جغرافيا و توسعه بهار 1388; 7(پياپي 13):5-26.
 
 
ساري صراف بهروز,بازگير سعيد,محمدي غلام حسن
 
 
 

شناخت اقليم و بررسي نيازهاي اقليم شناختي گياهان زراعي از مهمترين عوامل موثر در توليد است. با بررسي هاي هواشناسي کشاورزي مي توان امکانات بالقوه اقليمي را در مناطق مختلف مشخص و از آنها حداکثر بهره برداري را نمود. نظر به اهميتي که عوامل اقليمي در توليدات ديم داشته، همچنين به علت توانايي هاي بالقوه ديم زارهاي استان آذربايجان غربي، بررسي جامعي بر اساس آمارهاي بلندمدت عناصر اقليمي انجام گرفت. براي انجام اين مطالعه از سامانه هاي اطلاعات جغرافيايي استفاده شد. پارامترهاي مورد استفاده در اين تحقيق عبارتند از: احتمال وقوع بارش سالانه 300 ميلي متر و بيشتر، مقادير بارش پاييزه، بهاره و ژوئن (خرداد) با احتمال وقوع 75%، احتمال وقوع دماهاي مناسب (14-8 درجه سانتيگراد) در مرحله جوانه زني گندم ديم، احتمال وقوع دماي حداکثر روزانه 25 درجه سانتيگراد و بيشتر در مرحله گل دهي و احتمال وقوع دماي حداکثر روزانه 30 درجه سانتيگراد و بيشتر در مرحله پر شدن دانه. براي بررسي پارامترهاي بارش از 26 ايستگاه و پارامترهاي دما از 13 ايستگاه هواشناسي موجود در منطقه استفاده گرديد. براي دستيابي به تاريخ رسيدن به مراحل مختلف رشد گندم، از درجه- روزهاي رشد (GDD) استفاده شد.
با بهره گيري از نيازهاي رويشي (شرايط اقليمي مطلوب) گندم ديم، لايه هاي اطلاعاتي کلاسه بندي و ارزش وزني هرکدام از پهنه ها مشخص شد. نهايتا با همپوشاني و تقاطع لايه هاي اطلاعاتي به روش «ارزش وزني طبقه بندي شده» مخدوم، نقشه نهايي که پتانسيل هاي اقليمي را براي کشت گندم ديم در استان آذربايجان غربي نشان مي داد تهيه گرديد. نتايج نهايي نشان دهنده اين واقعيت است که نقش هر يک از عناصر اقليمي بارش و دما، متناسب با مراحل مختلف رشد، در مناطق مختلف استان متفاوت است همچنين از طريق انطباق لايه هاي موثر در فرايند کشت ديم گندم در محيط
GIS، امکان شناخت ميزان مطلوبيت مناطق جهت کشت اين گياه زراعي ارزشمند وجود دارد.

 
كليد واژه: پهنه بندي، پتانسيل اقليمي، آذربايجان غربي، گندم ديم، GIS