خصایص دموی
گرم وتر چون هوا،فردی است برون گرا وبا ثبات
با خصا یص : خوش مشرب ، پیشرو،پر حرف ، حسا س ، بی قید ، سرزنده ،
بی مبا لات ، پیشوا ، ملایم مزاج ، از همه
خلطها زودترمعالجه می شود
غلبه دم
- تب گرم و سوزاننده، رویت خوابهای سرخ
- بروز دمل ، جوش ، ورم ، آبله ، بواسیر ، خناق ، خارش ، خونریزی از لثه ها
– کسالت ، سنگینی سر ، خواب آلودگی ، پینکی رفتن ، کندی حواس
– شیرینی دهان صبحها و لزوجت بزاق ، زبان قرمز همچنین صورت چشم و بول
– قند خون ، فشار خون ، اوره ، چربی ، غلیظ شدن خون ، پری رگها
– درد بیضه ، پیشانی ، شقیقه ها ، جلوی سر
اصلاح دم
باید با زالو ، حجا مت ، رگ زدن ، خون دادن ، غذاها و دوا های سرد ویا خشک ( یعنی درمان به ضد ) اصلاح نمود لذا :
سرکه ، زرشک ، سماق ، آبغوره ، آب انار ، گلابی ، گل سرخ ، آلبالو ، گیلاس ، انجبار ، بید ، تاجریزی ، پوست و میوه چنار ، برگ سدر خوراکی ، سدر مالید نی ، ترشک ، شا طره ، آش تمر، آب آلو ، عناب ، قره قاط ، مغز خیار ، تخم خرفه ، هندوانه ، همیشه بهار ، هلیله کابلی ، چای سبز ، کاسنی ، سکنجبین ، صندل سرخ و سفید ، غوره ، مورد ، گلنار ، اسفرزه ، خبازی ، فوفل ، شیر خشت ، بید خشت ، ترنجبین ، هلیله سیاه ، تخم کاهو ، بید ، برف ، کاکنج ، خار خسک ، جو ، هلیله زرد ، گل ارمنی ، کدو
خصایص صفراوی
گرم و خشک چون آتش ، فردی برون گرا و متزلزل با خصایص :زود رنج ، ناآرام ، مهاجم ، تند مزاج ، نا پایدار ، سریع العمل ، خوش بین ، فعال ، و در مرتبه دوم بعد از خلط خون قرار دارد و درمان دشوارتر و طولانی تر از خلط خون است
غلبه صفرا
- زردی و تاریکی چشم ، زردی صورت ، کدورت ادرار و عضو مبتلا
- سر درد نیمه سر و شقیقه و سردرد نیم روزه
- تلخی دهان ناشتا ، سوز جگر ، عطش ، خشکی گلو و زیر زبان ، جوشش دهان ، خشکی و درشتی زبان ، کاهش اشتها
- ترکیدن دست و پا و شق شدن موی ریش
- تب و لرز ، دشواری بول ، درد پهلو ، غثیان و قشعریره
اصلاح صفرا
باید با خوردن ، مالیدن ، تنقیه ، منضج ، و مسهل ، غذای سرد ویا تر معا لجه نمود لذا :
آلو بخارا ، آلبالو ، اسفناج ، هندوانه ، کاهو ، اسفرزه ، خرفه ، آب چشمه ، آب قنات ، بعضی آبهای معدنی ، انار ، گوشت بز ، بنفشه ، به ، پنیر گاوی ، خبازی ، خشخاش ، ختمی ، خیار ، چنبر خیار ، دوغ گاوی ، زرد آلو ، سپستان ، سنجد ، شیر گاوی ،
خصایص بلغمی
سرد و تر همچون آب ، فردی است درون گرا و با ثبات با خصایص : بردبار ، دقیق ، فکور ، آرام ، خود دار ، معتمد ، معتدل ، ساکت ، خوش احوال و در مرتبه سوم بعد از خلط صفرا قرار دارد و درمان طولانی تر از صفرا
غلبه بلغم
- سفیدی ، سردی ، نرمی زبان ، چشم ، صورت وپوست بدن- دیر هضمی غذا ، آروغ ترش ، ازدیاد بزاق و آب بینی ، ترشی آب دهان ناشتا - خواب آلودگی ،کم حواسی ، لختی - تنگ نفس ، طپش قلب ، سرفه - درد معده ، پشت ، کمر ، گردن ، پا ، زانو و نقرس- ضعف مثانه ، پر ادراری ، فلج ، لقوه- آسیت ، استسقا ، انگل - سپید شدن زود رس موی سر و صورت
اصلاح بلغم
باید از غذاها و داروهای خشک ویا گرم استفاده نمود لذا :
مرزنجوش ، آویشن ، برگ تیول ، عسل ، خرمای سیاه ، ارده ، بادنجان ، پسته ، ترخون ، بادیان ، شاهدانه ، شنبلیله ، گوشت های گرم ، اسطوخودوس ، بلوط ، پونه ، تره ، زیره سبز ، تخم شوید ، ریشه بیان ، ریحان ، اسپند کشته ، بلدرچین ، پیاز ، ترتیزک ، زیره سیاه ، بابونه ، نخود ، نمک ، گوشت اردک ، جعفری ، خردل ، زنجبیل ، سیاه دانه ، دارچین ، زیتون ، سیر ، رزدچوبه ، گندم ، زعفران ، سنبل الطیب
خصایص سوداوی
سرد و خشک همچون خاک ، فردی است درون گرا و بی ثبات با خصایص : کج خلقی ، نگرانی ، جدی ، مو قر ، بدبین ، محتاط ، بد مشرب ، خموش ، خیالاتی ، وسواسی ، اخلاق تند و زشت .در مرتبه چهارم و از همه خلطها دیر تر درمان می شود
غلبه سودا
- خیالاتی شدن و افکار وسواسی ، خواب آشفته ، فکر زیاد ، فراموشی ، افسردگی
- سیاهی و تیرگی : چشم ، زبان ، بول ، رنگ صورت ، و عضو مبتلا ؛ شبکوری
- شوری و بد بویی دهان ، لاغری ، یبوست ، درد معده قولنجی
- تنگی دل ، صرع ، لک و بهق صورت ، لکه سیاه ، جذام ، درد چشم ، فقدان اشک یا نقصان آن
- سودای جلدی ، خستگی و ضعف ، بی اشتهایی ، درد کبد
اصلاح سودا
اغذیه و ادویه هایی مناسب است که مزاجی گرم ویا تر داشته باشند لذا :
ترنجبین ، آویشن ، استخودوس ، گلاب ، بهار نارنج ،
باد رنجبویه ، نعنا ، پونه ، رزماری ، مریم گلی ، گل گاو زبان ، سنبل الطیب ، گلابی ، انگور ، به ، عناب ، نان گندم ،
شیرینی ها ، عسل ، هویج ، انجیر ، خرما ، اسفرزه ، و ...
