نزله یا زکام

تدابیر نزله و زکام

تعریف:
زکام و نزله دو بیماری نزدیک به هم هستند به این دلیل که مبداء پیدایش هر دو یکی است یعنی در هر دو ریزش مایعات و رطوبات از مغز وجود دارد به عبارتی ریزش و فرود آمدن ضایعات و فضولات رطوبی از جلوی مغز به سوی پایین را اگر به سوی منافذ بینی باشد، زکام و اگر به سوی حلق باشد، نزله می‌نامند. در واقع وقتی که رطوبت اضافی در مغز تجمع پیدا می‌کند به‌طوری‌که مغز از گواریدن آن عاجز می‌شود، قوۀ دافعۀ آن، رطوبات را به سمت مجراهایی می‌فرستد که در زیر آن است و به سمت اندام‌های پایینی سوق می‌دهد.
علایم:
علامت زکام: از راه بینی به سختی نفس کشیدن، غنه کلام (یعنی در بینی سخن گفتن)، خروج ترشحات و رطوبات از بینی برخلاف عادت طبیعی، نقصان یا حتی باطل شدن حس بویایی.
علامت نزله: گرفتن صدا، دشواری تکلم، ترشحات پشت حلق.
بیماری‌های ناشی از نزله:
نکتۀ بسیار مهمی که در مورد این بیماری باید به آن توجه داشت این است که در درمان آن نباید هیچ‌گونه کوتاهی و غفلت کرد و مهلت دادن درمان سزاوار نیست زیرا که مادۀ بیماری بسیار خطرناک است و اگر زود نضج پیدا نکند (پخته نشود) و از بین نرود، خود سبب بیماری‌های دیگری می‌گردد زیرا به هر عضوی که برسد، در آن موضع تجمع یافته و موجب بیماری مخصوص آن عضو می‌شود مثلاً اگر به سمت چشم سرازیر شود سبب بیماری‌های چشم می‌شود و اگر به گوش و بینی، بیماری‌های گوش و بینی و زکام ایجاد می‌شود. اگر به دندان بریزد، موجب درد دندان می‌شود. اگر به معده برود، درد معده، زخم معده و دیگر بیماری‌های معده را موجب می‌شود. اگر به روده‌ها برود، زخم روده و اسهال ایجاد می‌کند مخصوصاً اگر ماده شور یا تیز و ترش باشد و اگر ماده خام و غلیظ باشد، قولنج از آن متولد می‌شود. ماده نزله در ریه باعث گرفتگی صدا و سرفه شده و در اندام‌ها ممکن است باعث ایجاد بی‌حسی، فلج و تورم شود. اگر قوه دافعۀ مغز ضعیف باشد و یا در منافذ و مجراهای دفع ماده گرفتگی باشد و بخارات و رطوبات در مغز محصور بمانند و در حفره‌ها و منافذ باقی بمانند و گرفتگی بسیار باشد موجب سکته و اگر کمتر باشد موجب صرع می‌شود. اگر ماده در عروق مغز بماند و بسیار باشد، موجب ایجاد افکار فاسد و اگر اندک باشد، سردرد و سرگیجه می‌آورد. بنابراین مادامی که ماده در مغز موجود است نباید نزله را بند آورد بلکه باید کاملاً آن را خارج نمود و اگر خود به خود بند آمد باید با داروهای مناسب مسیر خروج آن را باز کرد. بنابراین طیف گسترده‌ای از بیماری‌ها به دنبال نزله ایجاد می‌شوند که هر کدام با عوارض و مشکلات عدیده‌ای همراه هستند که ممکن است فرد را از روزه گرفتن در ماه رمضان باز داشته و او را متحمل هزینه‌های سنگین جهت درمان آن عوارض نمایند در حالی‌که با پاکسازی بدن از مواد زاید و درمان ریشه‌ای عامل ایجاد‌کننده بیماری و رعایت دستورات توصیه شده جهت پیشگیری از بروز مجدد نزله قبل از شروع ماه رمضان، بیمار از توفیق روزه گرفتن بی‌بهره نخواهد ماند.
انواع نزله و زکام، اسباب و علل و علایم آنها:
نزله و زکام به دو دستۀ گرم و سرد تقسیم می‌شوند که هر کدام از آنها نیز با توجه به سبب پیدایش و اخلاط غالب، گروه‌بندی شده و علامات و نشانه‌های خاص خود را دارا می‌باشند:
 

نزله وزکام

    ترکیبات مفید در زکام و نزله سرد:
- خوردن مغز فندق بریان با کمی فلفل، منضج سریع زکام و نزلات سرد است.
- خوردن تخم کتان بریان کرده و کوبیده با عسل مخلوط کرده با کمی فلفل در نزله و زکام سرد سودمند است. مصرف تخم کتان از دیدگاه طب جدید برای آبریزش بینی آلرژیک مفید است.
- در زکام و نزله سرد، چند روز صبح مقدار 35 گرم شربت زوفا را با آب گرم مخلوط کرده بخورند. اگر با عرق انیسون یا عرق گاوزبان بخورند بهتر است.
- ریشه شیرین‌بیان 5گرم، گاوزبان 6گرم با نبات سفید جوشانده صاف نموده بنوشند.
- نوشیدن جوشانده انجیر زرد 23گرم، آویشن و بابونه هر کدام4 گرم از مجربات در زکام سرد است.
- در نزله سرد در وقت تشنگی، آب گرم بنوشند و اگر به جای آب، آب و عسل بدهند بهتر است. در بیماران دچار نزله سرد، استفاده از ترکیب آب گرم و عسل به جای چای مناسب است.
- در نزله و زکام سرد غلیظ، سکنجبین و شربت لیموی کم‌ترشی بدهند زیرا ترشی زیاد ایجاد گزش و خشونت می‌کند و بهتر است که در آب، کمی پودر ریشه شیرین‌بیان حل کنند تا ضرر ترشی اصلاح شود.
- آب سبوس گندم با عسل و روغن بادام یا حریره از سبوس گندم و مغز بادام و عسل یا سوپ (حسوی) گندم مفید است.
- حریره از ماش پوست کنده و مغز بادام بدون شکر یا با کمی شکر نیز مفید است. زیرا ماش و ترکیب بادام و شکر هر دو غذاییت بالایی داشته و مانع ایجاد نزله هستند.
- خوردن نان با انجیر و مویز و شلغم و هویج. انجیر و مویز علاوه بر خواص مفیدی که در برطرف کردن نزله دارند، از جمله مواد غذایی هستند که بهتر است به عنوان شیرینی طبیعی در ماه رمضان به جای شیرینی‌های مصنوعی و زولبیا و بامیه مصرف شود. انجیر نسبت سایر میوه‌ها غذاییت بیشتری دارد و خوردن آن بخصوص قبل از غذا، ملین طبع است. مویز نیز بدن و دستگاه گوارش را از اخلاط نامناسب پاکسازی کرده و ملین است.
- بنفشه پرورده با عسل (مربای بنفشه)، گلقند عسلی و مربای زنجبیل، مربای بالنگ، به یا سیب. از مرباهای مذکور همراه با نان می‌توان به عنوان غذایی سبک و مفید در وعده سحر استفاده نمود.
- زرده تخم مرغ عسلی
- نخوداب با ادویه‌جات گرم و گوشتهای لطیف
- از گوشت‌ها گنجشک بریان، جوجه کبوتر بریان یا در آش پخته، بزغاله و جوجه مرغ فربه با گندم پخته نافع است.(5-2)
- از سبزی‌ها هویج، شلغم، پیاز پخته مفید است.
ترکیبات مفید در زکام بلغمی:
- حریره‌ای که از سبوس گندم و شیره مغز بادام و عسل درست کرده باشند، مصرف کنند و به جای آب، جلاب بنوشند. زیرا آب ماده را خام می‌کند و نضج را به تاخیر می‌اندازد و بلغم را می‌افزاید.
- اسطوخدوس 4 گرم، گل بنفشه، پرسیاوشان هر کدام 6 گرم جوشانده با نبات بنوشند. اسطوخدوس، مقوی بدن و قلب و مغز و پاکسازی‌کننده مخصوص مغز از اخلاط و مواد نامناسب، مانع ریختن نزله به اعصاب و جلوگیری‌کننده از عفونت است. پرسیاوشان، بازکننده گرفتگی بینی و پاک‌کننده ریه و سینه از اخلاط نامناسب است و بنفشه مصلح آن است.
- اگر نیاز به پاکسازی بدن باشد، با مسهل بلغم یا ایارجات تحت نظر پزشک انجام شود. بعد از پاکسازی چند روز صبح، شربت زوفا با آب گرم یا چند شب 10گرم اطریفل با 5گرم اسطوخدوس مخلوط کرده بخورند که در تقویت مغز بسیار موثر است.
- مداومت بر مصرف اطریفلات نیز تحت نظر پزشک، سودمند است.
ترکیبات مفید در نزله و زکام سوداوی:
- پاکسازی سودا با مسهلات مناسب مثل افتیمون و بسفایج با نظر پزشک.
- به عنوان غذا حریره‌ای از نشاسته، شکر و روغن بادام استفاده نمایند.
- از مجربات بدیع برای زکام سوداوی، نوشیدن جوشانده انجیر و عناب و سپستان و روغن‌مالی با روغن بادام و بنفشه و کدو و بابونه است.
ترکیبات مفید در نزله و زکام گرم:
- در نزله گرم، نوشیدن جوشانده عناب ده دانه با شکر 25 گرم مفید است. اگر همراه با آن سرفه باشد سپستان و به‌دانه اضافه کنند.
- در زکام گرم، ماءالشعیر با شربت بنفشه، اندکی آب انار، آب آلو با جلاب و ترک غذاهای با طبیعت گرم سودمند است.
- حریره از آرد باقلا با شیره مغز خیار و مغز بادام.
- غذای بی‌گوشت از ماش پوست کنده، اسفناج و کدو و مغز بادام یا روغن بادام.
- حریره از آب سبوس گندم، آرد باقلا، نشاسته، کتیرا و روغن بادام و شکر.
- حریره از نشاسته، آرد باقلا، جو پوست کنده، کدو، خرفه، کاهو و روغن بادام. اگر حرارت زیاد نباشد گوشت جوجه ماکیان یا ماهی کیلکا نیز می‌توان اضافه کرد. باقلا ریه و سینه را پاکسازی و تقویت کرده و مانع ریزش مواد از مغز به پایین می‌شود. آرد باقلا با روغن بادام و شکر برای سرفه و خشونت سینه و حلق نافع است.
- اگر بی‌خوابی وجود داشته باشد، غذایی بی‌گوشت حاوی ماش و خشخاش و مغز بادام و تخم کاهو مفید است.