آذرتاش آذرنوش

زندگی‌نامه

آذرتاش آذرنوش در ۲۹ بهمن ۱۳۱۶ در شهر قم به‌دنیا آمد، تحصیلات ابتدایی را در اهواز و دورهٔ دبیرستان را در تهران به پایان برد.

وی در رشتهٔ ادبیات عرب دانشکدهٔ معقول و منقول دانشگاه تهران فارغ‌التحصیل شد. دورهٔ دکتری ادبیات عرب را از کشور فرانسه گرفت. از نخستین رسالهٔ دکتری خود «تحقیق و ترجمه بخشی از کتاب طبقات الشعرای ابن معتز» دفاع کرد. سپس در رشتهٔ ادبیات عرب به نگاشتن رسالهٔ دیگری با تصحیح کتاب «خریدهٔ القصر عمادالدین اصفهانی» پرداخت. او پس از حصول بر دومین دکتری خود به ایران بازگشت و در «بنیاد فرهنگ ایران» و پژوهش در باب واژه‌های فارسی معرب، مشغول و در دانشکده معقول و منقول که آن هنگام به «الهیات و معارف اسلامی» تغییر نام داده بود به سال ۱۳۴۶استخدام شد. وی گروه عربی دانشکده مذکور را سر و سامان بخشید و سپس به معاونت دانشکده برگزیده شد، بعد از آن به‌منظور تحقیق و آموختن زبان آرامی به دانشگاه کمبریج انگلستان رفت. او نخستین ایرانی بود که در ادبیات عرب دکتری گرفته‌است. آذرنوش در بازگشت به ایران به امر آموزش زبان عربی همت گماشت، او باتوجه به ساختار زبان‌های هند و اروپایی به‌خصوص زبان مادری خود فارسی، و با گوشه چشمی به علم زبان‌شناسی به تدوین کتاب «آموزش عربی» با شیوه‌ها و ساختارهای دستوری تازه دست زد. از سال ۱۳۶۴ مدیریت بخش ادبیات عرب را در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی به‌عهده گرفت و طی ده سال علاوه بر تألیفات شخصی، بیش از ۲۰۰ مقاله نگاشت و صدها مقاله را نیز ویرایش کرد.

او هم‌اکنون علاوه بر کار استادی در دانشکده ادبیات (و گاه در دانشگاه امام صادق، تربیت مدرس) و مدریت بخش عربی در دائرةالمعارف، سردبیر مجله مقالات و بررسی‌ها و نیز مدیر بخش عربی در دانشکده الهیات نیز هست. وی چهره ماندگار ادبیات عرب در همایش چهره‌های ماندگار بود.

آثار

آثاردکتر آذرنوش از این قرارند:

• فتوح البلدان - 1346
• النحوالتجريبي - 1349
• خريدة القصر و جريدة العصر 2 - 1350
• خريدة القصر و جريدة العصر 3 - 1351
• راههاي نفوذ فارسي در فرهنگ و زبان عرب جاهلي - 1354 (چاپ دوم 1374)
• ترجمهٔ تاریخ ادبیات عرب (مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، ۱۳۶۳)
• ترجمهٔ تاریخ ادبیات عرب (عبدالجلیل) (امیرکبیر، ۱۳۶۳)
• مقدمهٔ بر الشعر والشعراء ابن قتیبه (تهران، ۱۳۶۳)
• فرهنگ مصطلحات (مجمع اللغات) (دفتر نشر فرهنگ اسلام ۱۳۶۳)
• آموزش زبان عربي 1 - 1366
• آموزش زبان عربي 2 - 1367
• * تاریخ ترجمه از عربی به فارسی، ۱- ترجمه‌های قرآن (انتشارات سروش، ۱۳۷۵)
• ترجمه موسیقی الکبیر فارابی (مؤسسه مطالعات و پژوهش فرهنگی، ۱۳۷۵)
• اطلس تاریخ الاسلام، حسین مؤنس، (سازمان جغرافیایی ارتش، ۱۳۷۵)
• تاریخ زبان و فرهنگ عربی (سمت، ۱۳۷۷)
• فرهنگ معاصر عربی به فارسی (۱۳۷۸)
• چالش میان فارس و عربی (نشر نی، ۱۳۸۵)

همچنین وی افزون بر نوشتن برخی از مقالات دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، مقاله‌های زیاد دیگری را از سال ۱۳۴۹ تاکنون به تألیف رسانده‌است.

پانویس