مجله پژوهشي علوم انساني دانشگاه اصفهان 1387; 32(4 (ويژه نامه جغرافيا)):131-150.
 
 
باقري جليل*
 
* دانشگاه اصفهان
 
 

هدف ما در اين مقاله شناسايي و بررسي تيپ هاي هواي ايستگاه همديد اراک مي باشد. در اين پژوهش از داده هاي روزانه 18 متغير اقليمي شامل دماي خشک در ساعات (15-09-03)، دماي تر در ساعات (15-09-03)، نم نسبي در ساعات (15-09-03)، سرعت باد (15-09-03)، سمت باد (15-09-03)، ارتفاع بارش روزانه، دماي کمينه و دماي بيشينه از تاريخ 1/1/1363 تا 29/12/82 به مدت 20 سال براي ايستگاه اراک استفاده شده است . ابتدا پايگاه داده ها از متغيرهاي مورد بررسي در نرم افزار MATLAB ايجاد شده است. اين پايگاه داده شامل رخدادهايي بود که مقدار متغير هاي مورد بررسي بطور کامل در آن ثبت شده بودند. براي تجزيه و تحليل داده ها از يکي از حالات بردار ويژه به نام حالت p براي تيپ بندي استفاده شده است. در واقع آرايش p آرايشي از ماتريس پايگاه داده است که متغير هاي جوي بر روي ستونها و روزها بر روي سطرها فراهم شده است. سپس داده ها استاندارد سازي گرديد، در اين صورت هر کدام از متغيرها سهم برابري در تيپ بندي خواهند داشت. در مرحله  بعد بر روي مقادير استاندارد شده يک تحليل خوشه اي به روش ادغام «وارد »انجام گرفت و دارنماي آن ترسيم شد و با برش دارنما، از فاصله اقليدوسي، 4 تيپ اصلي بدست آمد، تيپ گرم وخشک يکپارچه ترين، با دوام ترين، غالب ترين و همگن ترين تيپ است و در سالهاي اخير رو به رشد بوده است. تيپ سرد و مرطوب ناهمگن ترين و پرظهورترين تيپ است. تيپ معتدل سازگارترين، کم دوام ترين و پراکنده ترين تيپ است. تيپ بسيار سرد و بارشمند کم ظهورترين و بالاترين دوره انتظار را براي ظهور مجدد دارد و در سالهاي اخير کاهش نسبي داشته است. در مجموع حاکميت تيپ هاي هواي اراک نشان دهنده حاکميت فصول مختلف اقليمي مي باشند. براي هر تيپ بدست آمده پيايي، رخداد، رخنداد، تنوع، روز نماينده و دوره زماني فعاليت آنها در دو دهه گذشته مورد بررسي قرار گرفت تا تغييرات فراواني تيپ هاي هوا در اين دو دهه مشخص شود.
 
كليد واژه: اقليم شناسي همديد، تيپ هوا، تحليل خوشه اي
 
 

 نسخه قابل چاپ