اسم من «بابا آدم» است!

ريشه‏ام تصفيه كننده خون است. براي درمان نقرس و رماتيسم اثر فراوان دارم. بيماريهاي پوستي را شفا ميدهم. اگر به دندان درد مبتلا شديد از من استفاده كنيد. آنان كه با چاقي مبارزه مي‏كنند هيچ داروئي را بهتر از من نخواهند جست. اثري معجزه‏آسا براي فرو نشاندن دانه‏هاي مخملك و سرخك دارم. فارسي من گياه بابا آدم است. اعراب به من رأس الجامه مي‏گويند، ولي در كتاب طبي قديم از من به نامهاي آراقيطون، ارقيطون كه معرب آرگيتوم است ياد شده است. من همان گياهي هستم كه داراي برگهاي بزرگ و پهن بوده و به موجب يك افسانه قديمي حضرت آدم و حوا پس از آنكه به زمين آمدند، از برگ من براي پوشاندن و ستر عورت خود استفاده كردند. ميوه من به صورت فندقه است، و داراي سه تا چهار سطح مشخص است. گلهاي من بدون واسطه دمبرگ روي نهنج مشتركي به تعداد سي تا پنجاه گل محصور در تارهاي ابريشمي است، و رنگ آنها ارغواني مي‏باشد. در بالاي ميوه من كه به رنگ خاكستري يا حنايي است، دسته‏اي از تارهاي ابريشمي كوتاه به رنگ سفيد يا زرد ديده مي‏شود. من در اطراف تهران در نواحي البرز، راه چالوس و كوههاي هراز، ولي آباد، رودبار - زير درختان زيتون، تفرش و كوههاي خراسان و كرمان مي‏رويم، در اروپا به علت مصرف زيادي كه ريشه من در صنعت داروسازي پيدا كرده است، مرا مي‏كارند، ولي در ايران خودرو هستم. ريشه من داراي اينولين - يك ماده رزيني و چند عامل داروئي - است. از ريشه خشك شده من متجاوز از پنجاه تا هفتاد در صد اينولين مي‏گيرند و بعلاوه داراي املاح كربنات دوپتاس و كربنات دو سود هستم. برگهاي من داراي اكسيدازهاي فعال و ميوه من داراي هشت درصد روغني است كه زود خشك مي‏شود و براي نقاشي مناسب است. ريشه من تصفيه كننده خون، پيشاب‏آور و معرق است و از قديم براي درمان نقرس، رماتيسم و امراض جلدي تجويز شده، واخيرا براي معالجه سفليس به كار برده مي‏شود. ريشه من براي درمان چاقي، ورم عمومي بدن كه در اثر خرابي كليه و سنگ مثانه مي‏باشد مفيد است براي بيماريهاي پوستي و جوش غرور جواني نافع است. براي تبهاي دانه‏اي مانند سرخك و مخملك سبب آسان شدن بروز دانه‏ها مي‏گردد. مضمضه جوشانده بيخ من مسكن درد دندان است، و لثه را محكم مي‏كند و جهت امراض دهان، دندان و سينه مفيد بوده، و از خونريزي جلوگيري مي‏كند. براي درد مفاصل، عرق النساء و ترك پوست و زخم سر انگشتان كه به علت شدت سرما به رسيده باشد سودمند است و همچنين براي سوختگي آتش و زخمهاي بيخ ناخن مفيد است و روي هم رفته براي معالجه زخمهاي مزمن - اولسرزانو - التهابات مخاط دهان و گلو و آب آوردن انساج منافع شايان دارد. براي معالجه جرب و اگزماي خشك مي‏توان از ريشه تازه له شده يا جوشانده غليظ آن استفاده كرد. ماليدن جوشانده غليظ ريشه من برروي موي سر مقوي مو بوده، و از ريزش آن جلوگيري مي‏كند. مخصوصا اگر صد گرم آن را با صد گرم ريشه گزنه در نيم ليتر آب بجوشانند، ضماد ريشه من مسكن درد مفاصل و التهاب بواسير است. ريشه من بهترين پادزهر مار و ساير حشرات گزنده است، و براي اين كار مي‏توان از ضماد له شده ريشه من استفاده كرد. نوشيدن جوشانده يإ؛ دمكرده برگ من براي پايين آوردن قند خون اثر فوري دارد. اثر ريشه و برگ تازه من در معالجات بهتر از خشك شده آنهاست. براي تصفيه خون معمولا سي گرم ريشه مرا با سي گرم ريشه شيرين بيان و سي گرم تاجريزي در يك ليتر آب به مدت بيست دقيقه جوشانده، نصف آن را در روز به بيمار بدهيد. در دامپزشكي از جوشانده پنجاه در هزار من براي معالجه جرب و ريزش مو و خارش بدن سگها استفاده مي‏كنند. براي معالجه سرفه گوسفندان ريشه مرا قطعه قطعه كرده وارد غذاي آنها مي‏نمايند.

زبان خوراكيها جلد سوم دكتر غياث الدين جزايرى