برخی از موانع اجابت دعا
گرچه بر اساس روایات هیچ دست نیازمندی، وقتی به سوی خداوند دراز شود، خالی بر نمی گردد و به گفته بعضی از بزرگان لااقل یکی از فواید دعا اصلاح جوهر نفس ناطقه و زبان استعداد است که در سایه دعا و تقرّب به خدا نصیب انسان می شود.[1] امّا اگر حاجتی موردنظر باشد و با دعا حاصل نشود، سبب عدم اجابت را انسان باید در اعمال و کارهایش جستجو نماید، چون پیش آمدها و حوادث و یا عدم پذیرش دعاهای انسان بدون ارتباط با عمل انسان نیست، گرچه به گفته برخی بزرگان در بعضی از موارد نسبت بین عمل و جزاء انسان ممکن است درک کند و یا بعضی موارد را به طور اندک آگاهی پیدا کند، امّا در بسیاری از موارد از درک ارتباط عمل با حوادث نظیر عدم استجابت دعا انسان عاجز است.[2] امّا ارتباط قطعی میان آنها برقرار است، لذا در دعای کمیل در این زمینه آمده: «اللهم اغفرلی الذنوب التی تغیّر النعم، اللهم اغفرلی الذنوب التی تحبس الدعاء، اللهم اغفرلی الذنوب التی تنزل البلاء»؛ خدایا بیامرز برایم گناهانی که دگرگون می سازد، نعمت ها را، خدایا بیامرز برایم گناهانی که از اجابت دعا جلوگیری می کند، خدا بیامرز گناهانی را که سبب نزول حوادث ناگوار می شود.
و هم چنین در برخی روایات آمده: «الذنوب التی تردّ الدعا و تظلم الهواء عقوق الوالدین»؛[3] گناهانی که سبب رد شدن دعا و باعث تشویش فکر می شود عاق والدین (نارضایتی پدر و مادر) است.
خلاصه اینکه ادب اقتضا می کند که در محضر خداوند متعال آداب و شرایط ظاهری و باطنی دعاکردن را رعایت کنیم و اگر با مراعات عوامل مؤثر در استجابت دعا، دعایمان مستجاب نشد، گذشته از مصلحت ها و حکمت های الهی، حق این است که علت مهم و اساسی را در خودمان جویا شویم چرا که در اکثر اوقات گناه و معصیت، ایجاد حجاب نموده و مانع استجابت دعا می گردد که این گناهان در قالب های مختلف بوده و آثار منفی و مخرّب خود را همواره به دنبال دارند.
[1] . حسن زاده آملی، رساله نور علی نور، ص 111، انتشارات تشیع، سال 1371 ش.
[2] . همان، ص 100، 102.
[3] . اصول کافی، ج 2، کتاب ایمان و کفر، باب 197 (فی تفسیر الذنوب)، ص 421، نشر دار التعارف للمطبوعات، بیروت، سال 1413 ش.
