فضاي جغرافيايي پاييز 1388; 9(27):55-78.
 
 
بهنيافر ابوالفضل,قنبرزاده هادي,منصوري دانشور محمدرضا
 
 
 

زمين لغزش ها و ديگر انواع حرکات توده اي دامنه يکي از مخاطرات محيطي عمده محسوب مي گردند که غالبا در عرصه هاي کوهستاني کشور، سکونتگاه هاي شهري و روستايي و ديگر سازه هاي عمراني را مورد تهديد قرار داده اند. سازوکارهاي وقوع لغزش ها و مکانيزم هاي اصلي آنها علاوه بر اثر فعاليت هاي دروني و بيروني (اقليم) متاثر از فعاليت هاي انساني (عوامل آنتروپوژنيک) نيز مي باشد. اين عامل اخير همراه با ديگر متغيرهاي محيطي از جمله سازند زمين شناسي، توپوگرافي و شيب در تحريک دامنه هاي شمالي زون بينالود نقش مهمي داشته و سالانه خسارات مالي و جاني قابل توجهي را در اين منطقه کوهستاني به بار مي آورد. در اين مقاله سعي گرديده که پهنه بندي خطر وقوع لغزش و ديگر حرکات توده اي مشابه آن در حوضه آبريز کنگ به عنوان يکي از حوضه هاي کوهستاني متراکم به روش هاي تحليل سلسله مراتب زوجي (AHP) و احتمال، مورد سنجش و مقايسه تطبيقي قرار گيرد. نتايج اين پژوهش به صورت نقشه هاي نواحي مستعد لغزش ارايه گرديده است که مي تواند براي برنامه ريزان محلي و منطقه اي قابل استفاده باشد. نتيجه نهايي آشکار نمود که روش AHP در مقايسه با روش احتمال انطباق پذيري مطلوب تري در تطابق با يافته هاي ميداني و برداشت هاي زمين لغزش ها با GPS از حوضه دارد. در بين معيارهاي تاثيرگذار بر وقوع زمين لغزش ها و ديگر حرکات توده اي دامنه اي مشابه، متغيرهاي سازند زمين شناسي، کاربري زمين، توپوگرافي و شيب و تراکم زهکشي، بيش ترين وزن را دارا بوده اند. در مجموع از مساحت کل حوضه 21.9 درصد آن در پهنه خطر لغزش بسيار زياد (شديد) و 31.3 درصد آن در پهنه خطر زمين لغزش زياد واقع شده که با توجه به واقع شدن در قطب گردشگري منطقه غرب مشهد، خطراتي جدي را براي ساکنان به دنبال دارد.
 
كليد واژه: خطر زمين لغزش، ناپايداري دامنه اي، سلسله مراتب زوجي AHP، مدل احتمال، کنگ، بينالود شمالي
 
 

 نسخه قابل چاپ