پاسخ به:اخبار قرآنی (1391/03/12)

گروه ادب: مؤسس و مديرعامل مؤسسه پژوهشی الجواد(ع) با اشاره به ضعف‌های موجود در فهرست‌نويسی نسخ خطی قرآن در طول تاريخ، عنوان كرد: برطرف كردن اين معضل، تلاش جمعی مراكز فرهنگی و كارشناسان ماهر را می‌طلبد.

حجت‌الاسلام و المسلمين مصطفی درايتی، مؤسس و مديرعامل مؤسسه پژوهشی الجواد(ع)، با اشاره به فهرست‌نويسی نسخ خطی قرآن در طول تاريخ و اهميت اين موضوع در روند پژوهش‌های دانشگاهی گفت: در گذشته مرسوم بوده كه به دلايل متعدد از جمله تفاوت قائل شدن ميان نسخ خطی قرآن با ديگر منابع خطی، آنها را در فهرست‌های تهيه شده، تدوين و ثبت نمی‌كردند، اين امر سبب شد تا بسياری از نسخ خطی قرآنی در فهرست‌های موجود از گذشته ثبت نشود.

وی با بيان اينكه عدم ثبت نسخ خطی قرآن در فهرست های موجود سبب شد تا اطلاعات بسياری از اين آثار ارزشمند در منابع تاريخی موجود نباشد، ادامه داد: در ميان منابع موجود ار ميراث مكتوب، نسخ خطی قرآنی از اهميت ويژه‌ای برخوردارند كه معمولاً از سوی كارشناسان در زمينه‌های مختلف مورد بررسی و ارزيابی قرار می‌گيرند.

مؤسس و مديرعامل مؤسسه پژوهشی الجواد(ع)، يادآور شد: به دليل اهميتی كه هنرمندان و پادشاهان به كتابت قرآن كريم در طول تاريخ می‌دادند، آثار متنوع و ارزشمتدی در اين حوزه تهيه شده است كه از وجوه مختلف حائز اهميت‌اند. از جمله اين موارد می‌توان به تذهيب، نوع كاغذ، خط و... اشاره داشت؛ از اين رو اين آثار فهرست مجزايی از ديگر منابع خطی می‌طلبد. علاوه براين، به دليل اهميت و ارزش اين نوع آثار، فهرست‌هايی كه در اين زمينه توليد می‌شود، بايد از سوی كارشناسان امر با دقت بيشتری نوشته شود تا تمامی ويژگی‌های آنها ذكر شود.

اطلاعات ذکر شده در فهرست نسخ خطی قرآن کامل نیست

اين كارشناس نسخ خطی با بيان اينكه اطلاعات موجود در فهارس تهيه شده از قرآن كريم كامل نيست، تصريح كرد: فهرست‌های متعددی با اين موضوع به رشته تحرير درآمده است، اما يكی از آسيب‌‌ها و نقص‌های مهم در اين نوع آثار، عدم ذكر اطلاعات كافی در ميان اين منابع است. به طور كلی آثاری كه در اين حوزه نوشته شده، مختصر است و همه اطلاعات موجود در زمينه نسخ خطی قرآنی را در خود ندارند.

درايتی با بيان اينكه تهيه فهرست از نسخ خطی قرآن نيازمند كار كارشناسی است، ادامه داد: ضعف موجود و عدم اطلاع كافی از نسخ خطی قرآنی در طول تاريخ مشكلات جدی‌ای در حوزه كتابشناسی و ديگر پژوهش‌های دانشگاهی ايجاد كرده است؛ چراكه همانطور كه ذكر شد اين نوع آثار در خود ويژگی‌های منحصر به فردی در خصوص كاغذ و تذهيب دارند كه می‌تواند در بررسی جريان كتابت و... تأثيرگذار باشد.

مؤسس و مديرعامل مؤسسه پژوهشی الجواد(ع)، در پايان تأكيد كرد: اين موضوع منحصر به نسخ خطی قرآن نيست، بلكه در ديگر آثار خطی موجود در حوزه علوم قرآنی مانند تفاسير نيز ديده می‌شود؛ از اين رو، برطرف كردن اين نياز تلاش جمعی مؤسسات فعال و فهرست‌نويسان ماهر را می‌طلبد. متأسفانه بايد گفت كه كار به زمين مانده در حوزه نسخ خطی قرآنی بسيار است.