پاسخ به:اخبار قرآنی (1391/03/03)

گروه حوزه‌های علميه: معاون فرهنگی و هنری موسسه آينده روشن با تاكيد بر لزوم ايجاد تدوين نظام‌نامه‌ای جامع برای فعاليت‌های رسانه‌ای در كشور تصريح كرد: تدوين فقه رسانه در كشور و در مرحله بعد اشتراكی‌گذاری آن در بين اصحاب رسانه در جهان اسلام، می‌تواند شبكه واحدی از رسانه پاك و اسلامی و الهی در سطح جهان ايجاد كند.

حجت‌الاسلام والمسلمين علی رضايی، معاون فرهنگی و هنری موسسه آينده روشن، در گفت‌وگو با خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، درباره فقه رسانه با بيان اين مطلب كه رسانه در دنيای امروز، نقش‌هايی فراتر از يك ابزار اطلاع رسانی را بازی می‌كند، اظهار كرد: از زمانی كه رسانه‌ها از قالب‌های سنتی خود يعنی كتب، رسالات، نامه‌ها و... به شكل‌های نوين درآمد، شكل و فراگيری حوزه تاثيرگذاری آن نيز در عرصه‌های مختلف، گسترده‌تر شد.

وی افزود: زمانی كه رسانه‌ها از يك حجم قابل رويت مثل برگ‌های كاغذ، به صورت امواج با فرآورده‌های سمعی و بصری وارد زندگی جمعی مردم شد، اين حوزه تاثيرگذاری به دليل سهولت كسب اطلاعات، اخبار، تحليل‌ها و گزارش‌ها، افزايش چشمگيری يافت؛ به حدی كه بعدها روانشناسان و جامعه‌شناسان، بر آن شدند تا از اين طريق رهيافت‌های جديدی را پيرامون تئوری‌های بسيج عمومی مطرح كنند.

دبير جشنواره علمی، فرهنگی و هنری آينده روشن، عنوان كرد: وقتی چنين ظرفيتی در زندگی بشری ايجاد شد كه توانست حوزه‌های مختلف زندگی او را تحت الشعاع قرار دهد، نگاه‌ها به اين ابزار نوين به شكلی گسترده تغيير كرد؛ مسيحيان و ارباب كليسا، از پيشگامان استفاده از اين ابزار نوين جهت افزايش فعاليت‌های تبليغی خود بودند و به همين شكل با توسعه رسانه‌ها، اين ابزار به شكل وسيعی در حوزه‌های مختلف و بعضا متناقض مورد استفاده قرار گرفت؛ از اين رو مواجهه جوامع و علمای اسلامی نيز با اين ابزار طی سال‌های مختلف، نشان می‌دهد كه مسلمانان سعی كردند از اين ابزار با چارچوب‌های خاص آن بهره بگيرند.

وی تصريح كرد: وقتی يك رسانه معمولی در فضای مجازی‌می تواند با درج يك خبر واقعی يا غير واقعی يا نيمه واقعی، التهابی گسترده در جامعه ايجاد كند و حتی يك خبر و گزارش می‌تواند زندگی فرد يا عده‌ای از مردم را دستخوش تحولات گسترده كند، لزوم بازنگری در استفاده از اين ابزار به لحاظ اخلاق حرفه‌ای و در ميان متدينين، و پايبندی به احكام رسانه‌ای شكل مهم تری به خود می گيرد.

اين فعال حوزوی و رسانه‌ای كشور، با بيان اين مطلب كه امروزه اخلاق رسانه‌ای، مورد قبول فعالان اين عرصه است، اظهار كرد: مطالب و چارچوب‌هايی به نام اخلاق حرفه‌ای در اين عرصه حتی در بعد بين‌المللی آن وجود دارد؛ ولی به طور كلی ضمانت اجرای خاصی در اين حرفه برای آن وضع نشده است؛ بلكه قوانين كشورها آن‌ها را محدود می‌سازد؛ البته با توجه به بافت فرهنگی هر كشور، اين رويكرد، متغير است؛ به عنوان مثال در كشورهای غربی كه خبر سازی به عنوان مهمترين دغدغه رسانه‌ها مطرح است، فاش ساختن برخی از حوزه‌های شخصی به نوعی، برای رسانه مشكل ساز نيست وبسياری از خبرنگاران از اين طريق برای خود كسب اعتبار می‌كنند؛ ولی ممكن است همين مساله موجب ايجاد مشكلات بسياری برای آن افراد شود؛ اگر هم می‌بينيم كه امروزه حساسيت‌های زيادی نسبت به برخی از اين مسايل در ميان آن افراد به خصوص هنرمندان وجود ندارد، به دليل از بين رفتن بسياری از ارزش‌های انسانی در ميان اين جوامع است ولی در جوامع اسلامی، اين موضوع بسيار متفاوت است.

معاون فرهنگی و هنری موسسه آينده روشن، اظهار كرد: رسانه‌ها، ابزاری برای ارتقای فرد و يا تنزل وی هستند؛ آنها می‌توانند در كوتاه‌ترين زمان ممكن يك فرهنگ، يك بحران روانی يا يك واكنش جمعی را در ميان عده كثيری از مردم ايجاد كنند؛ آنها توانسته‌اند، عادات بسياری از مردم جهان را تغيير دهند و نوع خاصی از زندگی را در بين آنان ترويج كنند؛ از اين رو اهميت ايجاد رشته فراگيری همچون فقه رسانه، بيش از هر زمان ديگر در حوزه‌های علميه ما، احساس می‌شود؛ فقه، به دنبال ايجاد فضای امن و آرام زندگی فردی و اجتماعی و استفاده بهينه، بدون آسيب و مطمئن از ابزارهای وجودی و خارجی است؛ از اين رو می‌تواند با پوشش قرار دادن رسانه، بهترين شكل استفاده از آن را در جامعه انسانی به منصه بگذارد.

رضايی اظهار كرد: پايه‌های بنيادين نظريه فقهی در مورد رسانه‌ها، بدون شك، خدامحوری، انصاف، عدالت، آزادی بيان با حفظ معيارهای انسانی واسلامی، حفظ حريم مومن، ايجاد فضای مثبت در جامعه و پرهيز از منفی بافی و دروغ پردازی و شايعه پراكنی و ... است؛ آنچه فقه رسانه را با اخلاق رسانه‌ای متمايز می‌كند، قرار دادن ضمانت اجرايی درونی و الهی و شرعی برای اموری است كه می‌تواند تاثيرات شگرفی بر زندگی انسان و سعادت آنها بگذارد؛ در اين زمينه خوشبختانه فعاليت‌های خوبی در بدنه حوزه‌های علميه آغاز شده است كه اميدواريم با ايجاد شبكه‌های دانشی وسيع دراين عرصه، نظام نامه‌ای جامع برای فعاليت‌‌های رسانه‌ای حداقل در كشور ايجاد شود و در مرحله بعد با اشتراك در بين اصحاب رسانه در جهان اسلام، شبكه واحدی از رسانه پاك و اسلامی و الهی در سطح جهان ايجاد كنيم و درمقابل ترويج پلشتی‌ها و سياهی‌هايی كه امروزه از طريق همين ابزار در سراسر جهان، تكثير می‌شود، بايستيم.