جغرافيا و برنامه ريزي محيطي (مجله پژوهشي علوم انساني دانشگاه اصفهان) تابستان 1390; 22(2 (پياپي 42)):79-98.
 
 
عطايي هوشمند*,شيران مهناز
 
* دانشگاه پيام نور، تهران، ايران
 
 

در حوضه هاي فاقد آمار تعيين زيرحوضه ها با ويژگيهاي ژئومورفولوژيک مشابه و دسته بندي آنها براي اجراي هماهنگ عمليات کنترل سيلاب و نيز اولويت دادن به زيرحوضه ها با توان سيلخيزي بيشتر، به عنوان روشي براي مديريت سيلاب در حوضه هاي فاقد آمار پيشنهاد مي شود. در اين پژوهش که به منظور شناخت زيرحوضه هاي دشت کرون از نظر ويژگيهاي ژئومورفولوژيک موثر بر سيلاب و گروه بندي آنها در دسته هاي همگن صورت گرفت، سيزده متغير کمي ژئومورفولوژي در تمام زيرحوضه ها محاسبه شدند. اين متغيرها به گروه شاخصهاي تراکم آبراهه ها، ژئومتري حوضه، متغيرهاي ارتفاعي و اقليمي حوضه تعلق دارند. براي تفکيک زير حوضه هايي که از نظر اين شاخصها در گروههاي همگن قرار مي گيرند از تحليل خوشه اي به روش طبقاتي و روش فازي استفاده گرديد. در روش طبقاتي بهترين تفکيک از روش وارد حاصل شد و زيرحوضه ها در سه دسته مشابه گروهبندي شدند. در روش فازي دو گروه و با درصد تعلق تقريبا مشابه مجزا شدند. به اين ترتيب براي دستيابي به نتايج بهتر در اين روش متغيرها در چهار دسته شامل متغيرهاي آبراهه اي، ژئومتري، ارتفاعي و اقليمي به طور مجزا دسته بندي شدند و روش فازي در هر دسته به طور جداگانه اعمال شد که تفکيک بهتري براي خوشه بندي با درصد تعلق قابل قبول تري صورت گرفت. براي تفکيک زيرحوضه ها به دسته هاي مشابه از نظر شدت سيلخيزي، از دبي اوج سيلاب، در دوره بازگشت مختلف استفاده شد، در هر دو روش خوشه بندي به روش فازي و روش طبقاتي سه دسته زيرحوضه از هم تفکيک شدند که نشان مي داد نتايج دو روش فازي و طبقاتي با اندکي جابه جايي در گروهها مشابه بوده است. در پايان از روش تحليل توصيفي براي بررسي ويژگيهاي توصيفي زيرحوضه ها استفاده شد و از اين نظر نيز دسته بندي نظري زيرحوضه ها در سه گروه مشابه با توجه به توان سيل خيزي صورت گرفت که با خوشه هاي حاصل از روش تحليل کمي مشابهت نشان مي داد.

 
كليد واژه: خوشه بندي فازي، خوشه بندي طبقاتي، متغيرهاي ژئومورفولوژيک، حوضه کرون، زيرحوضه هاي همگن
 
 

 نسخه قابل چاپ