مسموميت غذايي عبارت است از واژهاي كه به طور رايج براي توصيف اختلالات ناشي از غذايي كه در 48 ساعت گذشته خورده شده است به كار ميرود. مسموميت غذايي ميتواند در چندين نفر از اعضاي يك خانواده، مشتريان يك رستوران، بيماراني كه در يك مركز مخصوص نگهداري و پرستاري از آنان زندگي ميكنند، يا كودكان يك مهدكودك رخ دهد. در اغلب موارد، غذا توسط باكتريها يا ويروسها آلوده شده است. علايم ممكن است در عرض 30 دقيقه در صورت مسموميت شيميايي، 12-1 ساعت در صورت وجود سم باكتري در غذا، 48-12 ساعت در صورت عفونت با سالمونلا يا ويروس موجود در غذا، پديد آيند. توجه داشته باشيد كه علايمي شبيه به علايم مسموميت غذايي ميتوانند در اثر استرس عاطفي، عدم تحمل غذايي، داروها، هپاتيت، آپانديسيت، يا ساير اختلالات، به وجود آيند.
علايم شايع
تهوع و استفراغ
درد شكم يا دل پيچه
اسهال
در موارد شديد، شوك و به هم خوردن وضعيت قلبي ـ عروقي
تب
اجابت مزاج خونآلود
علل
باكتريهايي مثل سالمونلا ، استافيلوككها ، كلستريديومها ، اشرشياكولي ، باسيلوس سرئوس و غيره. بوتوليسم يكي از انواع نادر مسموميت غذايي است كه جان بيماران را در معرض تهديد قرار ميدهد.
عفونتهاي ويروسي مثل عفونت با ويروس نورواك (به طور شايع صدفها را آلوده ميسازد)، آدنوويروس، و روتاويروس
علل شيميايي مثل آلودگي غذا با مقادير زيادي از حشرهكشها، يا غذايي كه در ظروف با پوشش داخلي سرب آماده يا عرضه ميشود.
خوردن گياهان يا حيواناتي كه در آنها يك سم طبيعي وجود دارد، مثلاً قارچهاي سمي يا صدفهاي دريايي (ممكن است حاوي يك سم مؤثر روي دستگاه عصبي باشند كه به پختوپز مقاوم است)
از خوردن غذاي دريايي يا گوشت به صورت خام خودداري كنيد.
از خوردن محصولات غذايي غير پاستوريزه خودداري كنيد.
پختن و ذخيرهسازي مناسب غذا. جايي كه غذا آماده ميشود، سكوهاي برش غذاها، و وسايل پخت و پز بايد تميز نگاه داشته شوند.
دور ريختن غذاهاي كهنه، غذاهايي كه بوي نامناسبي پيدا كردهاند، يا كنسروهايي كه قوطي آنها بيرون زده است.
توجه به شستن دستها قبل از آمادهسازي غذا
عواقب مورد انتظار
اغلب موارد مسموميت غذايي جدي نيستند و معمولاً در عرض 3 روز بهبود مييابند.
عوارض احتمالي
شوك و به هم خوردن وضعيت قلبي ـ عروقي
مشكلات تنفسي
امكان دارد بستري كردن كودكان كم سن و سال يا سالمندان ناتوان ضروري باشد.
درمان
اصول كلي
- جايگزين كردن مايعات و الكتروليتهاي از دست رفته مهمترين جنبه درمان است.
- حتيالمقدور نمونهاي از غذاهايي كه اخيراً خورده شدهاند را نگاه داريد تا در صورت لزوم بتوان علت مسموميت غذايي را راحتتر فهميد.
- در صورت لزوم، براي تشخيص ممكن است از نمونه استفراغ، اجابت مزاج، ادرار يا خون بيمار كشت به عمل آيد.
- اگر چندين نفر دچار مسموميت غذايي شده باشند، بايد به مركز بهداشت محل اطلاع داده شود تا مقامات بهداشتي بتوانند با پرسشهاي لازم از بيماران و كساني كه غذا را آماده كردهاند و نيز نمونهگيري از غذاهاي مشكوك به آلودگي، به منشأ مسموميت پي ببرند.
داروها
معمولاً دارويي براي مسموميت غذايي تجويز نميشود. البته اگر علايم شديد باشند (استفراغ طول كشيده، دلپيچه شديد شكم)، و عامل مسموميت غذايي معلوم باشد، ممكن است آنتيبيوتيك تجويز شود.
مايعات شامل محلول خوراكي گلوكز ـ الكتروليت و سوپ. در مايعات از نمك و شكر استفاده كنيد تا بهتر بتوانند جذب شده و جايگزين مايعات از دست رفته شوند. حتي در صورتي كه استفراغ ادامه داشته باشد سعي كنيد مايعات را كمكم دريافت كنيد.
در اين شرايط به پزشك خود مراجعه نماييد
اگر شما يا يكي از اعضاي خانواده تان علايم مسموميت غذايي را داريد.
اگر علايم پس از شروع درمان بدتر شوند. امكان دارد براي جلوگيري از كمآبي نياز به بستري كردن وجود داشته باشد.