبان فرنگي به من «سالي‏كر» مي‏گويند. در سواحل درياي مازندران مي‏رويم. سر شاخه‏هاي گلدار گياه من قابض بود، و خون را بند مي‏آورند و به علت داشتن لعاب فراوان مرا به عنوان خلطآور و آرام كننده تجويز مي‏كنند. جوشانده 90 تا 100 گرم سر شاخه‏هاي گلدار تازه من در نيم ليتر آب جهت بند آوردن اسهالهاي خوني و ساده، ورم روده و رفع ترشحات زنانه، خون دماغ، اخلاط خوني، خونريزي در فواصل قاعدگي تجويز و توصيه شده است. اگر سر شاخه تازه در دسترس شما نبود و خواستيد از خشك آن استفاده كنيد، سي تا شصت گرم آن را مصرف نمايند. و روز خوردن آن را ادامه داده و هر روز مقدار مصرف آن را كم نماييد.

زبان خوراكيها جلد سوم دكتر غياث الدين جزايرى

فارسي من حنا با فتح مي‏باشد، و اعراب به من حنا به كسرحا و تشديد نون مي‏گويند. گياه من به صورت درختچه‏اي است كه در شمال و مشرق افريقا و عربستان و شبه قاره هند مي‏رويد. در ايران در نواحي جنوب، بلوچستان و كرمان مخصوصا در بم و نرماشير به عمل مي‏آيم، درختچه من به طول شش تا هفت متر قامت دارد، در جواني بدون خار و در پيري خاردار مي‏شوم و اينكه بعضي از نويسندگان اروپايي درختچه خاردار و بي‏خار مرا دو نوع متفاوت نوشته‏اند اشتباه است، در بعضي از شهرهاي هند مخصوصا بنگاله درخت من خزان نمي‏كند و هميشه مانند مورد سبزي خاصي دارد. تكثير گياه من به وسيله بذر يا قلمه صورت مي‏گيرد، گل من كه داروسازان سنتي ايران به آن فاغيه لقب داده‏اند، سرخ مايل به سفيدي و بسيار خوشبو است و درختچه من در بنگاله سالي دو بار گل مي‏كند. ميوه من به قدر فلفل است. در حديث وارد است كه من سرو گياهان سبز بوده و خضاب با برگ من شعار اهل اسلام و ايمان است. سردرد را زايل مي‏نمايد، و بر نور چشم مي‏افزايد و باه را تقويت مي‏نمايد. قسمت مورد استفاده من برگ و گل من است، اگر برگ و گل مرا با هم مخلوط كرده خضاب نمايند منافع بيشتري دارد، و حتي مي‏گويند گل من رنگ حنا را زايل مي‏كند. (اين قسمت امتحان نشده و مورد تاييد زبان خوراكيها نيست). متأسفانه تاكنون تمام عوامل مفيد برگ و گل من كشف نشده، و همينقدر مي‏دانند كه در برگ من تانن، مواد چربي، اسانس و يك ماده رنگي وجود دارد. اين ماده رنگي در برابر هوا و نور قرمز مي‏شود، و چنانچه مرا خيس كرده، و در مقابل هوا و نور قرار دهيد، روي آن قرمز شده و آنچه در برابر هوا و نور نيست سبز رنگ باقي مي‏ماند. اگر از رنگ قرمز حنا خوشتان نمي‏آيد، مي‏توانيد از اين خاصيت استفاده كرده حضاب را در تاريكي انجام دهيد. يا با افزودن يك ماده ضد اكسيژن، از اثر هوا در روي آن استفاده مي‏نمودند. رنگ من از رنگهاي بي‏ضرر براي موي سر انسان است، و از آن بيشتر در جشنها و مجالس عروسي براي رنگ كردن موي سر و صورت و كف دست و پا و آن استفاده مي‏نمودند. اگر گرد كوبيده مرا با آب اكسيژنه بيست حجمي مخلوط كرده، به موي سر خود به طور متناوب ببنديد، موهاي شما رنگ حنايي روشن با تلالو آتشين پيدا خواهد كرد، اگر آن را با قهوه مخلوط كرده خضاب نماييد موي سر شما به رنگ بلوطي در مي‏آيد. براي جلوگيري از عرق كردن دست و پا، وسيله‏اي بهتر از خضاب با برگ من نيست و براي اين كار بهتر است آن را با برگ گردو، و يا برگ هلو مخلوط نمايند. اين خضاب، اگزما و جرب را نيز معالجه مي‏كند. در صنعت منبت‏سازي نيز از من براي رنگ نمودن چوب استفاده مي‏نمايند. پشم و چرم را نيز مي‏توان با برگ من رنگ نمود. اگر مرا با گل ريواس مخلوط كرده بر سر ببنديد، رنگ طلايي به موي شما مي‏دهد. ضماد برگ من با سركه در روي پيشاني جهت رفع سردرد دو طرفه تجويز شده است، و با قطران و روغن زيتون جهت تقويت مو نافع است. (چون قطران سرطان زا مي‏باشد، افزودن آن توصيه مي‏نمودند). خوردن دو مثقال خيسانده برگ من جهت يرقان و سنگهاي كليه و مثانه نافع است، و براي درمان بند آمدن ادرار و ضد عفوني كردن مجاري ادرار نافع است، داروسازان سنتي ايران را عقيده بر آن بود كه خوردن خيسانده من بإ؛جج هفت مثقال شكر جهت ابتلاي جذام به غايت مفيد است، و چون يك ماه مجذوم آن را مرتبا بخورد و معالجه نشود درمان به آساني ميسر نيست. شستشوي با آب جوشانده من جهت باد سرخ و سوختگي آتش و رفع التهابات جلدي سودمند مي‏باشد. ماليدن كوبيده برگ من روي زخمهاي آبكي نافع مي‏باشد. ضماد برگ كوبيده من كه با پيه مخلوط شده باشد، جهت التيام زخم خصوصا گوشه كردن ناخن مفيد مي‏باشد. خوردن بذر من قدر به يك مثقال با عسل و كتيرا جهت تقويت دماغ به غايت مفيد مي‏باشد. خوردن يك مثقال گل من با بيست گرم آب و عسل جهت رقع انواع صداع نافع مي‏باشد. ماليدن من با سركه جهت صداع و به تنهايي جهت فالج و امراض دماغي و عصبي و التيام زخمها و بريدگيها و با موم و روغن گل سرخ جهت درد پهلو و كوفتگي اعضا سود فراوان دارد. گذاشتن گل من در لباس مانع بيد زدن و كرم گذاشتن آنها است و گويند در برگ من نيز اين خاصيت وجود دارد. روغن گل من كه از جوشانده آن در روغن زيتون به دست مي‏آيد، و داروسازان سنتي ايران آن را «دهن‏الفاغيه» ناميده‏اند، مقوي مو و نيكو كننده رنگ رخساره است، و روغن برگ من نيز مقوي و محلل درد اعصاب و مفاصل است. زياده‏روي در خوردن برگ من جايز نيست، و بهتر است هميشه آن را بالعاب اسفرزه و كتيرا ميل نمايند. هنگامي كه در وان حمام استحمام مي‏نمايند، يك قاشق حنا را در آب وان حل كنيد و بعد اثر آن را ببينيد. گل مغربي فارسي من گل مغربي است، زيرا هميشه هنگام غروب آفتاب گل من باز مي‏شود و مدتي باز مي‏ماند. گلهاي من درشت زرد رنگ بوده، بوي خوشي دارند. من از خانواده حنا بوده و زادگاه من امريكاي شمالي است، ولي امروز مرا به عنوان يك گل زينتي در اكثر نقاط ايران مي‏كارند و اعراب به من حشيشةالحمار مي‏گويند. ريشه من ضخيم و گوشتدار و داراي رنگ قرمز بوده و خوراكي است. خوردن ريشه و برگ من خون را تصفيه مي‏كند. فرندل فارسي و عربي من «فرندل» است و به زبان فرنگي به من «سالي‏كر» مي‏گويند. در سواحل درياي مازندران مي‏رويم. سر شاخه‏هاي گلدار گياه من قابض بود، و خون را بند مي‏آورند و به علت داشتن لعاب فراوان مرا به عنوان خلطآور و آرام كننده تجويز مي‏كنند. جوشانده 90 تا 100 گرم سر شاخه‏هاي گلدار تازه من در نيم ليتر آب جهت بند آوردن اسهالهاي خوني و ساده، ورم روده و رفع ترشحات زنانه، خون دماغ، اخلاط خوني، خونريزي در فواصل قاعدگي تجويز و توصيه شده است. اگر سر شاخه تازه در دسترس شما نبود و خواستيد از خشك آن استفاده كنيد، سي تا شصت گرم آن را مصرف نمايند. و روز خوردن آن را ادامه داده و هر روز مقدار مصرف آن را كم نماييد.

زبان خوراكيها جلد سوم دكتر غياث الدين جزايرى