گیاه  :  
نام علمی : Curcuma longa

تیره: زنجفیل Zingiberaceae

 گیاهی است از خانواده زنجبیل بارتفاع حدود یك متر و نیم كه دارای ساقه متورمی است . گلهای  بصورت سنبله و برنگ سبز مایل به زرد می باشد .
 در هندوستان و چین و نقاط حاره زمین می روید . از كنار بگهای غلاف در قاعده ساقه ،شاخه های كوچك و ساتوانه ای شكل ضخیمی خاج می شود كه بصورت مورب در زمین فرو رفته و هر یك ایجاد ریشه می كنند و مرتبا پایه های جدیدی بوجود می آروند .

قسمت مورد استفاده این گیاه ساقه زیرزمینی آن است كه پس از خارج كردن از زمین تمیز كرده و رشه های آنرا جدا می كنند و در آب جوش قرار یم دهند و پس از تیمز كردن بمدت چند روز آنرا خشك می كنند .

 رنگ زرد یا خاكستری مایل به قهوه ای درد بوی آن معطر و طعم آن تلخ است.

تاریخچه : 
 چون زنجبیل از قدیم الایام مصرف مى شده است . پزشكان چینى و هندى در هزاران سال پیش آن را براى درمان چشم درد و زخمهاى جلدى به كار مى برند.
این پزشكان  را با شیر مى جوشانیدند و آن را دواى ممتازى براى درمان زكام مى دانستند.
((دیوسكورید)) طبیب یونان قدیم آن را به نام زعفران هندى نامیده و عقیده داشته كه  داراى همان خواصى است كه زعفران دارد. در قرون وسطى اعراب را در اروپاى غربى معرفى كرده و شناسانیدند.
در دفتر دارایى یكى از دارو فروشان شهر فرانكفورت به سال 1450 میلادى جزو كالاهایى كه نوشته از زعفران هندى نام برده است . در این زمان  یا زعفران هندى را براى معالجه یرقان و امراض كبدى به كار مى برند و همه جا معالجه آن عمومیت داشت .
پزشكان قرن نوزدهم  را اشتهاآور مى دانستند كه اسنداد كبد و طحال را برطرف كرده و براى یرقان و سنگ كلیه مفید است .
به طور كلى قرون هجدهم و نوزدهم اگر چه  در طب كم مصرف مى شد ولى در صنایع دستى براى پارچه بافى و رنگ كردن چوب به كار مى رفت .
خواص  این است كه اعمال دستگاه هاضمه را مرتب مى كند و كبد را تقویت كرده و خروج ادرار را آسان مى سازد.
خواص طبى  در اثر روغن مایع و ماده رنگى آن است كه به نام ((كوركومین )) معروف است .
 مثل همه گیاهان دارویى نباید كهنه باشد و بیش از یكسال بر آن گذشته باشد و الا خواص اصلى خود را از دست مى دهد.
در گذشته  جزو ادویه لازم براى طباخى در آشپزخانه هاى ایران بود كه امروز كم و بیش آن رسم باقى است در شهرستانها مخصوصا شهرهاى مركزى بیشتر آن را در طبخ اغذیه مصرف مى كنند.
 به غذا طعم مخصوص و رنگ دلپذیرى مى دهد كه چون خواص ‍ طبى آن در قرن بیستم با آزمایشهاى علمى هم ثابت گردیده است هر خانم خانه دارى كه به طعم دست پخت خود علاقه دارد باید به حد اعتدال  را جزو طباخى مصرف كند.
 از تركیبات ادویه كارى است كه در طباخى مصرف زیاد دارد.

تركیبات شیمیایی:

 دارای اسانسی مركب از اسیدهای والرینیك ، كاپرلیك و فلاندون می باشد و همچنین دارای سابی نین ، سینئول ، بورنئول و الكل تورمرول و ماده كوركومین می باشد كه رنگ زرد  بعلت خمین ماده كوركومین می باشد.

خواص داروئی:

 از نظر طب قدیم ایرانی گرم و خشك است و برای استفاده درمانی می توان آنرا مانند چائی دم نمود و استفاده كرد البته جدیدا در بازار كانادا و آمریكا كپسول آن هم به بازار آمده است :

 دارای خواص درمانی زیر است :

1)گرفتگی و انسداد صدا را باز می كند و برای تمیز كردن كبد بكار می رود .

2)مخلوط یك قاشق غذا خوری  و یك قاشق انیسون و سركه برای درمان یرقان مفید است .

3)برای رفع دندان درد آنرا در دهان انداخته و بجوید .

4) بهترین داروی ضد تورم است و در اروپا و آمریكا از آن بدین منظور استفاده می كنند كه می توان از سه فنجان دم كرده  در روز و یا مقدر 2 كپسول سه بار در روز استفاده كرد.

5)برای خشك كردن زخم ها و رفع درد آنها می توان گرد خشك  را روی آنها ریخت.

6) بادشكن ، تصفیه كننده خون ، تب بر ، محرك و انرژی زا می باشد .

7) برای رساندن دمل نیز مفید است .

8)خانم هائیكه عادت ماهیانه آنها نامنظم است برای تنظیم آن باید از استفاده كنند .

9)از  برای درمان كمر درد ، پشت درد و سینه درد نیز استفاده می شود .

10)برای درمان اسهال و اسهال خونی حتما از دم كرده  استفاده كنید .

11) در قدیم برای درمان رماتیسم و سل بكار می رفته است .

12)برای درمان التهاب لثه ،  را دم كرده و آنرا قرقره كنید .

13)تحقیقات اخیر دانشمندان نشان دادن است كه  از سرطان جلوگیری می كند بنابراین حتماسعی كنید كه در غذاها از  استفاده كنید.

مضرات :

با تمام مزایای گفته شده باید اشاره كرد كه زیاده وری در  برای قلب مضر است ولی البته اگر آنرا با لیمو ترش استفاده كنید اثرات مضرآنرا خنثی می سازد .

احتیاط
با وجودی كه تاكنون اثرات جانبی از  گزارش نشده است ولی در مواردی مصرف آن باید با احتیاط صورت گیرد. از جمله مصرف آن در زمان حاملگی باید متعادل باشد.

همچنین كسانی كه مجرای كیسه صفرای آن‌ها بسته و یا دارای اشكال است و یا این كه دارای سنگ‌های صفراوی در كیسه صفرا هستند باید با احتیاط از استفاده كنند. مصرف  به همراه غذاها و داروها، بلامانع بوده و تداخلی ایجاد نمی‌كند.

مقدار مصرف عادی  كه هر روز می‌توان بدون عارضه جانبی از آن استفاده كرد "1.5" تا"3" گرم در روز است. گرچه قسمت اعظم  در دنیا در تغذیه و به صورت پودر مصرف می‌شود ولی اشكال مختلف دارویی آن نیز در داروخانه‌های گیاهی بسیاری از كشورها موجود است.

نحوه تاثیر:

از اثرات مهم  اثر صفراآوری و تحریك ترشح پانكراس آن را می‌توان نام برد. تحقیقات بر روی اسانس  نشان داده است كه دارای اثر صفراآور و حل و دفع سنگ مثانه می‌باشد.

 كوركومین "Curcomin" مهم ترین ماده مؤثر ، دارای خواص ضد سموم كبد، ضد ورم. ضد سرطان و ضد عفونت است.

از اثرات دیگر كوركومین كه به تازگی تأیید شده است، خواص ضد موتاژن، ضد ایدز و ضد اكسیدان آن می‌باشد. ماده دیگر  به نام "ar–Turmerone " دارای خاصیت ضد سم مار بوده و قادر به خنثی كردن بسیاری از سموم مارهاست.