زینب، وارث پنج تن(ع)

پیامبر (ص) فرمودند: «فرزندان فاطمه (س) اولاد من هستند، امّا امر ایشان با پروردگار عالم است. منتظر وحی هستم.» در همان وقت جبرئیل (ع) بر پیامبر نازل شد و عرضه داشت: «خدایت سلام می رساند و می فرماید، این دختر را زینب بنام. این نام را در لوح محفوظ نوشته ایم.»

حضرت رسول (ص) در حالی که حضرت زینب (س) را در آغوش گرفته و می بوسیدند، فرمودند: به حاضرین و غائبین وصیت می کنم که حرمت این دختر را پاس بدارید. همانا او مانند خدیجه ی کبری است.» (1)

اما نومسلمانان بی ایمان آن روزها، نه تنها حرمتش را نگه نداشتند، بلکه نازدانه ی زهرا (س) و عزیز پیامبر (ص) را آنقدر آزردند که زینب کبری (س)، دختر امیرالمومنین (ع) و همدم حسنین (ع)، ملقب شد به ام المصائب.

شناسنامه
حضرت زینب (س)، سومین فرزند حضرت فاطمه زهرا (س) و امیرالمومنین (ع)، در پنجم جمادی الاولی سال پنجم یا ششم هجرت در مدینه متولد شدند. وقتی به سن ازدواج رسیده بودند، از بین خواستگاران متعددی که به منزل علی (ع) می آمدند، تقاضای عبدالله بن جعفر بن ابی طالب - برادر زاده حضرت علی (ع)- مورد پذیرش قرار گرفت. در این وصلت فرخنده، مهریه حضرت زینب (س) مطابق با مهریه مادرشان فاطمه ی زهرا(س) 480 درهم تعیین شد. (2) عبد الله بن جعفر، مورد عنایت خاصّ پیامبر اکرم (ص) بود، به ویژه که پدرش –جعفر طیار- سردار شهید جبهه اسلام به شمار مى آمد. همچنین مورد علاقه امیر المؤمنین (ع) نیز بود و ارادتى شایان به امام حسن و امام حسین (ع) داشت و مردى سخاوتمند و اهل جود و بخشش بود. (3)

فرزندان آن دو بزرگوار، چهار پسر و یک دختر بودند به نام های علی، عون اکبر، محمد، عباس و ام کلثوم. از بین این فرزندان، عون و محمد در کربلا حضور داشتند و در رکاب حضرت سید الشهدا (ع) به شهادت رسیدند. (4)

حضرت زینب (س) بعد از واقعه کربلا و مشاهده آن همه مصائب و تحمل اسارت، دوباره به مدینه بازگشتند و بنا به نقلی، بعد از حادثه قحطی در مدینه، به همراه همسر سخاوتمند خود، عبد الله بن جعفر طیار، به منطقه شام کوچ کردند و در نیمه رجب سال 62 قمری در همانجا وفات یافتند و در «قریه رادیه دمشق» که امروزه به «زینبیه» معروف است به خاک سپرده شدند.(5)

***

تمام بخشهای زندگی حضرت زینب کبری(س)، نشانگر یک نکته است: ایشان وارث پنج تن آل عبا(علیهم السلام) بودند. نه تنها از اعمال و رفتار و کمالات ایشان پیداست؛ بلکه این ویژگی در القاب ایشان هم متجلّی شده است. حضرت زینب (س) را «شیر نوشیده از وحی»(6)، «مایه ی سرور علی بن ابی طالب(ع)»(7)، «نائب فاطمه ی زهرا(س)»(8)، مشتق شده از حسن مجتبی(ع)»(9) و «نایب امام حسین(ع)»(10) خوانده اند. این القاب، برخاسته از اعمال و رفتار آن بانوی گرامی است؛ والّا، بی جهت بر سر زبان ها نمی افتاد.

حضرت زینب(س)، بانویی بودند که امام سجّاد(ع)، پس از خطبه خوانی ایشان در کوفه، خطاب به ایشان فرمودند:
«عمه جان! بحمدالله، شما دانشمندی بدون آموزگار و فهمیده ای هستی که فهم نمی شود؛ گریه و ناله، آنچه را که از دست رفته باز نمی گرداند، پس آرام باشید.»(11)



 

پی نوشت:
1.    ریاحین الشریعه، ج 3، ص 38؛ به نقل از کتاب لا یوم کیومک یا اباعبدالله، نشر آرام دل، 1384، صص 110.
2.    فرازهایی از زندگی زینب کبری علیها السلام، ص 71 .
3.    محدثى، جواد، فرهنگ عاشورا، ص ۲۹۹، نشر معروف، چاپ دوم، قم‏، ۱۴۱۷ق‏.
4.    جزائری، سید نورالدین، خصائص زینبیه، محقق: باقری بیدهندی، ناصر، ص ۱۸۵ و 187، مسجد مقدس جمکران، چاپ هفتم، قم، ۱۳۸۷ش.
5.    گفتنی است که در مورد محل دفن حضرت زینب (س) اختلاف شدیدی میان سیره نویسان و تاریخ نگاران وجود دارد. آنچه که در متن آمده، طبق نظر شیخ بهایی، محدث نوری، علامه بحر العلوم، محدث قمی، و از مورخان اهل سنت ابن بطوطه، ابن حورانی و صیادی شافعی و . . . است . ولی برخی محل دفن آن حضرت را در مصر و بعضی دیگر در بقیع می دانند. اما بهتر است از زبان حضرتش بگوییم: بعد از وفات تربت ما در زمین مجوی /  در سینه های مردم عارف مزار ماست: حضرت زینب کبری، ص 167; زینب قهرمان، ص 395; تاریخ اماکن زیارتی و سیاحتی سوریه، ص 65.
6.    رضيعة الوحي؛ به نقل از بحرانى اصفهانى، عبد الله بن نور الله، «عوالم العلوم و المعارف والأحوال من الآيات و الأخبار و الأقوال» (مستدرك سيدة النساء إلى الإمام الجواد)، قم، مؤسسة الإمام المهدى (عجّل الله تعالى فرجه الشريف‏)، چاپ اوّل، 1413 ق.ج‏11-قسم-2-فاطمة (س)، ص: 948؛ با استفاده از نرم افزار جامع الاحادیث نور 3/5.
7.           سُر أبيها؛ به نقل از همان.
8.          نائبة الزهراء؛ به نقل از همان.
9.          شقيقة الحسن‏؛ به نقل از همان.
10.          نائبة الحسين‏؛ به نقل از همان.
11.          «أَنْتِ بِحَمْدِ اللَّهِ عَالِمَةٌ غَيْرُ مُعَلَّمَةٍ فَهِمَةٌ غَيْرُ مُفَهَّمَةٍ إِنَّ الْبُكَاءَ وَ الْحَنِينَ لَا يَرُدَّانِ مَنْ قَدْ أَبَادَهُ الدَّهْرُ فَسَكَتَت‏» طبرسى، احمد بن على، «الإحتجاج على أهل اللجاج»، مشهد، نشر مرتضى‏، چاپ اوّل، 1403 ق.ج‏2، ص 305؛ با استفاده از همان نرم افزار.