تا همین چند وقت پیش مسافران خطوط مترو نیویورک پس از گذراندن یک روز کاری سخت میتوانستند با خواندن سخن یا شعر بزرگان ادب تجدید قوا کنند، اما به زودی مترو خالی از شعر و ادب میشود.
به گزارش خبرآنلاین، یکی از این شعرها بیتی از مهری خاتون شاعر قرن پانزده ترکیه بود؛ «درون من، قلبم چون شمع میسوزد / تنم در چرخشی همچون فانوس دریایی به نور تو روشنی دارد». مسافران بسیاری با خواندن چنین شعرها و گفتههایی درمیان تبلیغات متنوع در طول مسیر احساس شادابی میکردند. اما این قطار ادبی به آخر خط رسید.
یکی از این شعرها نیز از «دوزخ» کتاب «کمدی الهی» نوشته دانته وام گرفته شده بود؛ «در میانه سفر زندگی / خود را سردرگم در جنگلی تاریک یافتم / جاییکه راه راست گمشده بود.»
مقامات حمل و نقل سخنان فرانتس کافکا، گالیله و دیگر متفکران بزرگ را که در برنامه «قطار تفکر» روی دیوارهای مترو نقش بسته بودند را با اعلانهای «سازمان حمل و نقل ابرشهرها» درمورد فناوری، امکانات و زیرساختارها عوض کردهاند.
جرمی سافین، سخنگوی حمل و نقل ابرشهرها گفت آژانشی که متروهای شهری و اتوبوسهای عمومی را نابود کرده «بایستی با مسافرانش در تماس باشد تا بدانند در یک سال گذشته برای توسعه این سیستم چه کردهایم.»
در چند هفته گذشته شعار «پیشرفت بدون توقف» جای سخنان پروژه «قطار تفکر» را در میان تبلیغات گوناگون درمان نازایی و شرکتهای قضایی گرفتند.
مسافران این روزها سوگوار از دست دادن جنبشی هستند که گریزی کوتاه به دنیای ادبیات بود. ادسن سیلوا، نوازنده پرکاشن که عادت دارد از مترو استفاده کند گفت: «هر گاه هنر را که از روح و روان ما سخن میگوید حذف کنیم هرج و مرج میسازیم، زیرا کلمات برای تفکر به وجود آمدند.»
این برنامه دو ساله ادامه از برنامه بسیار محبوب «شعر در حرکت» بود، برنامهای که از سال 1992 تا 2008 هزاران ایستگاه مترو را «شعراندود» کرده بود.
حمل و نقل ابرشهر پیشتر این برنامه را «راهی برای لذت بخشیدن به و سرزنده کردن سفر» خوانده بود. اما این روزها این سازمان دولتی بیشتر دغدغه غیرادبی دارد.
سخنگوی این سازمان معتقد است آنها حفره 900 میلیون دلاری بودجه را در طول یک سال گذشته پر کردهاند بنابراین سازمان حق دارد از فضای اندک ایستگاههای مترو و اتوبوس خود برای تبلیغ آنچه انجام داده استفاده کند.
پیشرفتهای سیستم حمل و نقل شامل ساعتشمار در هر ایستگاه، دوربینهای مداربسته امنیتی و خطوط ویژه اتوبوس است.
سخنگوی سازمان حمل و نقل ابرشهر اعلام کرد چند پلاکارد ادبی باقیمانده نیز به زودی جمعآوری میشود. مقامات این سازمان با حامی «قطار تفکر» که برنامه مسابقهای «خطر!» است به توافق نرسیده.
این سازمان سالانه 500 میلیون دلار میگرفت تا پلاکاردهایی از جملات نویسندگان، مورخان، دانشمندان، سیاستمدارن و هر شخص مهم دیگری در ایستگاهها نصب کند. جملاتی که میتوانست برای لحظاتی حضور مسافران در قطار را از کرختی خارج کند.
به لطف سرمایهای که «انجمن شعر آمریکا» در نیویورک با کمک افراد ادبدوست جمع کرد هنوز هم پلاکاردهای شعر بر اتوبوسهای این شهر نصب هستند.
سافین گفت: «این برنامه برای چند ماه حضور دارد. مقامات حمل و نقل از محبوبیت «شعر در حرکت» و «قطار تفکر» آگاه هستند، شایعه مرگ ادبیات در سیستم حمل و نقل زیادی غلو شده است.» این جمله سافین یادآور واکنش مارک تواین به خبر روزنامهای از مرگ او بود؛ «خبر مرگ من...غلو بود.»
او در خاتمه گفت احتمال بازگشت این پلاکاردهای ادبی وجود دارد، البته برنامه مشخصی برای این کار در دست اجرا نیست.
آسوشیتدپرس / 25 دسامبر / ترجمه: حسین عیدیزاده
