اسم من «تخم مرغ» است!

در من 35 عنصر مختلف جمع آمده است. از زرده من براي حفظ حافظه خود استفاده بريد. در رشد اطفال نقش مؤثري دارم. اگر از مرض قند رنج مي‏بريد به سراغ من بياييد. براي زخم معده مفيدم و قواي از دست رفته را جبران مي‏كنم... فارسي من تخم مرغ است. به من مرغانه هم مي‏گويند. اعراب به من «بيض» و تركان «يومورتا» گويند. من يكي از مواد غذايي انسان هستم كه از ابتداي خلقت مورد استفاده قرار گرفته و روز بروز مصرف من در ايران و ساير كشورهاي جهان زيادتر مي‏شود. دسته‏اي از گياهخواران با اينكه از خوردن گوشت پرهيز مي‏نمايند خوردن مرا جايز دانسته و در حقيقت مرا نايب مناب گوشت كرده‏اند. من يكي از غذاهاي مفيد و كامل بوده و خوردن من براي حفظ تندرستي و درمان پيشگيري، اثري ارزنده دارد، زيرا من داراي مواد سفيده‏اي، مواد معدني، ويتامينهاي گوناگون، مواد آلي، مواد چربي و كمي قند بوده و در ساختمان من 35 عنصر مختلف ديده شده است. مواد سفيده‏اي در سفيده من به صورت محلول و زرده به حالت تركيب با مواد چربي است و تاكنون شانزده نوع مواد سفيده‏اي در من كشف كرده‏اند كه اين شانزده نوع مواد سفيده‏اي، مي‏توانند قسمت اعظم احتياجات بدن انسان را براي رشد و نمو و نوسازي عضلات تأمين نمايند. چربي موجود در زرده من، از عاليترين و سودمندترين انواع چربيها بوده و پرارزشترين آنها ليسيتين نام دارد كه غذاي اصلي شبكه عصبي بدن انسان بوده و وجودش براي حفظ حافظه، قواي تفكر و دستگاه توالد وتناسل لازم و ضروري است. يكي از اسرار وجود من اين است كه با اينكه داراي كلسترل بوده و قاعده بايستي چربي خون را زياد كنم، خوردن من سبب افزايش فشار خون نمي‏شود، زيرا نوعي چربي در من وجود دارد كه خاصيت آن پايين آوردن فشار خون است و به همين جهت است كه خوردن من فشار خون را بالا نمي‏برد. زرده من داراي فسفر زياد است. من داراي كلسيم زياد و مقداري منيزي، كلر، پتاسيم، سديم، گوگرد و آهن مي‏باشم. من داراي ويتامينهاي محلول در چربي مانند ويتامينهاي «آ - د - اي و كا» بوده و چنانچه در آفتاب قرار گيرم، مقدار ويتامين (د) در من دو برابر مي‏شود و نيز داراي ويتامين «ب‏1، ب‏2، پ، و ب‏14» هستم. اسيد پانتونيك نيز در من زياد بوده و خوردن من مانع ريزش مو مي‏باشد. زرده من داراي هورمونهاي جنسي و هورموني شبيه انسولين بوده و خوردن من براي مبتلايان به مرض قند سود فراوان دارد. من به رشد اطفال كمك كرده و بلوغ را جلو مي‏اندازم و شير مادران را زياد مي‏كنم. خام من براي رشد، اثر بيشتري دارد. سفيده من چه به صورت خام و چه به صورت پخته آن مناسب و مفيد است. زرده من چه به صورت خام و چه به صورت پخته در معده توقف كوتاهي داشته و ترشحات معدي را زياد مي‏كند و به همين جهت است كه خوردن آن قبل از غذا اشتها را زياد مي‏كند. من در حرارت و رطوبت زياد فاسد مي‏شوم و شستن من باعث مي‏شود، كه زودتر فاسد شوم، ولي در هوايي كه كمي مرطوب باشد ديرتر فاسد مي‏گردم. اگر مرا در مجاورت سبزيها مخصوصا پياز و سيب زميني و ميوه‏هايي مانند سيب و مركبات قرار دهيد، پس از چند روز آنها را فاسد و متعفن مي‏كنم و اين به علت گاز گوگردي است كه به تدريج از من صادر مي‏شود، بنابر اين توصيه شده است كه مرا از آنها دور نگه داشته و در يخچال نيز جاي من از ميوه‏ها و يبزيها مجزا شده است. پوست من داراي املاح كلسيم و فلزات ديگري است كه قبلا به آنها اشاره گرديده. در زرده من بيشتر و در سفيده، مقداري انزيمهاي مختلف و دياستازهاي مفيد وجود دارد. زرده عسلي من غذاييت بسيار داشته و فضولات آن كم است. مقوي دماغ و بدن بوده، شهوت را زياد مي‏كند. خلط را از بين مي‏برد و سينه را نرم كرده و از سرفه‏هاي خشك جلوگيري مي‏كند و مانع خونريزي از سينه و معده مي‏شود و براي زخم معده و كليه و مثانه مفيد است. براي كساني كه خون زيادي از آنها رفته و دچار ضعف شده‏اند، غذايي بهتر از زرده تخم مرغ براي آنها نيست و چون به زرده من كمي فلفل زده و آن را نيم برشته نمايند، براي زياد شدن شهوت مؤثر است. خوردن زرده خام، پادزهر خوبي است، و بلعيدن آن آواز را باز مي‏كند. زياده روي در خوردن من مضر معده بوده و باعث پيدا شدن سنگ در كليه و مثانه و ايجاد زخمها و ضايعات جلدي و يكي از علل پيدايش گل مژه است. عسلي من براي اطفال مي‏تواند جانشين شير مادر شود، پخته سفت شده من دير هضم، مخصوصا در اشخاص رطوبتي است. خوردن من با كندر جهت رفع سرفه و با تخم كتان جهت تنگ نفس و با كمي نمك همراه با كندر و انزروت براي چاق شدن اشخاص لاغر و با خون سياوشان جهت اسهال و پيچش دل و تباشير قلمي جهت بند آمدن خون، تجويز شده است. همچنين خوردن من همراه با سماق و مازو جهت اسهال نافع است. پخته من با سركه شكم را جمع مي‏كند، و براي معده مفيد است. ضماد زرده و سفيده من همراه با برگ گل بابونه، جهت ورم چشم و ورم بيضه و نشستگاه و با موم جهت نرم شدن جميع ورمها و نرمي اعصاب مفيد است. ماليدن پخته من مخلوط با زعفران جهت تسكين درد و ورم بواسير و با عسل جهت بر طرف شدن كك مك و آثار سياهي جلد و به تنهايي جهت شقاق (ترك نشستگاه) نافع است و چون چهار تا پنج عدد زرده را بازيره كرماني و گل بابونه پس از كوبيدن مخلوط كرده، بر پارچه آب نديده بمالند و آنرا روي آتش ملايم گرم كرده، بر كمر ببندند درد آن را تسكين مي‏دهد و چون زرده را گرم كرده روي دمل بگذارند و روي آن پارچه‏اي بچسبانند، باعث سرباز كردن آن شده و زخم آن را التيام مي‏دهد. ماليدن زرده و سفيده بر صورت جهت در آمدن ريش و بر سر جهت تقويت مو مخصوصا موهاي خشك سودمند مي‏باشد، سفيده من غذائيت زياد داشته و كمي دير هضم است و خوردن آن با آرد جو براي جلوگيري از خونريزي معده و سينه مفيد است. ضماد آن جهت درد چشم و زخمهاي بد خيم و سوختگي آتش و آب جوش مفيد بوده، از تاول زدن جلوگيري مي‏كند. ماليدن آن مانع آفتابزدگي مي‏شود. پوست سخت بيرون مرا اگر كوبيده بر روي زخم بپاشيد، آن را ضد عفوني مي‏كند و اگر در سوراخ بيني بريزند، خون دماغ را بند مي‏آورد و پاشيدن آن جرب و خارش را درمان مي‏نمايد. براي شناسايي تازگي و كهنگي من كافي است يك محلول دوازده در صد آب نمك را در يك ليوان ريخته و مرا در آن بيندازيد، اگر در ته ليوان عمودي ايستادم، تخم مرغ روز بوده و تازه مي‏باشم، اگر وسط محلول معلق ماندم، دو تا سه روز از عمر من مي‏گذرد، و اگر روي محلول افقي افتادم، بسيار كهنه و فاسد مي‏باشم. اين روزها تخم مرغ خشك كرده و تخم مرغ منجمد شده هم وارد بازار شده و بد نيست بدانيد كه خشك كردن تخم مرغ در قديم هم بين چينيها معمول بوده است.

زبان خوراكيها جلد دوم دكتر غياث الدين جزايرى