ارزیابی توان مالی گردشگری تالاب پته خور
یک شنبه 26 آذر 1391 1:06 PMچکیده :
تالاب پته خور که روستایی به همین نام در قسمت شرقی تالاب قرار دارد ، یکی از مهمترین تالاب های استان و زیستگاه پرندگان مهاجر آبزی به شمار می رود . برنامه های اجرا شده در منطقه توسط اداره کل حفاظت محیط زیست اردبیل همان قوانین صید و شکار در منطقه ی آزاد می باشد و با ایجاد و هدف شکار ممنوع کردن این منطقه می توان در حفظ گونه های نادر و رو به انقراض گام مؤثری برداشت .
حوضه ی آبریزاین تالاب برحسب اندازه گیری متریک ( UIM) در طول و عرض جغرافیایی طول شرقی ۲۸۳۲۷۷-۲۷۴۴۰۰ و عرض شمالی ۴۲۵۰۴۰۰-۴۲۴۶۱۸۲ واقع شده است . تالاپ پته خور در قسمت شرق دشت اردبیل در غرب کوه های باغرو (تالش) واقع گردیده است و مختصات جغرافیایی آن به شرح ذیل می باشد “
طول شرقی ۳۸ ۴۸-۲۵ ۴۸ ارتفاع از سطح دریای آزاد ۱۳۳۰ متر
عرض شمالی ۲۲ و ۳۸ – ۱۸ ۳۸
محدوده ی مورد نظر به مساحت ۴۴۰۰ هکتار اراضی ملی و کشاورزی را در برگرفته و این تالاب زهکشی رودخانه قره سو بوده و آب آن از ارتفاعات کوه های باغرو در جنوب شرقی و ادامه ی همین ارتفاعات یعنی اراضی جنگلی فندوق لو در شرق سرچشمه می گیرد. از شاخه ها و رودخانه های تأمین کننده ی تالاب پته خور می توان به دورجین چای ، اولاغان چای ، سوسی چای ، ننه کران چای ، پته خور چای اشاره نمود .
پیشینه پژوهش :
در ارتباط با مطالعات و بررسی های سینوپیتکی آن ، تحقیقات در سطح استان از طریق سازمان حفاظت محیط زیست اردبیل در سال ۱۳۸۴ انجام گرفته است و یافته ها و نتایج پژوهش پیشین این موضوع درباره ی حیوانات آبزیان به ویژه ماهیان منطقه جهت تکثیر و تکمیل چرخه ی زندگی آنها بوده است. تالاب کنترل کننده سیلاب در منطقه بوده و از جاری شدن سیل جلوگیری میکند . این تالاب به عنوان استراحت گاه بسیاری از گونه های جانوری مهاجر درنای سیبری جهت ادامه ی بقا ء محسوب می گردد خارج می شود.
کاربری اراضی : محدوده ی مطالعاتی در دشت رسوبی اردبیل با شیب کمتر از ۵ ٪ بوده و خاک آن نسبتاً عمیق و بیشتر اراضی واقع در محدوده جزء اراضی مرتعی ملی بوده که با توجه به جنس خاک و شور بودن آن پوشش گیاهی غالب آن گیاهان شور پسند و مقاوم یه شوری می باشد .
آب و هوا : نوع اقلیم منطقه با توجه به آمار باران سنجی شهرستان نمین و ایستگاه هوا شناسی سینوپتیک اردبیل به روش دمارتن نیمه خشک محسوب میگردد که متوسط بارش
سالانه ۵/۲۷۸ میلیمتر و متوسط حداکثر دمای روزانه ۸/۲۱ درجه ی سانتیگراد در مرداد ماه و حداقل متوسط ۳/۵- در بهمن ماه اندازه گیری شده است . متوسط تعداد روز های یخبندان در سال نیز ۱۲۳ رتالاب پته خور
تالاب پته خور در قسمت شرق دشت اردبیل و در غرب کوه های باغرو (طالش ) واقع گردیده است و مختصات جغرافیایی منطقه به شرح زیر می باشد :
طول شرقی از ۲۵ ۴۸ تا ۳۸ ۴۸ عرض شمالی از ۱۸ ۳۸ تا ۲۲ ۳۸ و ارتفاع از سطح دریای آزاد ۱۳۳۰ متر.
مساحت محدوده ی مطالعاتی جهت معرفی به عنوان منطقه ی شکار ممنوع در حدود ۵۶۰۰ هکتار بوده و عمق تالاب در عمیق ترین نقطه بیش از ۲ متر است .
محدوده ی مورد مطالعه ، بخشی از حوزه ی آبریز رودخانه ی قره سو که از کوه های باغرو سرچشمه گرفته و سرشاخه های آن پس از عبور از روستاها ی کله سر ، درماندرق ، پته خور ، گللو و اولاغان در نهایت به تالاب پته خور هدایت می گردد و سرریز تالاب مجدداُ پس از دریافت سرشاخه های دیگر از جمله
تالاپ پته خور:
-نگهداری مواد مغذی گیاهی از جمله فسفر و ازت در تالاب صورت میگیرد و از این جهت ذخیره کننده ی مواد غذایی محسوب می شود .
-درتثبیت میکروکلیمای منطقه نقش اساسی دارد .
-برداشت و صید آبزیان و پرندگان از ارزش های اقتصادی تالاب می باشد .
-به عنوان منطقه ی گردشگری دارای ارزش های اکوتوریستی در استان بوده و برای منطقه می تواند منبع درآمد باشد .
-تالاب باعث حفظ تنوع زیستی در منطقه می گردد.
-میتواند به عنوان یک محیط طبیعی یا گونه های گیاهی و جانوری متنوع جهت آموزش دانش آموزان و دانشجویان منطقه استفاده شود .
تالاپ پته خور به عنوان سایت زیستگاهی درنای سیبری :
درنای سیبری از نظر مقررات بین المللی تحت حفاظت بوده و مشمول ضمیمه ی یک CITIESو از نظر مقررات IUCNجزء گونه های به شدت در معرض انقراض می باشد .درنای سیبری در درمسیر مهاجرت ، توقفگاه های استراحتی کوتاه مدتی دارد که بر حسب مورد ، ممکن است در ایران در لوندویل شهرستان آستارا یا تالاب پته خور استان اردبیل توقف کند . در ردیابی ماهواره ای مهاجرت درنای سیبری در ماه مارس ۱۹۹۶ میلادی که توسط کارشناس اعزامی سازمان بین المللی حمایت از درنای سیبری و با همکاری سازمان حفاظت محیط زیست انجام گرفته بود ، برای اولین بار درنای سیبری در هشتم مارس سال ۱۹۹۶ در تالاب پته خور مشاهده شده است .
این تالاب بنا به اظهار کارشناس مرکز تحقیقات درنای سیبری ، مناسبترین زیستگاه جهت استراحت موقت این گونه به شمار می رود .
روش های جمع آوری اطلاعات
۱-روش های مشاهده :
که اینجانب ضمن حضور در تالاب مشاهده تالاب ، از نزدیک نتایج کارهای نظری را ارزیابی و کنترل نمودم و وجود گردشگر و حیوانات آبزیان را از نزدیک مشاهده و نسبت به ثبت وقایع در حین وقوع اقدام نمودم .
۲- روش مصاحبه :
یکی از روش های جمع آوری اطلاعات تحقیقات مصاحبه است . اینجانب از اهالی روستای پته خور (افراد مسن و پیر ) از طریق صحبت و گفتگو و مذاکره ی حضوری در مورد این تالاب اطلاعاتی را جمع آوری نمودم .
۳- روش های میدانی :
به کارگیری روش میدانی برای کسب اظلاعات واجب است و با ثبت مستقیم مشاهدات خودم دریک چهارچوب علمی و با استفاده از روش نقشه آغاز نمودم و نهایتا به اهداف خودم رسیدم .
نتیجه گیری و پیشنهادات
تالاب پته خور یکی از مهمترین تالاب های استان اردبیل و پرندگان مهاجر آبزی و جذب گردش در منطقه نمین می باشد .
با وجود وقوع بارشهای ناگهانی به ویژه در فصول گرم موجب کنترل سیلاب های مخرب میشود که به زمین های زراعی روستاهای پایین دست ، خسارت وارد نشود . این تالاب در واقع شامل سه آب بندان طبیعی است که حاصل زهکشی رودخانه ی قره سو است . در بهار سال های پر آب و پربارش با نفوذ رودخانه قره سو به آب بندان طبیعی فوق که در اصطلاح محلی کوبی نامیده میشود ، به یکدیگر متصل و تالاب واحدی را تحت نام پته خور تشکیل می دهند و به عنوان محل دنج جهت استراحت و زمستان گذرانی پرندگان مهاجر که عمدتا از شمال و شمال غربی ( سیبری و شمال اروپا ) به منطقه مهاجرت می کنند ، به حساب می آیند .
به عنوان زیستگاه بسیاری از گونه های حیات وحش گیاهی و جانوری به خصوص پرندگان مهاجر محسوب می شود .
آبزیان به ویژه ماهیان منطقه جهت تکثیر و تکمیل چرخه ی زندگیشان وابستگی زیادی به تالاب دارند و کنترل کننده سیلاب در منطقه بوده و از جاری شدن سیل جلوگیری می کند .
لذا بعد از بررسی با توجه به توان های محیطی و جذب گردشگری جهت کنترل سیلاب ها و حفاظت از ادامه ی بقا ء بسیاری از گونه های کمیاب و پرندگان آبزی نظیر در نای سیبری به تالاب پیشنهاداتی به شرح ذیل ارائه شده است .
۱-کاشت درختان جنگلی و درختان میوه ای در کنار تالاب جهت جذب گردشگر عقلانی به نظر می رسد که زیاد هم هزینه بر نیست .
۲- کاشت درخت فندق به جهت آب و هوای منطقه که نیاز به آبیاری این درختان ندارد.
۳- دادن آگاهی از لحاظ نوع و اصول کشت و جلوگیری از شخم زدن در حریم اطراف تا لاب به کشاورزان ار طرف مامورین سازمان حفاظت محیط زیست .
۴- جلوگیری از اجرای مفرط و بی موقع اطراف تالاب که نقشی بسزایی در کنترل زیبای تالاب دارد .
۵- ایجاد درآمد برای جوانان بومی محل که زیستگاه بسیاری از گونه های گیاهی و جانوری بوده و است .
۶- به منظور تعدیل فشار تفرجی در اکو سیستم شکننده ی جنگل های فندوق لو نمین و هدایت بخشی از این فشار به سمت تالاب با هدف گردشگری در این محل .