نامنظمي يا شلوغي دندان‌ها تقريبا هيچ‌گاه در دندان‌هاي شيري روي نمي‌دهد و براي اولين بار با رويش دندان‌هاي دائمي خود را نشان مي‌دهد. دليل نامنظمي دندان‌ها معمولا اين است كه اندازه دندان‌هاي دائمي بزرگ‌تر از فضاي موجود براي رويش آنهاست و نمي‌توانند به طور كامل و منظم در درون قوس دنداني برويند و ناچار در داخل يا خارج قوس، مي‌رويند.
معمولا اولين زماني كه والدين نگران نامنظمي دندان‌هاي كودك خود مي‌شوند در زمان رويش دندان‌هاي دائمي در ناحيه جلويي فك است كه دندان‌هاي دائمي كودك در پشت دندان‌هاي شيري مي‌رويند. در صورتي كه فضا براي رويش اين دندان‌ها كافي باشد، اين حالت در بسياري از موارد طبيعي است و دليل آن اين است كه جوانه دندان‌هاي دائمي به طور طبيعي در سمت زباني يا پشت دندان‌هاي شيري قرار دارند و با رويش كامل آنها در بسياري از موارد خود به خود تصحيح مي‌شوند. اما آنچه در اينجا مورد بحث است، مواردي است كه در فك فضاي كافي براي رويش تمامي دندان‌هاي دائمي وجود ندارد. اين كمبود فضا يا به صورت نامنظمي آشكار دندان‌ها بروز مي‌كند كه تشخيص آن آسان است يا به صورت بيرون‌زدگي دندان‌ها ديده مي‌شود كه يكي از نشانه‌هاي آن بيرون زده بودن بيش از حد لب‌هاست كه تشخيص شدت و دليل آن ساده نيست و بايد توسط متخصص ارتودنسي انجام شود.
در درمان ارتودنسي، راه‌هاي مختلفي براي ايجاد فضاي كافي و مرتب كردن دندان‌ها وجود دارد. اين روش‌ها عبارتند از: افزايش عرض فك‌ها، بيرون زده‌تر كردن دندان‌ها، تراش مختصر از سطوح بين دندان‌ها و سرانجام كشيدن دندان‌هاي دائمي. روش اول معمولا در مواردي به كار مي‌رود كه عرض فك‌ها كم بوده يا به عبارت ديگر بيمار دچار تنگي فك است. از 2 روش بعدي معمولا در مواردي استفاده مي‌شود كه نامنظمي دندان‌ها مختصر است و كشيدن دندان‌ها در موارد نامنظمي‌هاي بيشتر دندان‌ها (به صورت شلوغي دندان‌ها يا به صورت بيرون زده بودن آنها) به كار مي‌رود و دندان‌هايي كه معمولا كشيده مي‌شوند، دندان‌هاي آسياي كوچك (پرمولر) هستند. بنابراين هر كدام از اين روش‌ها موارد خاص خود را دارند و استفاده از آنها به تشخيص متخصص ارتودنسي و نظر بيمار بستگي دارد. با توجه به مطالب گفته شده، نمي‌توان براي ايجاد فضا در فك معجزه كرد و تبليغاتي كه از مرتب كردن دندان‌ها بدون كشيدن دندان در هر شرايطي مي‌گويند، واقعي نبوده و تنها جنبه تبليغات دارند.
دكتر امين امينيان
