پاسخ به:مقالات علوم سیاسی

منطقه قفقاز كه به جهت موقعيت جغرافيايي و شرايط مكاني از گذشته هاي تاريخي داراي اهميت استراتژيك بوده و با وجودي كه در دوره جنگ سرد، در حاكميت اتحاد شوروي قرار داشت، ولي به جهت واقع شدن در منطقه برخورد دو قلمرو ژئواستراتژيك و دو پيمان نظامي ناتو و ورشو، از اهميت ژئواستراتژيك برخوردار بود كه در نهايت پس از فروپاشي اتحاد شوروي و استقلال جمهوريهاي آذربايجان، ارمنستان و گرجستان، آرام آرام از حيطه نفوذ روسيه خارج و در محدوده منافع حياتي ايالات متحده قرار گرفته است. به همين سبب ايالات متحده به دنبال منافع خود وارد منطقه حيات خلوت (خارج نزديک) روسيه شده و سبب نگراني امنيت ملي روسيه گرديده است. هر يك از بازيگران منطقه اي و فرامنطقه اي به دنبال كسب منافع بيشتر يا رفع نگرانيهاي امنيتي خود، منطقه را با بحران مواجه كرده اند. بحرانهاي سرزميني، قومي، سياسي و اقتصادي پديد آمده ناشي از فروپاشي شوروي از آغاز دهه 90 قرن بيستم كه هنوز هم حل نشدهباقي مانده و توسعه و تحول منطقه را به تاخير انداخته اند، به بحراني تر شدن منطقه منجر شده اند. از آنجا كه منافع بازيگران منطقه اي و فرامنطقه اي اغلب با يكديگر در تضاد است آنها رو در روي يكديگر قرار گرفته اند و به بحراني تر شدن منطقه دامن زده اند. به همين سبب منطقه قفقاز با وجود توانهاي منابع طبيعي سرشار(از جمله نفت و گاز) تواناييها و زير ساختهاي اقتصادي مناسب و جمعيت فعال و نيروي انساني آموزش ديده كه لازمه توسعه همه جانبه يك منطقه است، با بحران هاي چندي روبروست. در اين مقاله حضور ايالات متحده در ارتباط با متغير نفت و عوامل استراتژيکي مورد بررسي و پژوهش قرار گرفته است. ايالات متحده با ادامه دكترين مهار و محصورسازي مربوط به دوره جنگ سرد اين بار نه اتحاد شوروي (كه ديگر حيات سياسي آن پايان يافته)، بلكه به محصورسازي روسيه به عنوان ابرقدرت اتمي و غير قابل كنترل اقدام كرده است كه نحوه دستيابي به اين استراتژي و تاكتيكهاي آن مورد بررسي و پژوهش قرار گرفته است.
سوالات اساسي كه در اينجا مطرح مي شود اين است كه آيا ايالات متحده براي مهار و محصورسازي روسيه در قفقاز حضور يافته است؟ آيا يافتن جايگزين و تنوع بخشي به منابع نفتي وارداتي سبب حضور ايالات متحده در اين منطقه شده است؟ آيا ايالات متحده به دنبال اهداف استراتژيك در منطقه حضور يافته است و تحولات منطقه از جمله انقلابهاي به اصطلاح رنگين چه رابطه اي با حضور ايالات متحده دارد و آيا اين تحولات در راستاي اهداف استراتژيك آن صورت گرفته است؟ براي پاسخ به اين سوالها اين پژوهش در پي يافتن رابطه بين متغيير نفت و امنيت در قفقاز است و فرض بر اين است كه ايالات متحده هم اهداف استراتژيك و هم اهداف اقتصادي را در منطقه دنبال مي كند كه از نظر تحليل ژئوپليتيكي و ژئواكونوميكي قابل بررسي است.

 نسخه قابل چاپ