بیماری قلبی (heart disease)، دسته‌ای از بیماری‌هایی هستند که قلب یا عروق قلبی را درگیر می کنند.

علائم شایع بیماری قلبی شامل: درد در قفسه سینه، درد در دست چپ ناحیه کتف و حتی دست راست، سوزش و دردهای تیرکشنده و یا فشارنده در این ناحیه، تنگی نفس مخصوصا در هنگام ورزش، تپش قلب، سردرد و سرگیجه، ضعف و خستگی همراه با این علایم، مشکلات گوارشی نیز ممکن است دیده شود.

واژه بیماری قلبی معمولا به حمله قلبی اشاره می کند، در حالی که بیماری قلبی شامل سایر بیماری‌های قلب از جمله بیماری عروق کرونر، نارسایی قلبی، سکته قلبی، آریتمی قلبی و کاردیومیوپاتی می‌باشد.

بیماری عروق کرونر

در این بیماری قلبی ، عروق کرونر که مواد غذایی، اکسیژن و خون را به ماهیچه قلب می‌رسانند،  معمولا بخاطر تجمع و رسوب کلسترول در آن ها دچار تنگی شده  و یا آسیب می‌بینند، این لایه‌های کلسترولی باعث نازک شدن رگ ها و در نتیجه نرسیدن خون و اکسیژن کافی به قلب می‌شود. بیماری عروق کرونر می‌تواند خطر حمله قلبی را افزایش دهد.

آریتمی (Arrhythmia)

آریتمی به معنی مشکل در ریتم تپش قلب(heart-rhythm) و در واقع به معنی تپش نامنظم قلب است. انواع آریتمی شامل:

۱- تاکی کاردی (Tachycardia)، به افزایش ضربان قلب به بیشتر از ۱۰۰ عدد در دقیقه گفته می شود. ۲- (Bradycardia)، برادی کاردی به کاهش ضربان قلب به کمتر از ۶۰-۵۰ عدد در دقیقه گفته می شود. ۳-فیبریلاسیون (Fibrillation) زمانی است که ضربان قلب نامنظم است.

تپش نامنظم قلب معمول بوده و اکثر ما آن را تجربه می‌کنیم، اما اگر این تپش خیلی متفاوت با تپش همیشگی بوده و یا بدلیل آسیب دیدگی و یا ضعف قلب باشد و یا همراه با علایم بیماری قلبی باشد، باید جدی گرفته شود. تپش نامنظم قلب می‌تواند مرگ‌آور باشد. زمانیکه این تپش نامنظم طولانی مدت و یا  همراه با درد قفسه باشد، لازم است سریعا به بیمارستان مراجعه فرمایید.

کاردیومیوپاتی (Cardiomyopathy)

بیماری کاردیومیوپاتی، باعث تغییرات در ماهیچه قلب شده و این تغییرات توانایی قلب در پمپاژ خون را کاهش می‌دهد. سایر بیماری‌ها از جمله فشارخون بالا و یا بیماری دریچه قلب همراه با کاردیومیوپاتی رخ می دهد.

نارسایی قلبی (Heart Failure)

نارسایی قلبی که به آن نارسایی احتقانی قلب نیز می‌گویند، زمانی رخ می‌دهد که قلب نتواند بطور موثر و کارا خون را در بدن پمپاژ کند، در این بیماری طرف چپ و یا راست و یا هر دو طرف بدن تحت تاثیر قرار می‌گیرد. فشارخون بالا و یا بیماری عروق کرونر می‌تواند باعث ابتلا به این بیماری شود.

نقص مادرزادی قلب (Congenital Heart Defect)

این بیماری در واقع نقصی است که بر عملکرد قلب تاثیر می‌گذارد. در انگلستان حدودا از هر هزار نوزاد یکی به این بیماری مبتلا می‌باشد، انواع نقص مادرزادی قلب شامل:

• نقص دیواره قلبی (Septal defects)
  در این بیماری قلبی مادرزادی یک سوراخ  بین بطن های قلب وجود دارد، این بیماری گاهی اوقات با نام سوراخ در قلب معرفی می‌گردد.
• نقص انسداد (Obstruction defects)
  در این نوع بیماری قلبی مادرزادی که جریان خون در دهلیزهای قلب کمی و یا بطور کامل بسته شده است.

بیماری قلبی سیانوتیک (Cyanotic heart disease)

بدلیل یک یا چند نقص در قلب، اکسیژن کافی در بدن پمپاژ نمی‌شود.

نارسایی میترال (Mitral regurgitation)

نارسایی دریچه میترال، زمانی رخ می‌دهد که دریچه میترال قلب بخوبی بسته نشده و باعث برگشت خون به قلب می‌شود. خون در افراد مبتلا به نارسایی دریچه میترال به خوبی در بدن پخش نشده و باعث می‌شود فرد مبتلا احساس خستگی و از نفس افتادن کند.

آنژین (Angina)

آنژین که به آنژین صدری نیز معروف است، معرف بیماریی است که در آن اکسیژن کافی به قلب نمی‌رسد. هرچند آنژین خودش یک بیماری نیست، اما خود یکی از نشانه‌های بیماری عروق کرونر می‌باشد، چرا که فقدان اکسیژن در اثر بسته شدن عروق کرونر بوجود می‌آید.

راه های تشخیصی بیماری قلبی

الکتروکاردیوگرافی یا گرفتن نوار قلبی، اکوکاردیوگرافی، تست ورزش، آنژیوگرافی که بعد از اینکه تنگی رگ توسط تست ورزش تایید شد و در شرح حال بیمار و نوار قلبی او نیز اختلالاتی وجود داشت، اقدام بعد ‌آنژیوگرافی برای تشخیص صحیح ناحیه تنگ شده در رگ است. راه دیگر کاتتریسم که یک آنژیوگرافی جزیی است.

و هولترمانیتورینگ که دستگاهی است برای تشخیص مشکلات تپش قلب در افرادی که تپش قلب در آن ها بطور معمول تشخیص داده نمی شود. این دستگاه در طی ۴۸ ساعت اطلاعات را ثبت می کند. این اطلاعات برای تشخیص ناهنجاری‌های پدید آمده در طول فعالیت روزانه و دیگر شرایط استفاده می‌شود.

درمان بیماری قلبی

• درمان دارویی در بیماری قلبی

برای کنترل یا پیشگیری از بیماری قلبی ممکن است نیاز به مصرف دارو داشته باشید. داروها ممکن است برای استفاده در درمان یک عامل خطرزا از قبیل فشار خون، کلسترول  یا برای کنترل علایم بیماری قلبی از جمله درد قفسه سینه که اغلب همراه با بیماری قلبی است استفاده شوند.

• دیگوگسین
  نگه دارنده ی انقباض قلب است و همچنین در مواقعی که ریتم قلب دچار بی ‌نظمی‌های سریع می‌ شود، آن را آهسته می ‌کند.

مهار کننده ی آنزیم مبدل آنژیوتانسین
این داروها عوامل عصبی و هومورال را که سبب تنگی بستر عروق محیطی می ‌شوند را کنترل  و برای درمان فشار خون‌های بالا و در صدمات وارده بر ماهیچه‌ها ی قلب استفاده می ‌گردند. هم چنین در بهبود صدمات کلیه در برخی بیماران دیابتی نیز استفاده می شود.

• بتا بلوکرها
  این دسته داروها در بیماری قلبی، ضربان قلب را کاهش و برای بهبود فشار خون‌های بالا، درد قفسه ی صدری و پیش گیری از تکرار حملات قلبی استفاده می ‌گردند.

• نیترات‌ها (شامل نیترو گلیسرین)
• این دسته داروها در بیماری قلبی، رگ ‌های خونی را گشاد می کنند و درد قفسه ی صدری را کاهش می ‌دهند.
• مهار کننده ی کانال‌های کلسیمی
  این دسته داروها در بیماری قلبی، باعث گشاد شدن رگ های خونی می شوند. هم‌ چنین برای درمان فشار خون‌های بالا و درد قفسه ی صدری مورد استفاده قرار می ‌گیرند.
• مدرها (قرص‌های ادرار آور)
  این دسته ی دارویی برای کم کردن مایعات بدن در فشار خون‌های بالا استفاده می‌ گردند.
• داروهای پایین آورنده ی کلسترول خون
  برای کم کردن سطح LDL یا کلسترول بد در خون و هم چنین بعضی از آن ها برای بالا بردن HDL یا کلسترول خوب  استفاده می گردد.
• آسپیرین
  آسپیرین می تواند به کاهش خطر حملات قلبی یا سکته ی مغزی  برای کسانی که در حال حاضر یکی از آن ها را دارند، کمک کند.

هم چنین این دارو توانسته به باز نگه داشتن سرخرگ ‌های افرادی که قبلاً عمل‌های بای پس عروق کرونر یا دیگر اعمال جراحی برای رفع انسدادهای سرخر‌گ‌ ها را داشته‌اند، از جمله آنژیوپلاستی، کمک کند. سایر راه های درمان بیماری قلبی شامل آنژیوپلاستی، جراحی بای پس و یا سایر جراحی ها می‌باشد.

عوامل خطر ابتلا به بیماری قلبی

کلسترول بالای خون، فشارخون بالا، دیابت، فعالیت بدنی پایین، سیگار کشیدن، سن بالا، رژیم غذایی نامناسب و استعداد خانوادگی

زنان در سنین قبل از یائسگی به علت تاثیر استروژن بر سطح کلسترول استعداد کمتری به بیماری قلبی دارند. هورمون استروژن با کاهش کلسترول تام و کلسترول بد یا LDL و افزایش کلسترول خوب یا HDL در سلامت قلب نقش دارد. زمانی که سطح استروژن در طی یائسگی کاهش می‌یابد ممکن است سطح کلسترول بالا رفته و احتمال خطر بیماری قلبی افزایش یابد.

پیشگیری از بیماری های قلبی

با تغییر سبک زندگی به یک سبک سالم می‌شود از خطر بیماری‌های قلبی پیشگیری نمود. عوامل اساسی یک سبک زندگی سالم شامل:

تغذیه در بیماری قلبی

دریافت رژیم غذایی کم نمک، کم چرب، همراه با مقادیر فراوانی از میوه‌ها، سبزیجات و فیبر می‌تواند خطرات مرتبط با افزایش سن همچون بیماری قلبی، دیابت، استئوپروز و دیگر بیماری‌های مزمن به ویژه سکته مغزی را کاهش دهد. در واقع یک رژیم غذایی ضعیف، ریسک سکته را با روش‌های معنادار افزایش می‌دهد؛ دریافت مقادیر زیادی چربی و کلسترول می‌تواند منتهی به ایجاد عروق تنگ شده توسط پلاک شود. مقادیر بالای نمک منجر به پرفشاری خون می‌گردد و کالری بیش از نیاز منتهی به چاقی می‌شود. یک رژیم غذایی غنی از میوه‌ها، سبزیجات، غلات کامل و ماهی کمک به کاهش ریسک سکته می‌کند.

با دریافت رنج متنوعی از مواد غذایی می‌توانید به راحتی مواد مورد نیاز بدنتان را تامین کنید.

نتایج مطالعات جدید حاکی از آن است که تنها با کم کردن ۳ گرم از نمک مصرفی روزانه می‌توان از بروز سکته مغزی و حمله قلبی به میزان قابل ملاحظه‌ای پیشگیری کرد.

در جهت حفظ سطوح پایین کلسترول خون، بایستی بخش اعظم دریافت محدود چربی از چربی‌های غیراشباع، از جمله چربی‌های غیراشباع موجود در روغن مایع سویا، ذرت، روغن زیتون، آواکادو و مغزها تامین شود.

مصرف سویا خطر ابتلا به بیماری قلبی را کاهش می دهد، مقادیر زیادی از چربی های غیر اشباع، فیبر، ویتامین ها، مواد معدنی و همچنین پایین بودن میزان چربی اشباع می تواند در بیماری های قلبی عروقی مفید باشند.

چربی‌های اشباع از جمله چربی های موجود در کره، گوشت گاو و گوسفند، روغن‌های شیرینی پزی و پنیرهای چرب را محدود کنید.

بر چسب بسته بندی محصولات غذایی را مطالعه فرمایید ، میزان چربی های اشباع و کالری ماده غذایی در این جدول مشخص شده است. بتدریج با افزایش سن، سوخت و ساز بدن کاهش پیدا می کند و انرژی دریافتی مورد نیاز نیز کاهش می یابد. یک کارشناس تغذیه می‌تواند به شما در محاسبه کالری مورد نیازتان کمک کند. تغییرات طبیعی هورمونی، بدن شما را در معرض ذخیره چربی بیشتر به ویژه در اطراف قسمت میانی بدن و شکم قرار می دهد. یک رژیم سالم غذایی منجر به کاهش کلسترول و پرفشاری خون شده و از سکته پیشگیری می‌کند.

سیگار نکشیدن در بیماری قلبی

عضله قلب در طی سال‌های زندگی و در فرآیند طبیعی پیری، به ‌علت فرآیند دژنراتیو دچار تنگی می‌شود. در سیگاری‌ها این فرآیند بسیار سریع تر از افراد طبیعی صورت میگیرد. خون جریان یافته از این عروق تنگ ممکن است دچار لخته گردد(ترومبوز عروق) و سبب آسیب جدی به عضله قلب می‌شود. لخته شدن خون در عروق کرونر علت شایع مرگ در مردان و زنان ۶۴- ۳۵ ساله است. با کنار گذاشتن سیگار، خطر بیماری‌ قلبی کاهش می‌یابد. صدمه مستقیم آندوتلیال بوسیله نیکوتین و منواکسیدکربن که می‌تواند دیواره عروق را تخریب و موجب ورود مواد چربی به‌ داخل دیواره زخمی و تنگی و در نهایت انسداد کامل شریان گردد که در نتیجه با افزایش ضربان قلب و افزایش LDL همراه خواهد بود.

ورزش در بیماری قلبی

نیمی از ساکنین زمین دارای فعالیت بسیار کمی هستند، فعالیت نداشتن بدین معناست که فرد در هفته‌ کمتر از ۱۵۰ دقیقه فعالیت داشته باشد. ورزش ضربان قلب را مناسب، کلسترول و فشار خون را تنظیم و به کاهش وزن و کاهش ذخایر چربی خطرناک کمک می کند. اجتناب از مصرف الکل و کنترل بیماری هایی از تب رماتیسمی در کودکان، قبیل دیابت، فشارخون بالا و کلسترول

سلامت باشید با قلبی سالم