تربيت و ادب

کلمه ادب در لغت به معنای زیرکی آمده است .هرکه حد و اندازه ی هر چیزی را نگه دارد به او با ادب گویند .

اگر به باب ثلاثی مزید برود ،صیغه ادبه و تادیب به معنای ادب آموخت خواهد بود . تادیب در لغت به معنای ادب کردن ، آموختن طریقه نیک و یا تربیت نمودن آمده است . در فرهنگ معین معانی دیگری همچون : باز‌خواست کردن کسی برای کار بد و گوشمال دادن نیز آمده است .گاهی ادب کردن به معنای تربیت کردن است،

چنانچه امام علی (ع)فرمود: يَا كُمَيْلُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص أَدَّبَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَ هُوَ أَدَّبَنِي وَ أَنَا أُؤَدِّبُ الْمُؤْمِنِينَ

اي كميل همانا پروردگار پیامبرش راتربیت کرد و او مرا تربیت نمود ومن نیز شما را تربیت  می نمایم .

تعییر ظریف و دقیق تر اینکه  :در تربیت سعی و کوشش از مربی آغاز شده ، متربی حالت انفعال وپذیرش را دارد و در ادب تحرک و فعلیت از متربی آغاز شده ، او می خواهد از حوادث تلخ عبرت گرفته و خود را متحول سازد .

به عبارت دیگر تحول و دگرگونی گاه توسط انسان انجام می شود که این را تربیت گویند ولی گاه تحول و دگرگونی توسط حوادث تلخ و ناگوار و زیر و رو شدن ها انجام می شود.

چنانچه در احادیث آمده است :من لم یودبه الابوان یودبه الزمان .

آنکس که تربیت پدر و مادر را نپذیرد به ناچار روزگار او را تربیت می کند .

تربیت در نظام آفرینش به دو صورت وجود دارد :اول تربیتی که توسط پدران و مادران و مربیان آغاز می شود .

دوم :تربیتی که توسط دشواریها ایجاد می شود .تفاوتی که بین این دو نوع تربیت دیده می شود آنست که در نوع دوم به جای مهر و محبت و ملایمت ، تندی و خشونت و دشواری وجود دارد .

امیرالمومنین حضرت علی (ع) می فرمایند : بهترین ارثی که پدران می توانند به فرزندان خویش بدهند ادب  تربیت صحیح است .

 ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

1- بحارالانوار ج74 ص269