شخصی از امام صادق(ع) پرسید: آیا ما برای خطاب قرار دادن حضرت قائم (عجل الله تعالی فرجه)، باید ایشان را به نام امیرالمؤمنین بخوانیم؟ حضرت فرمودند:
«نه، این نام، نامی است كه خدا، امیرالمؤمنین، علیّبن ابیطالب(ع) را به آن نامیده و كسی پیش از او، به این نام، نامیده نشده و بعد از او كسی به این نام خود را نمینامد، مگر كافر.
هرچند در تاریخ چند صد ساله مسلمانان، بسیاری از انسانهای ناشایسته، لقب «امیرالمؤمنین» را برای خود برگزیدند؛ امّا از نظر خداوند و رسول گرامیاش (ص)، تنها یک نفر، لایق چنین لقبی است: حضرت علیّبن ابیطالب(ع).
شخصی از امام صادق(ع) پرسید: آیا ما برای خطاب قرار دادن حضرت قائم (عجل الله تعالی فرجه)، باید ایشان را به نام امیرالمؤمنین بخوانیم؟ حضرت فرمودند:
«نه، این نام، نامی است كه خدا، امیرالمؤمنین، علیّبن ابیطالب(ع) را به آن نامیده و كسی پیش از او، به این نام، نامیده نشده و بعد از او كسی به این نام خود را نمینامد، مگر كافر.»1
حتماً در «قرآن کریم» با عبارت «یا ایّها الذین آمنوا...» مواجه شدهاید. این عبارت که به معنای «ای مؤمنان» است، 89 مرتبه در قرآن تکرار شده است. بسیاری از مفسّران، معتقدند که این عبارت، در شأن حضرت علی(ع) نازل شده است.
مجاهد، که شاگرد ابنعبّاس و از مفسّران به نام قرن دوم هجری، بود، میگوید:
«هرچه در قرآن «یا ایها الذین آمنوا» آمده، سابقه و فضیلت آن برای علی است.»2
امام صادق(ع) میفرمایند:
«هیچ آیهای در قرآن نیست كه اول آن: یا أَيُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا باشد، جز اینكه عليّبن ابیطالب(ع) امیر و پیشوا و شریف و اوّلین مؤمن در آن آیه است و هر آیه ای كه راهنمائی به سوی بهشت است. درباره پیامبر و اهل بیت آن جناب و شیعیان و پیروان آنها است. و هر آیهای كه [در آن] سخن از جهنّم است درباره دشمنان ایشان و مخالفان آنها است؛ اگرچه آیه درباره پیشینیان باشد. هر آیه كه مربوط به نیكوكاران است درباره نیكان این امّت نیز جاری است و هر آیه كه درباره شرّی است، درباره اهل شرّ جاری است.»3
علّامه حسکانی، از علمای به نام حنفی، که آیات مربوط به امام علی(ع) را جمعآوری کرده است، در ذیل عبارت «یا ایّها الذین آمنوا...»، حدود 20 روایت، از راویان اهل سنّت آورده است که همه آنها تصریح دارند که این آیات، در شأن امام علی(ع) نازل شده است.4
برای نمونه، به دو روایت اشاره میکنیم:
الف) علی(ع)، شریفترین مؤمن
جماعتی از عیسیبن راشد این حدیث را نقل كردهاند:
هیچ آیهای با الفاظ یا أَيُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا نازل نشد؛ مگر اینكه علی(ع) امیر آن مؤمنان و شریفترین آنان است. خدای سبحان، اصحاب محمّد(ص) را در آیات متعدّدی مورد عتاب و سرزنش قرار داد، ولی علی(ع) را همیشه به نیكی و خیر یاد كرده است.5
ب) علی(ع)، نخستین مؤمن
مجاهد از ابنعبّاس چنین روایت كرده است:
هیچ آیه ای در قرآن با خطاب یا أَيُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا نازل نشده مگر اینكه علی(ع) امیر و شریف آن مؤمنان است؛ چون او اوّلین اسلام آورنده و نخستین مؤمن به دین اسلام و آیین محمّد(ص) و كتاب خدا بود.6
پی نوشتها:
1. كلینی، محمّدبن یعقوب، «تحفه الأولیاء (ترجمه أصول كافی)»، قم، دارالحدیث، چ 1، 1388 ش، ج2، ص 409.
2. حسكانی، عبید الله بن عبد الله، ترجمه «شواهد التنزیل»؛ ص32.
3. مجلسی، محمّدباقر، «بخش امامت (ترجمه ج 23 تا 27بحار الأنوار)»، تهران، اسلامیه، ج2، ص268.
4.حسکانی، عبیداللهبن عبدالله، همان، صص30-32.
5. همان، ترجمه روحانی، ص 27.
6. همان.
