فصلنامه ژئوپليتيك بهار 1387; 4(1 (پياپي 11)):36-74.
 
 
مختاري هشي حسين*,قادري حاجت مصطفي
 
* دانشگاه تربيت مدرس
 
 

آب عنصري است كه وجود آن براي توليد مواد غذايي، توسعه اقتصادي، بقاي موجودات زنده و... ضروري است. با وجود اينکه 71 درصد از سطح کره زمين از آب پوشيده شده است، ولي تنها حدود 0.86 درصد آبهاي کره زمين قابل دسترس بوده و براي استفاده انسان مناسب است. امروزه مسايلي نظير رشد جمعيت، ارتقاء سطح زندگي و بهداشت، گسترش شهر نشيني، گسترش صنايع، کشاورزي و... موجب افزايش مصرف آب شده است، به طوري که مصرف آب نسبت به اوايل قرن بيستم 17 برابر و نسبت به سه قرن قبل 45 برابر شده است. قرار گرفتن منطقه خاورميانه در كمربند خشك جهان موجب شده تا اين منطقه علي رغم دارا بودن 5 درصد جمعيت جهان تنها 1 درصد آبهاي شيرين قابل دسترس را در اختيار داشته باشد كه اين منابع آب نيز عمدتا به صورت مشترک مورد استفاده قرار مي گيرد و بيش از 50 درصد جمعيت اين منطقه در حوضه هاي آبريز مشترک زندگي مي کنند که اين مساله رقابتها و منازعاتي را براي استفاده هرچه بيشتر از اين منابع محدود به دنبال دارد.
مقاله حاضر به صورت اسنادي و با شيوه توصيفي – تحليلي، مسايل هيدرو پليتيک خاورميانه را در افق سال 2025 ميلادي در حوضه هاي دجله و فرات، رود اردن و رود نيل را مورد بررسي قرار داده است. يافته ها و نتايج اين تحقيق نشان مي دهد كه رشد بالاي جمعيت و افزايش تقاضاي آب شيرين در اين منطقه در کنار محدوديت منابع آبي، در آينده موجب افزايش رقابتها و تنشها بويژه در حوضه رود اردن خواهد شد.

 
كليد واژه: خاورميانه، بحران آب، هيدروپليتيك، دجله و فرات، رود اردن، رود نيل
 
 

 نسخه قابل چاپ