پوست بزرگترين عضو بدن و وظيفه آن يونيزه چربيها و البته خنك نگهداشتن بدن و حفاظت از آن در برابر انواع عفونتها، نور و جراحات
است.
سرطان پوست بيماري حادي است كه در آن سلولهاي بدخيم از بافت پوست به طور نامنظم تكثير ميشوند و به طريقي از سيستم ايمني و دفاعي بدن عبور ميكنند؛ بدون اينكه موجب عكسالعمل تدافعي در سيستم ايمني شوند. انواع مختلفي از سرطانهاي پوست وجود دارد كه شايعترين آنها سرطان سلولهاي پايه يا سرطان سلولهاي فلسي است. به طور كلي سرطان پوست در ميان افرادي كه پوست روشنتري دارند، شايعتر است؛ اما اغلب افرادي كه به سرطان پوست دچار ميشوند، مدت زيادي را در برابر آفتاب سپري ميكردهاند. با توجه به نوع سلول پوستي كه دچار سرطان شده است، اشكال مختلفي از سرطان پوست وجود دارد كه هر كدام نشانهها و عوارض خاص خود را دارند.
شايعترين آنها عبارتند از:
1- سرطان سلولهاي فلسي 2- سرطان سلولهاي بنياني 3- سرطان سلولهاي ملانوسيت (ملانوما)
سرطان سلولهاي فلسي پوست ميتواند تمام بدن را در برگيرد. اكثر اشكال سرطان سلولهاي فلسي در صورت درمان نشدن به لايههاي زيرين پوست سرايت ميكنند و بافتهاي ديگر را نيز مورد تهاجم قرار ميدهند. قرار گرفتن در معرض نور شديد آفتاب از عوامل اصلي ابتلا به اين نوع سرطان است. تابش اشعه ايكس، تماس با مواد شيميايي و زخمهاي باز از ديگر عوامل اين سرطان است.
علايم هشداردهنده سرطان سلولهاي فلسي پوست عبارتند از:
رشد ضايعه زگيل وقتي كه خشك شود و خونريزي كند. زخم بازي كه خونريزي داشته باشد و براي مدت طولاني بهبود نيافته باشد. تودهاي برآمده كه مركز فرو رفته داشته باشد.
لكههاي فلس مانند با حواشي نامنظم.
سرطان سلولهاي بنياني
اين نوع سرطان بسيار شايع است، اما در مقايسه با ساير سرطانهاي پوستي خطر كمتر دارد. اين عارضه كه در قسمت لايه خارجي پوست ايجاد ميشود، سرعت رشدش كم است و به ندرت گسترش مييابد.
از عوامل اين نوع سرطان ميتوان به قرار گرفتن در معرض نور شديد خورشيد، تماس با مواد شيميايي، جراحتهاي باز، سوختگي و خالكوبي اشاره كرد و علايم آن عبارتند از:
زخمهاي بازي كه خونريزي طولاني مدت داشته باشند.
لكه سرخ حساسيتي همراه با خارش و خشكي.
لكه صورتي با حاشيه برآمده و فرورفتگي در مركز.
سرطان ملانوما
سرطان ملانوما رشد بدخيم سلولهاي ملانوميسم است كه معمولا در بزرگسالان رخ ميدهد؛ اما گاهي در كودكان و سالخوردگان نيز ديده ميشود. پوست، بدن را در مقابل گرما، نور، عفونت و جراحت حفظ ميكند. ملانوسيتها در لايه خارجي پوست وجود دارند و حاوي ملانين هستند كه رنگ پوست را تعيين ميكند. اين سرطان از خطرناكترين انواع سرطانهاي پوستي است. از خورشيد دو نوع اشعه ساطع ميشود: اشعه UVA و UVB كه به مقدار زياد باعث سوختگي شده، به پوست آسيب ميرساند و منجر به سرطان ميگردد. اغلب مردم ميگويند كه خورشيد يكي از مهمترين عوامل در افزايش سرطان پوست است. احتمال آفتاب سوختگي از پشت شيشه بسيار كم است؛ اما اشعه UVA از شيشه نيز ميتواند عبور كند. به طور كلي عواملي كه باعث سرطان پوست ميشوند، آفتاب سوختگي و نور شديد خورشيد، محيط پيرامون و وراثت است. در مورد آفتاب سوختگي قبلا توضيح داديم. در مورد وراثت هم اگر در خانواده فرد سابقه سرطان پوست وجود داشته باشد، خطر ابتلا افزايش مييابد. در ارتباط با محيط پيرامون نيز بايد گفت، اشعه فرابنفش در مقايسه با سالهاي گذشته بيشتر شده و علت آن نيز كاهش لايه ازن (سوراخ شدن لايه ازن) است. هر چه لايه ازن كمتر شود، ميزان رسيدن پرتو فرابنفش به زمين نيز بيشتر ميشود.
الگوهاي درماني سرطان پوست به قرار زير است:
جراحي: برداشتن بافت بدخيم و كمي از بافت سالم پوست كه اين كار به اشكال مختلف انجام ميشود:
كرايوتراپي: با استفاده از سرماي شديد بافت مورد نظر تخريب ميشود. در اين روش ضايعه بدخيم با استفاده از نيتروژن مايع منجمد شده و در نتيجه، سلولهاي سرطاني نابود ميشوند و از بين ميروند.
خشكاندن: اين كار از طريق جريان الكتريكي پر فركانس انجام ميشود.
پيوند پوست: برداشتن توده سرطاني از روي بستر پوست آسيبديده
درمان ليزري: به وسيله پرتو نوري ليزر، سلولهاي سرطاني برداشته شده و از بين ميروند.
شيمي درماني: استفاده از داروهاي شيميايي منجر به انهدام سلولهاي سرطاني پوست ميشود. براي درمان سرطان پوست سه نوع شيمي درماني وجود دارد: شيمي درماني موضعي كه از طريق استعمال لوسيون يا كرم بر روي پوست است. شيمي درماني باليني كه داروهاي شيميايي به صورت خوراكي يا تزريقي تجويز ميشود. شيمي درماني الكتريكي كه در آن شيمي درماني توام با ارتعاشات الكتريكي انجام ميگيرد. با وجود آنكه برخي از عوامل سرطان پوست، مثل وراثت را نميتوان مهار و كنترل كرد، اما ميتوان از خطر آن تا حدودي كاست.
برخي روشهاي موثر براي اين منظور عبارتند از:
در اواسط روز، خصوصا از ساعات 16- 10 در معرض نور خورشيد قرار نگيريد و در صورت اجبار حتما از كرمهاي ضدآفتاب با حداقل SPF ، 15 استفاده و آن را هر دو ساعت يكبار تجديد كنيد. از لباسهايي استفاده كنيد كه تمام بدن شما را بپوشانند و روي صورتتان سايه ايجاد كند. اجازه ندهيد كودكانتان در معرض نور خورشيد قرار بگيرند؛ به ويژه زماني كه نورخورشيد شدت دارد.
