اهمیت تأمین مالی کارمندان   

از عمده ترین تمهیدات و مقدمات اخلاق اداری ، تأمین مالی کارگزاران و کارکنان است، زیرا دغدغه های معاش و نگرانی گذران زندگی آبرومند زمینه های تحقق اخلاق اداری را تباه می نماید و یا حداقل تحقق آن را بسیار دشوار می سازد از این رو امام علی علیه السلام در فرمان ها و دستورات حکومتی و اداری خود بر تأمین مالی کامل و وافی کارگزاران و کارکنان خود سخت تأکید می کند و آن را زمینه ساز اخلاق اداری معرفی می نماید.

اولین قدم پس از گزینش

پس از گزینش و به کارگیری کارکنان نخستین چیزی که باید مورد توجه قرار بگیرد تأمین مالی آنان است آن هم برای خودشان نه برای دستگاه اداری . نگاه امیرمؤمنان علیه السلام به کارگزاران و کارکنان دستگاه اداری اش چنین است که : شما خود با ارزشید و پیش از آنکه به خدمتگزاری شما در دستگاه اداری نگاه شود باید به خود شما توجه شود. در درجه اول خود شما ، ارزش شما و استعدادهای شما و سامان شما مطرح است و سپس امانتداری، خدمتگزاری و وفاداری شما.

آثار تأمین حقوق و مزایای آن

از دیدگاه امام علی (علیه السلام) توجه و اهتمام به نیازهای مادی پرسنل آثار و نتایج فراوانی در پی دارد که در ذیل به آنها اشاره می کنیم :

1) زمینه ساز اصلاح کارمند :

« آنگاه روزی ایشان فراخ دار، که فراخی روزی نیرویشان می دهد تا در پی اصلاح خود برآیند»(نهج البلاغه، نامه 53) فراخ داشتن اسباب زندگی و امکانات معیشتی کمک می کند که مردمان در جهت اصلاح خود گام بردارند و از « فقری که مایه زیان دین و اسباب آشفتگی عقل و موجب کینه و دشمنی است » ( همان، حکمت 319) نجات یابند. همچنین وقتی کارمند احساس کند مدیر از هیچ تلاشی برای ادای حقوق و تسهیلات وی فروگذاری نمی کند با علاقه و تلاش بیشتری کار می کند و خویش را ملزم به بهره گیری صحیح از تمام لحظات و ساعت ها در محل کار می نماید.

2) مانع اختلاس :

امام می فرماید: « این اقدام(تأمین مالی)  موجب خواهد شد وی از اختلاس و بالا کشیدن پول و امکاناتی که در اختیار اوست بی نیاز گردد.» ( همان، نامه 53) وقتی کارکنان از حقوق حقّه خویش که زندگی شان را به درستی تأمین می کند محروم باشند ممکن است برخی شان نتوانند تاب بیاورند و خواسته یا ناخواسته به کجی گرایش یابند و احوال و امکاناتی که در اختیارشان است مورد تعدی قرار دهند و از آن به نفع خود بهره برند .

در یک بررسی دقیق و کارشناسانه، عامل بسیاری از اختلاس ها و چپاول اموال نیازهای افراد و ناکافی بودن درآمد های آنان است ، به همین خاطر سامان دهی این ناهنجاری ها و فساد اداری به مقدار زیادی از مسیر تأمین حقوق و دستمزد مناسب پرسنل محقق می گردد. لذا کمتر شاهد اختلاس در اموال بیت المال و امکانات عمومی خواهیم بود؛ گرچه اختلاس عامل دیگری هم چون عدم سلامت روانی افراد ، حرص، بی تقوایی و امثال آن را نیز دارد که طبیعی است معالجه اینگونه عوامل از طریق تأمین حقوق مناسب نیز امکان پذیر نبوده و بایستی از طریق دیگری همچون تقویت روح ایمان و باورهای دینی آنها را علاج نمود.

3) حجتی در برابر خیانت یا سرپیچی:

« حجتی بود بر آنان اگر فرمانت نپذیرد یا در امانتت خیانت ورزند » وقتی زندگی و معشیت کارکنان خوب تأمین نشده باشد دیگر آنان که خلافکاری می کنند یا امانتی را که بر عهده دارند خوب ادا نمی نمایند و در آن خیانت را روا می دارند اندک خواهد بود و در این صورت با اتمام حجتی که با تأمین کامل ایشان انجام شده است هیچ توجیهی پذیرفته نخواهد بود و می توان با اطمینان تمام با آنان برخورد کرد و ریشه فساد و تباهی را از بیخ و بن کند. همچنین کارمندی که به بهانه عدم دریافت حقوق کافی دارای تشویش افکار بوده و دنبال چند شغل است بدون شک با دریافت دستمزد مناسب هیچ بهانه ای برای کم کاری و کارشکنی و یا حتی خیانت در اموال و امکانات نخواهد داشت.

اخلاق اداری پدیده ای نیست که با موعظه ، نصیحت ، بخشنامه و دستورالعمل حاصل شود بلکه شاکله ای است که در رفتار و مناسبات ادرای آن هم با وجود بستر و زمینه مناسب ظهور می یابد و تأمین مالی از زمینه سازی های عمده آنان است. حضرت در این راستا می فرمایند: «سپاهیان به فرمان خدا مردم را دژهای استوارند و والیان را زینت و وقار. دین به آنان ارجمند است و راه ها بی گزند و کار مردم جز به سپاهیان قرار نگیرد و کار سپاهیان جز به خرابی که خدا برای آنان معین فرموده درستی نپذیرد تا بدان در جهاد با دشمن خود نیرومند شوند و کار خود را بدان سامان دهند و آنان را از خراج آن اندازه باید که نیازمندیشان را کفایت کند » ( نهج البلاغه نامه 53 )

فرآوری :‌مریم پناهنده

بخش نهج البلاغه تبیان

منابع:

1.  نهج البلاغه ترجمه دشتی

2.  ارباب امانت، مصطفی دلشاد تهرانی، نشر دریا

3. نقش و حقوق کارکنان و سازمان ها، علی اصغر عطّاران طوسی، بوستان کتاب