آكنه(جوش هاي غرور) عبارت است از يك بيماري التهابي مزمن پوست كه در دوران نوجواني شايع است، اما گاهي به طور متناوب در سراسر زندگي رخ مي دهد. مشخصه اين بيماري عبارت است از بروز جوش هايي روي صورت، قفسه سينه و كمر. اين بيماري در مردان شايعتر از زنان است.
علايم شايع
- نقاط سر سياه به اندازه سر سوزن.
- نقاط سر سفيد شبيه نقاط سر سياه.
- جوش هاي كوچك چركي.
- قرمزي و التهاب در اطراف جوش ها.
- در آكنه شديد ممكن است كيست و آبسه ديده شود. كيست به صورت تورمي بزرگ تر و سفت تر از جوش هاي معمولي در پوست پديدار مي شود. آبسه نيز به صورت يك ناحيه عفوني متورم، ملتهب و دردناك به هنگام لمس و حاوي چرك است.
علل
غدد چربي پوست به دلايل نامعلوم دچار انسداد مي شود، اما احتمالا تغييرات هورمون هاي جنسي در دوران نوجواني نقش دارد. وقتي كه چربي داخل غدد چربي نتواند به بيرون پوست راه يابد، اين چربي تجمع يافته و توسط باكتري هايي كه به طور طبيعي در غده وجود دارند عفوني مي شود. بر خلاف برخي عقايد رايج، عواملي چون عدم رعايت پاكيزگي يا غذاها نقشي در ايجاد آن ندارند. البته تميزي مي تواند آن را تخفيف دهد، اما فعاليت در زمان ابتلا به اين بيماري جنسي هيچ تأثيري روي آن ندارد.
عوامل افزايش دهنده خطر
- مواجهه با هواي بسيار گرم يا سرد.
- استرس.
- پوست چرب.
- اختلالات غدد درون ريز.
- استفاده از بعضي داروها مثل كورتيزون، هورمون هاي مردانه، يا قرص هاي ضد بارداري.
- سابقه خانوادگي آكنه.
- بعضي مواد آرايشي.
پيشگيري
در حال حاضر روشي براي پيشگيري از آن وجود ندارد.
عواقب مورد انتظار
درمان در اغلب موارد مؤثر است، و خود بيماري نيز معمولاً پس از دوران بلوغ و نوجواني خود به خود بر طرف مي شود. البته علي رغم درمان خوب و مناسب، آكنه گاهي شدت مي يابد.
عوارض احتمالي
داشتن تصوري بد از ظاهر خود - بروز جوشگاه هاي دائمي يا حالت حفرهاي روي پوست صورت.
درمان
اگر پوستتان چرب است، به ترتيب زير آن را تميز نماييد: به آرامي صورت خود را با صابون غيرمعطر براي 5-3 دقيقه ماساژ دهيد. اما نواحي شديداً جوشدار و دردناك را ماساژ ندهيد(زيرا باعث گسترش عفونت مي شود). پوست را به آرامي تميز نماييد. صورت خود را 2-1 دقيقه بشوييد و از صابون پاك كنيد. گاهي صابون آنتي باكتريال كمك كننده است. پس از شستشوي پوست از الكل براي پاك كردن چربي استفاده نماييد. هر روز حوله صورت را عوض نماييد. باكتري ها اين توانايي را دارند كه به سرعت در حوله هاي مرطوب رشد كنند. موهاي تان را حداقل دو بار در هفته با شامپو بشوييد. اجاره ندهيد كه موهاي تان روي صورت بيايد، حتي در شب و به هنگام خواب مو باعث پخش چربي و باكتري ها مي شود. براي پيشگيري يا درمان شوره سر از شامپوي ضد شوره استفاده نماييد. از شوينده هاي كرم دار پرهيز كنيد. پس از ورزش شديد، عرقتان را بشوييد و در اسرع وقت چربي صورت را پاك نماييد. از مواد آرايشي روغني سنگين استفاده نكنيد. مواد آرايشي غيرروغني نازك كه به صورت لوسيون هستند بسيار بهتر هستند. از مصرف مرطوب كننده ها خودداري نماييد مگر با نظر پزشك. به هيچ وجه پوست خود را فشار ندهيد، نخارانيد، يا مالش ندهيد. زماني كه پوست با اين حركات آسيب نديده باشد بهتر و زودتر خوب مي شود. البته پزشك ممكن است بسته به صلاح ديد، نقاط سر سياه را بردارد. هنگام مطالعه يا تماشاي تلويزيون، دست تان را زير صورت نگذاريد. با توجه پزشك مقداري در معرض اشعه ماوراءبنفش قرار بگيريد. شايد بعد از التيام آكنه و براي بر طرف كردن جوشگاه هاي نازيبا، جراحي زيبايي توصيه شود.
داروها
- آنتي بيوتيك ها، خوراكي و موضعي، براي مبارزه با عفونت.
- تزريق كورتيزون به داخل ضايعات.
- ايزوترتينويين(اگر باردار هستيد به هيچ عنوان نبايد استفاده شود).
- بنزيل پراكسيد 5/2%، 5% يا 10% ممكن است كمك كننده باشد.
- رتين ـ آ باعث افزايش حساسيت پوست به آفتاب مي شود.
- آكوتان نيز باعث افزايش حساسيت پوست به آفتاب مي شود و حداقل سه ماه مانده به شروع بارداري مصرف آن بايد متوقف شود. توجه: اگر باردار هستيد، از هيچ داروي خوراكي براي آكنه استفاده نكنيد.
رژيم غذايي
غذا علت آكنه نيست، اما بعضي غذاها آن را بدتر مي كنند. يادداشتي از غذاهايي كه مي خوريد داشته باشيد. براي اين كه بفهميد به كدام غذا حساسيت داريد، آن غذاهايي را كه شك داريد آكنه شما را بدتر مي كنند از رژيم خود حذف كنيد. بعد آن ها را دوباره يكي يكي به رژيم غذايي اضافه نماييد. اگر مشخص شد كه آكنه 3-2 روز بعد از اضافه كردن يك غذا تشديد مي شود، آن غذا را به كلي از رژيم خود حذف كنيد. اما اگر اين اتفاق نيفتاد، مي توانيد آن را در رژيم غذايي نگاه داريد. آكنه معمولاً در تابستان بهتر مي شود، بنابراين بعضي غذاها را كه در زمستان نمي توان خورد شايد بتوان در تابستان نمود.
در چه شرايطي بايد به پزشك مراجعه نمود؟
اگر خود شما يا يكي از اعضاي خانواده تان دچار آكنه است. اگر دچار علايم جديد و نامنتظره بروز كردهاند. توجه كنيد كه داروهاي مورد استفاده براي درمان ممكن است باعث عوارض جانبي شوند.
