ساختمان ياطاقان خودرو و انواع آن

واحد دانش و تکنولوژی تبیان زنجان

 

در موتور هر جايي که دو سطح داشته باشد از ياطاقان استفاده مي شود. اين نوع ياطاقان ها را ياطاقان هاي استوانه اي مي گويند زيرا مانند يک استوانه دور يک شفت گردنده قرار مي گيرد چون لنگهاي ميل لنگ اجازه نمي دهند که ياطاقان ها مانند يک بوش کامل مدور وارد محورهاي ثابت و متحرک ميل لنگ شوند لذا اين بوشها به صورت دو قطعه نيم دايره اي ساخته مي شود.

ساختمان ياطاقان

پوسته ياطاقان از فولاد يا برنز ساخته شده است. اين فولاد استحکام و مقاومت لازم را به ياطاقان مي دهد. در روي اين قسمت يک يا چند لايه مواد یاطاقانی به ضخامت چند هزارم اينچ قرار گرفته است علت استفاده از مواد نرم در ياطاقان اين است که در صورت تاثير عوامل خارجي فقط مواد ياطاقاني از بين مي رود و ميل لنگ سالم خواهد ماند. ياطاقان ها داراي شيار روغن بوده و اين شيار، روغن را در تمام سطح ياطاقان پخش مي کند.

مواد ياطاقان

مواد ياطاقان ها آلياژ فلزات سرب، قلع، مس، انتيموان يا فلزات سرب قلع جيوه کاليم آلومينيوم به نسبتهاي معين ترکيب مي شوند يا بابيت که در موتورهاي سبک بکار مي رود از يک لايه پوسته فولادي و يک لايه بابيت ساخته شده است. در ساختمان بابيت از دو فلز اصلي قلع و سرب استفاده شده است. در بعضي از ياطاقانها نسبت به نوع موتور دو يا سه لايه مواد ياطاقاني روي پوسته قرار دارد و در موتورهاي سنگين به چهار لايه در ياطاقان نيز مي رسد.

مواد ياطاقاني آلياژ مس و سرب

لايه نيکل

لايه آلياژ سرب، قلع، مس

مواد گردي قلع

انواع ياطاقان

نوع توصیف سختی سرعت عمر نکات
یاطاقان ساده (بوش) استفاده از روانکار بین دو سطح متحرک و ثابت خوب، در صورتی که میزان ساییدگی کم باشد. مقداری لقی معمولاً وجود دارد. کم/ متوسط (غالباً نیاز به خنک‌کاری دارد) متوسط (بسته به نوع روانکار) ساده‌ ترین نوع یاطاقان، استفاده وسیع از آن، اصطکاک نسبتاً زیاد
یاطاقان ‫غلتشی بکارگیری ساچمه و یا غلتک برای کاهش اصطکاک خوب، وجود اندکی لقی متوسط−زیاد (غالباً نیاز به خنک‌کاری دارد) متوسط (بسته به نوع روانکار، غالباً نیاز به تعمیر و مراقبت دارد) مورد استفاده برای بارهای بیشتر و اصطکاک کمتر نسبت به یاطاقان ساده
یاطاقان مرصع یاطاقان حول نقطه‌ای خارج از مرکز بر روی نشیمنگاه می‌گردد. کم به علت انعطاف‌پذیری کم خوب، نیاز به تمیزکاری و روانکاری دارد. عمدتاً برای سرعت‌های کم و دقت‌های بالا مانند ساعت استفاده می‌شود.
یاطاقان لغزشی محور درون یک سیال می‌گردد. خیلی زیاد خیلی زیاد، محدودیت سرعت معمولاً ناشی از نشت ‌بندها است. می‌توان عمر این نوع یاطاقان را بی‌نهایت دانست؛ گاهی اوقات هنگام آغاز به کار و خاموش کردن دستگاه اندکی فرسایش ایجاد می‌شود. غبار و سنگریزه می‌توانند باعث خرابی این نوع یاطاقان گردند. در استفاده پیوسته نیاز به عملیات نگهداری ندارد.
یاطاقان مغناطیسی دو سطح توسط مغناطیس (الکترومغناطیس و یا جریان گردابی) از هم جدا نگه داشته می‌شوند. کم بی‌نهایت بی‌نهایت مصرف انرژی بالا، عدم نیاز به نگهداری.
یاطاقان خمشی حرکت با تغییر شکل در ماده پدید می‌آید. کم خیلی زیاد خیلی زیاد یا کم، بستگی به کاربرد دارد. دامنه حرکتی محدود