فصلنامه ژئوپليتيك پاييز 1386; 3(3 (پياپي 9)):35-55.
 
 
اخباري محمد*,ايازي سيدمحمدهادي
 
* دانشگاه آزاد اسلامي، واحد تهران مرکز
 
 

عوامل جغرافيايي بي گمان در فرآيندهاي سياسي نقش داشته و موضوع قدرت را به عنوان شالوده علم سياست تحت تاثير قرار مي دهند. فرآيندهاي سياسي نيز که در اشکال گوناگون تصميم گيري به نمايش در مي آيند، چشم انداز محيط جغرافيايي کره زمين را تغيير مي دهند. از ديدگاه نظري مي توان به وجود يک رابطه پيچيده و متعامل ميان مجموعه عوامل جغرافيايي و پديده هاي سياسي پي برد که امروزه موضوع دانش جغرافياي سياسي و علم ژئوپليتيک را تشکيل مي دهد. اين پژوهش بر آن است تا ضمن تشريح مفهوم ژئوپليتيک، به تجزيه و تحليل ماهيت، ساختار و کارکردهاي ويژه نظام ژئوپليتيک جهاني پرداخته و آن را به عنوان نظريه اي علمي معرفي کند. مناطق جديد ژئوپليتيکي در عصر پس از جنگ سرد بويژه در حوزه آسياي جنوب غربي در همين راستا قابل مطالعه است. از ميان مناطق ژئوپليتيکي منطقه جنوب غربي آسيا، خاورميانه بسيار مهم و مورد توجه نظام بين المللي بوده و در نظام بين المللي از جايگاه ويژه اي برخوردار است. بر همين اساس جايگاه خاورميانه در ساختار ژئوپليتيکي هزاره سوم مورد بررسي قرار گرفته است.
پرسش هاي مطرح در اين پژوهش عبارتند از:
-1 چرا امروزه کل خاورميانه بخصوص خاورميانه عربي در وضعيت بحراني بسر مي برد؟ -2 صلح اعراب و اسراييل در ساختار ژئوپليتيکي خاورميانه چه نقشي را ايفا مي کند؟ -3 نقش ژئواکونوميک خاورميانه با توجه به روند افازيش مصرف سوخت هاي فسيلي، در هزار سوم چيست؟ اين که نظام خاورميانه با افزايش يا کاهش تعداد بازيگران يا هويت آنها (مانند سرنگوني رژيم صدام) تغيير نمي کند، لذا تغيير در اين نظام در هزاره سوم بايد در تغيير الگوهاي قدرت، سياست ها، منازعه و همکاري هاي منطقه اي جستجو کرد.

 
كليد واژه: نظام ژئوپليتيک جهاني، خاورميانه، نظام بين الملل، هزاره سوم
 
 

 نسخه قابل چاپ