اسم من «به» است!

منبع ويتامين‏هاي مختلف هستم. با آش من به مبارزه با امراض معدي برويد. پوست من براي از بين بردن چين و چروك پوست مفيد است. براي نرمي سينه و تنگ نفس مرا تجويز كنيد.... اسم من به است، به من بهي و آبي هم مي‏گويند و اعراب مرا «سفرجل» مي‏خوانند. زادگاه اوليه‏ي من ايران است و در نام لاتيني من كلمه ايراني به چشم مي‏خورد. من داراي انواع جنگلي - ترش - شيرين و ميخوش هستم. بهترين نوع من پيوندي است كه آنرا روي تنه‏ي زالزالك پيوند كرده باشند. نوع جنگلي من گس است و آنرا «به شغال» مي‏خوانند. قابل خوردن نيست، ولي بهدانه‏ي آن بهتر از دانه‏ي پيوندي است. من داراي ويتامين‏هاي آ - ب و اي و پ 6 بوده داراي آهك و تانن هستم، واز اين رو براي مبتلايان به امراض سل و دق غذاي مطلوبي مي‏باشم. آب جوشانده و پخته‏ي من مقوي و قابض است، آب ميوه من كه به وسيله ماشين‏هاي فشاري گرفته شود، ملين بوده طبل شكم را خالي مي‏كند و در كوچك كردن شكم مؤثر است. شربت ساده‏ي من كه به شربت به معروف است، براي درمان ورم روده مفيد مي‏باشد و شربت به ليمو مقوي قلب و معده بوده، و ايجاد سرور مي‏نمايد. آش من غذاي گوارايي براي امراض معدي است و «خورش به» نيز همتاي آن مي‏باشد. آب ميوه‏ي من براي معالجه اسهال خوني و خونريزي معدي تجويز شده است و دمكرده‏ي شكوفه‏ي من (سي گرم در ليتر) سرفه را تسكين مي‏دهد. اگر پوست ميوه‏ي مرا پانزده روز در الكل خيس كنند، و با آب آن صورت را مالش دهند، چين و چروك را از بين مي‏برد. وجود ويتامين‏هاي ب و پ در من سبب شده است كه اعصاب راتقويت كنم و جواني را پايدار سازم. با آب جوشانده‏ي من مي‏توان معده - روده و رحم را شست. نوع ترش من در تقويت معده بهتر از شيرين است. نوع شيرين من مسرور كننده، و مقوي معده و دماغ است. پيشاب را زياد مي‏كند. زياده روي در خوردن «به ترش» مسهل است. عصاره‏ي ميوه من مانع خونريزي و قي و خمار و تشنگي است. يكي از پزشكان قديم ايران معتقد است كه زياده روي در خوردن به «ترش» و ميخوش باعث سكسكه است. بوييدن انواع معطر من باعث تقويت روح حيواني و نفساني است. قي را بند مي‏آورد و خونريزي معده را درمان مي‏كند. خوردن ميوه خام من مخصوصا شاداب و شيرين آن جهت تفريج و معالجه وسواس و تسكين دردسر و آبريزش بيني و تقويت كبد ومعده مفيد مي‏باشد، اشتها را زياد مي‏كند بهترين خاصيت ميوه‏ي من حفظ جنين از سقط است و نوزاد را خوش آب و رنگ مي‏نمايم. ميوه من بوي بد دهان را از بين مي‏برد. يرقان را معالجه مي‏نمايد و التهاب معده را تسكين مي‏دهد و براي تسكين درد قسمت بالاي معده توصيه شده است. ميوه من از ويار زنان آبستن جلوگيري مي‏كند. چكاندن ميوه در مجراي ادرار جهت دفع سوزش و معالجه جراحات آن مفيد است. اگر ميوه‏ي مرا زير آتش تنوري نماييد، به حدي كه رنگ آن تيره شود و بخوريد اسهال مزمن را معالجه مي‏كند مخصوصا اگر وسط ميوه مرا خالي كرده و دانه‏ها را برداشته و به جاي آن جوزبو يا گذاشته باشند. مسكن تشنگي و حرارت معده است. مرباي من با آب نعناع براي جلوگيري از قي به كار مي‏رود، شكوفه‏ي تازه من مسكن سينه - قابض و مسكن درد سر و قي كردن است. مقوي قلب، دماغ و معده بوده، و اثري نيكو دارد. مرباي ميوه من جهت نرم كردن و درمان سرفه و تنگ نفس سودبخش مي‏باشد. ضماد ميوه و برگ درخت من جهت فروبردن ورمهاي گرم، مخصوصا ورم چشم نافع است. از اين ضماد مي‏توان براي رفع سوزش محل نيش حشرات سمي استفاده نمود. ضماد برگ من به تنهايي جهت معالجه زخمهاي چركي مفيد مي‏باشد. كرك روي پوست من بسيار قابض است و براي گلو و آواز خوب نيست، چنانچه آب ميوه‏ي مرا در روغن زيتون ريخته و آنرا غليظ نماييد، تنقيه‏ي آن جهت معالجه اسهال زخم معده اثر معجزه آسا دارد.

زبان خوراكيها جلد يك دكتر غياث الدين جزايري