پاسخ به:اخبار قرآنی (1391/03/07)

گروه حوزه‌های علميه: دفتر مطالعات و تحقيقات زنان با صدور بيانيه‌ای تحليلی تصريح كرد:خانواده اگر درنظام معنايی اسلامی، فهميده و پياده شود می‌تواند بهترين ظرفيت برای تحقق ولايت الهی باشد؛ پس بايد در يك حركت تدريجی، برای انجام دادن اين مسئوليت تاريخی، ظرفيت‌سازی كنيم.

به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، دفتر مطالعات و تحقيقات زنان با صدور بيانيه‌ای تحليلی با عنوان «گفتمان خانواده» به تبيين ديدگاه‌های خود در مورد خانواده و بايسته‌های آن در جامعه اسلامی پرداخت.

بنا بر اين گزارش، دفتر مطالعات و تحقيقات زنان در اين بيانيه به تبيين ديدگاه‌های خود در پنج بخش كلی تاثيرات گفتمان، ضرورت گفتمان سازی درحوزه زن و خانواده، چرايی گفتمان خانواده، چيستی گفتمان خانواده و گفتمان سازی، بايسته‌ها و نبايسته‌ها پرداخته است.

سخنرانی مقام معظم رهبری در سومين نشست انديشه‌های راهبردی با موضوع زن و خانواده، برجستگی‌های ويژه‌ای از جمله تاكيد بر«ضرورت گفتمان‌سازی» بعنوان امری مهم در اصلاح وضعيت زنان داشت.«گفتمان» درسخنان مقام معظم رهبری هم ازنوع كاربرد عمومی آن است و نبايد از آن، اصطلاح تخصصی«گفتمان» با همه پيش فرض‌ها و پيامد‌ها را برداشت كرد؛ بلكه منظور از آن، زمينه سازی علمی و تبليغی برای ايجاد و فراگيری مجموعه‌ای از معارف و ارزش‌های به‌هم پيوسته و هماهنگ است؛ به گونه‌ای كه پژوهشگران، كارشناسان، مبلغان و مردم، واقعيت‌های عينی و اجتماعی را براساس آن، توصيف و تحليل كنند و با سنجه آن ارزش‌ها را داوری كنند.

اين بيانيه دربخش نخست،مهم‌ترين تاثيرات گفتمان را؛شكل گيری محورهای جديد در تفاهم اجتماعی، شكل گيری ارزش‌های نو، شكل‌گيری مطالبات جديد، تحول دربرنامه‌ريزی‌ها، شكل گيری مرجعيت‌ها و قدرت‌ها و الگوهای جديد برمی‌شمرد.درواقع، گفتمان زمينه‌ساز تحولاتی شگرف می‌شود در اثر گفتمان، هم روابط اجتماعی دگرگون می‌شود؛ هم الگوی مشاركت اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی تحول می‌يابد و هم هويت هويت‌های جديد شكل می‌گيرد.

بيانيه مزبور نبود نظام معنايی مشتركی كه در آن، مسائل توصيف و تحليل، و ارزش‌ها تبيين شود؛ الگوهايی اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی وسياسی طراحی شود؛ ساختارهای حقوقی اصلاح شود؛ اسناد راهبردی تدوين و برنامه‌های كلان طراحی شود . درمرحله اجرا همان نظام معنايی، ارزشيابی شود از عوامل ضعف در ضرورت گفتمان‌سازی درحوزه زن و خانواده می‌داند.

اين بيانيه در بخش چرايی گفتمان خانواده، دست‌يابی به گفتمانی خانواده محور دربرابرگفتمان‌هايی چون فردگرايی، دولت سالاری و مصرف‌گرايی به دلايل زير دارای شرايطی برای تبديل شدن به گفتمان مسلط می‌داند؛ اول؛ خانواده محوری درجامعه ايرانی باتوجه به تضعيف‌ها درسده اخير كمتر مورد انكار بوده و تفاهم پذيرتر است فلذا به علت اين پذيرش می‌توان آن را از حاشيه به متن آورد.دوم؛ پذيرش اجمالی، چه درميان مردم و چه در ميان نخبگان و مسئولان وجود دارد كه بيشترين مشكلات زنان را در روابط خانوادگی می‌بيند، به همين دليل برتری برای گفتمان خانوده وجود دارد كه در دامنه آن، بسياری از مشكلات زنان را فهميد و بررسی و چاره كرد.

اين بيانيه گفتمان خانواده را، به معنای مفهومی كه شبكه معنايی خانواده پيرامون آن شكل می‌گيرد تعريف می‌كند؛ به گونه‌ای كه معانی و مفاهيم بر اساس آن محور، گردهم می‌آيند و شبكه‌ای درهم تنيده می‌سازند شايد بتوان«ظرفيت ويژه خانواده در تكامل فردی و اجتماعی»يا به بيان ديگر«نقش ممتاز خانواده در تكامل فردی و اجتماعی» را مفهوم محوری گفتمان خانواده دانست. ويژگی اين مفهوم مركزی، آن است كه می‌تواند به مفاهيم ديگر، رنگ خانواده بزند.

در بخش بايسته‌ها و نبايسته‌های گفتمان سازی اين بيانيه با تاكيد به؛ فرايند تاريخی و تدريجی شكل گيری گفتمان و تحليل مفاهيم و كنش‌های ديگران در نظام معنايی خويش، تشكيل«مركز مطالعات راهبردی خانواده» را پيش نياز ايجاد يك جريان علمی و تبليغی و عملی هدفمند و هماهنگ می‌داند.مركزی كه به توصيف و تحليل وضعيت خانواده ايرانی و تحولات در ايران و جهان، مطالعه گروه‌ها و نهادهای دولتی و غير دولتی مربوط به خانواده، بررسی وضعيت رشته‌ها و گرايش‌های علمی وابسته به خانواده، تحليل حوزه پژوهشی خانواده، بررسی تاثيرات حوزه اقتصادی و صنعت و سياست و فرهنگ درخانواده، واكاوی تعامل رسانه‌ها و ابزارهای تبليغی با خانواده، بررسی مرجعيت‌های تاثيرگذار و قوانين و برنامه‌های موثر در خانواده، بپردازد.

با اين توضيح سه محور مهم ناظر به حوزه علمی و معرفتی، حوزه گرايشی و ارزشی و حوزه عينی و عملی را به شرح زير پی گرفت: اول؛ هدايت جريان توليد دانش و معرفت با درنظر داشتن چهار محور، پرورش و رشد نيروی انسانی، برنامه ريزی جامع برای رشد علمی، ساختارسازی هماهنگ با توليد و گسترش شبكه مفهومی خانواده، طراحی روش‌های دستيابی به هدف‌های موردنظر. دوم؛ تقويت و هدايت جريان تبليغی خانواده گرا. سوم؛ راهبری تحولات عينی .

بيانيه حاضر درسخن آخر؛ خانواده گرايی مورد نظر را از يك سو بنا شده بر انديشه اسلامی و از سوی ديگر، در بستر جامعه امروز و با توجه به ظرفيت‌ها و محدوديت‌های جامعه كنونی معنا می‌كند. و با بيان اينكه خانواده اگر درنظام معنايی اسلامی، فهميده و پياده شود می‌تواند بهترين ظرفيت برای تحقق ولايت الهی باشد؛ پس بايد در يك حركت تدريجی، برای انجام دادن اين مسئوليت تاريخی، ظرفيت سازی كنيم.