فتح الله مجتبايي در سال 1306 در فراهان اراك بدنيا آمد. پدر و اجداد وي از مستوفيان دوران قاجار بودند و جد و نياي ايشان از بزرگان صوفيه طريقت نعمت اللهي،‌مجتبايي در چنين خانواده اي تعليمات مقدماتي را پشت سر گذاشت و همين زمينه نيز مطالعات او را به تاريخ اديان و فلسفه شرق و هند كشاند. دكتر مجتبايي در دوران تحصيل خود از محضر استادان بزرگي در داخل و خارج از كشور استفاده نمود و براي آشنايي با عرفان هندي مسافرت هاي متعددي به هند و پاكستان داشت. دكتر مجتبايي دكتراي تاريخ اديان و فلسفه شرق را از دانشگاه هاروارد آمريكا اخذ نمود و در مركز مطالعات اديان جهان آمريكا، تاريخ تطبيقي اديان را تحصيل نمود. دكتر مجتبايي هم اكنون عضو هيئت علمي بنياد دائره المعارف بزرگ اسلامي و همچنين عضو پيوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسي مي باشند. از استاد مجتبايي تاكنون بيش از 200 عنوان كتاب، مقاله و شعر و نقد كتاب به صورت تاليف و ترجمه و تصحيح به زبان هاي فارسي و انگليسي در ايران و خارج از ايران منتشر شده است.
علوم انساني
دين شناسي تطبيقي
عرفان
پدر و اجداد فتح الله مجتبايي از صوفيه طريقت نعمت اللهي بودند. جد وي مرحوم مير سيد علي مستوفي تفرشي در ميان فقرا اين طريقه به «سرور عليشاه» معروف بود و مرثيه شيخ المشايخي داشت و در شعر «سرور » تخلص مي كرد. پدر مير سيد علي، « مرحوم حبيب عليشاه» هم از مشايخ طريقت بود و هر دو از مستوفيان دوره قاجاريه بودند.
در سال ۱۳۳۲ از دانشكده ادبيات دانشگاه تهران و دانشسراي عالي درجه ليسانس گرفت، و از آن سال تا ۱۳۳۸ در دبيرستانهاي اراك و تهران و دانشسراي عالي به تدريس ادبيات و زبانهاي خارجي اشتغال داشت. در ۱۳۳۹ از طرف وزارت فرهنگ براي آشنايي با روشهاي جديد تأليف كتابهاي درسي به خارج از كشور اعزام شد و پس از يك دوره مطالعه و تحقيق در اين زمينه در آمريكا (دانشگاه كلمبيا، نيويورك) به كشور بازگشت و مأمور تهيه و تدوين كتابهاي درسي در ادبيات براي دبيرستانها شد.
دكتر مجتبايي درجه دكتري تاريخ اديان و فلسفه شرق را از دانشگاه هاروارد آمريكا در سال ۱۳۵۰ اخذ نمود و در مركز مطالعات اديان جهان آمريكا، تاريخ تطبيقي اديان را تحصيل نمود.
دكتر مجتبايي هم اكنون عضو هيئت علمي بنياد دائرةالمعارف بزرگ اسلامي و همچنين عضو پيوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسي مي‌باشند.
از دكتر فتح‌الله مجتبايي تاكنون بيش از ۲۰۰ عنوان كتاب، مقاله و شعر و نقد كتاب به صورت تاليف و ترجمه و تصحيح به زبان‌هاي فارسي و انگليسي در ايران و خارج از ايران منتشر شده‌است.



 


    1  
      ويژگي اثر : نوشته ويل دورانت

2  
      ويژگي اثر : Linguistic Research Group of Pakistan, vol. 1, Lahore, 1963.

3  
      
4  
      ويژگي اثر : Mihr-o-Dad-o-Bahar (Memorial voume of Dr: mehrdad Bahar), Anjuman-e-Athar o Mafakher-e Farhangi Tehran, 1377 sh.

5  
      ويژگي اثر : Vol. VI/3;

6  
      ويژگي اثر : Indian and Foreign Reviiew, vol. 14, No. 15, New Delhi, 1977, pp.18-20.

7  
      
8  
      ويژگي اثر : Vol. VII/1;

9  
      ويژگي اثر : Vol. VII/2;

10  
      ويژگي اثر : new Delhi, 1978.

11  
      
12  
      ويژگي اثر : New Delhi, 1977

13  
      ويژگي اثر : Jouma of the cama Oriental Institute, No. 46, Bombay, 1978. The following 3 lctures were delivered at Zakir Hussiain Educational and Cultural Foundation as Zakir Hussain Momerial Lectures for the Year 1977, and published as part f F.Mujtaba I, Hindu-Muslim Cultural Relations, New Delhi, 1978.

14  
      ويژگي اثر : Maqalat wa Barrasiha, Tehran, 1983.

15  
      ويژگي اثر : Contemporary Relevance of sufism, New Delhi. 1993.

16  
      ويژگي اثر : Anquetil du Perron Memorial Volume, Bulletin of the Ancient Iranian Culture Society, No.2, Tehran, 1973.

17  
      
18  
      ويژگي اثر : در يهود و مسيحيت، دايره المعارف بزرگ اسلامي، ج 1، 1367، 136-142.

19  
      ويژگي اثر : مقاله

20  
      ويژگي اثر : دايره المعارف بزرگ اسلامي، ج1، 1367، 172-179.

21  
      ويژگي اثر : دايره المعارف بزرگ اسلامي، ج 1، 1367، 247-259.

22  
      ويژگي اثر : مقالات بررسي ها،‌دفتر 43-44، 67-1366، 19-39.

23  
      ويژگي اثر : پاسخ به پرسش، شرح غزل هاي حافظ، نوشته دكتر حسينعلي هروي، تهران، 1367، ج 1403/3- 1407.

24  
      ويژگي اثر : دايره المعارف بزرگ اسلامي، ج 2، 1368، 403-407.

25  
      
26  
      ويژگي اثر : دايره المعارف بزرگ اسلامي، ج 2، 1368، 597-605.

27  
      ويژگي اثر : دايره المعارف بزرگ اسلامي، ج 3، 434،‌1369-439.

28  
      ويژگي اثر : دايره المعارف بزرگ اسلامي، ج 3، 1369، 657-664.

29  
      ويژگي اثر : ادب و عرفان و زبانشناسي، داريره المعارف بزرگ اسلامي، ج 4، 1370، 41-49.

30  
      ويژگي اثر : دايره المعارف بزرگ اسلامي، ج 5، 1372، 144-146.

31  
      ويژگي اثر : دايره المعارف بزرگ اسلامي، ج 6، 1373، 169-173.

32  
      ويژگي اثر : دايره المعارف بزرگ اسلامي. ج 7، 1375، 48-59.

33  
      ويژگي اثر : كتاب سخن، تهران. 1371، 212-231.

34  
      ويژگي اثر : قافله سالار سخن، خانلري، تهران، 1370، 243-253.

35  
      ويژگي اثر : دايره المعارف بزرگ اسلامي، ج 8، 1377، 562-581.

36  
      ويژگي اثر : نشر دانش، مهر و آبان 1362، 2-9.

37  
      ويژگي اثر : ( بحث در تاريخ و تحول آن)، دايره المعارف بزرگ اسلامي، ج 9، 1379، 311، تا 314.

38  
      ويژگي اثر : كتاب سخن، 1368، 15-22.

39  
      ويژگي اثر : سخن، مهر 1350، شماره 3، 213-223.

40  
      ويژگي اثر : سخن، خرداد 1351، شماره 11، 1053-1064.

41  
      ويژگي اثر : دايره المعارف بزرگ اسلامي، ج9، 1379، 623-631

42  
      ويژگي اثر : نشريه انجمن فرهنگ ايران باستان، فروردين 1358،‌شماره 20، 60- 91.

43  
      ويژگي اثر : مهدوي نامه، 1378، تهران، 569-607.

44  
      ويژگي اثر : ارج نامه ايرج، ج 1، 1377، تهران، 321-328.

45  
      ويژگي اثر : بررسي هايي درباره ابوريحا بيروني به مناسبت هزاره ولادت او، شوراي عالي فرهنگ و هنر تهران 1352، 243-291.

46  
      ويژگي اثر : يادنامه بيروني، مركز مطالعات فرهنگي، 1353، 129-143.

47  
      ويژگي اثر : آثار و افكار او، مقالات و بررسي ها، تهران 1352.

48  
      
49  
      ويژگي اثر : بنياد شاهنامه، سخن، خرداد 1353، شماره هاي 7و8.

50  
      ويژگي اثر : آينده، آبان،‌آذر 1362، 602-612.

51  
      ويژگي اثر : آينده، بهار 1364، 29-69.

52  
      ويژگي اثر : مجله ايران شناسي، مريلند، آمريكا، سال 3، شماره 2، 1370، 36-333.

53  
      ويژگي اثر : نامه فرهنگستان، سال 2، شماره 2، 1375، 5-22.

54  
      ويژگي اثر : ايندور ايرانيكا، كلكته (بزم ايران)، 1354.

55  
      ويژگي اثر : سخن، دي و بهمن 1355، شماره 7 و 8، 683-688.

56  
      ويژگي اثر : يكي قطره باران، تهران، 1370، 471-489.

57  
      ويژگي اثر : (به مناسبت انتشار ترجمه فارسي آن)، راهنماي كتاب، شماره 2 تابستان 1338، ص 242-255.

58  
      ويژگي اثر : يغما، 1341، شماره 15، 415-418.

59  
      ويژگي اثر : ترجمه

60  
      ويژگي اثر : آرش، مهر 1360، شماره 7، 75 و 76.

61  
      ويژگي اثر : دايره المعارف بزرگ اسلامي، ج 7، 1375، 541-547.

62  
      ويژگي اثر : سخن، مهر 1351، شماره 227-237.

63  
      ويژگي اثر : مجله هستي، اسفند ماه 1371.

64  
      ويژگي اثر : مقالات و بررسي ها، تهران ، 1358، شماره 32-23، 11-40.

65  
      ويژگي اثر : ترجمه رساله شعر ارسطو، بر اساس چند ترجمه معتبر، با مقدمه و توضيحات، و مقايسه با ترجمه قديم عربي ابي بشر متي و شروح فارابي و ابن سينا و ابن رشد، تهران، 1337.

66  
      ويژگي اثر : از فردوسي تا سعدي، از ا.گ.براون، ترجمه نيمه نخست از جلد دوم تاريخ ادبي ايران، با حواشي و اضافات، تهران، 1341

67  
      ويژگي اثر : از رابيندرانات تاگور، با مقدمه اي دراحوال و افكار او، تهران، انتشارات نيل، 1334

68  
      ويژگي اثر : بر اساس كليله و دمنه بهرامشاهي، با مقدمه و توضيحات، 1374.

69  
      ويژگي اثر : با مرزبان نامه بزرگ، از محمد بن غازي ملطيوي، تصحيح متن، خوارزمي، 1379(زير چاپ)

70  
      ويژگي اثر : از ا.ج.آربري، ترجمه با مقدمه انتقادي، تهران، امير كبير، 1334

71  
      ويژگي اثر : تهران، 1352

72  
      ويژگي اثر : ضياءالدين نخشبي، تصحيح متن و مقدمه در شرح احوال و آثار او، با همكاي دكتر غلامعلي آريا، تهران، 1372.

73  
      ويژگي اثر : از ويل دورانت، ترجمه بخش دوم از كتاب تاريخ تمدن جهان، تهران، 1339

74  
      ويژگي اثر : ترجمه با مقدمه در شرح احوال و سبك شعر او، تهران، 1338.

75  
      ويژگي اثر : تصحيح متن بر اساس نسخه دانشگاه پنجاب، با حواشي و مقابله با تمامي نسخه هاي موجود آن، با همكاري دكتر علياشرف صادقي، تهران، 1365.

76  
      ويژگي اثر : يادنامه دكتر احمد تفضلي، تهران، 1379.

77  
      ويژگي اثر : نامه شهيدي، تهران، 1374، 495-511.

78  
      ويژگي اثر : مجله زبانشناسي، پاييز و زمستان 1362، شماره 2، 31-63.

79  
      ويژگي اثر : خرد جاودان، ( جشن نامه استاد جلال آشتياني)، تهران 1377، 595-619.

80  
      ويژگي اثر : آينده، فروردين- خرداد 1372، 291-302.

81  
      ويژگي اثر : سخن، تير ماه 341، شماره 3، 275-279.

82  
      ويژگي اثر : هفتاد مقاله، ج2، 697-712، تهران 1369.