جغرافيا بهار 1389; 8(24):101-118.
 
 
افضلي رسول,كياني وحيد
 
 
 

تاريخ علم نشان مي دهد كه توليد و توسعه علم مستلزم شكل گيري سنت نقد در عرصه آن بوده است. از اين رو، تحقيق حاضر با عنوان آسيب شناسي روشي مطالعات جغرافياي سياسي در ايران در صدد بوده است تا بر اساس دو گونه از رويكردهاي روشي اثبات گرا (پوزيتيويسم) و فرا اثبات گرا (انتقادي) به ارزيابي و بررسي آثار موجود در جغرافياي سياسي ايران بپردازد. روش انجام تحقيق توصيفي – تحليلي است و جهت دستيابي به اهداف مطرح شده سوالات پژوهشي زير تدوين شده اند:
1) ادبيات موجود در جغرافياي سياسي از حيث رعايت چارچوب هاي علمي تا چه اندازه روشمند مي باشد؟
2) روش هاي جديد مطالعاتي تا چه اندازه در مطالعات جغرافياي سياسي كاربرد داشته اند؟
نتايج حاصله از تحليل فرضي ههاي متناظر با سوالات پژوهش نشان مي دهند كه آثار موجود در جغرافياي سياسي ايران اعم از كتاب، مقاله، پايان نامه و رساله ها از حيث رعايت چارچوب هاي علمي نسبتا روشمند نيستند. البته در اين بين آثار روشمند علمي هم مشاهده مي شود كه در نوع خود در كل رشته جغرافيا بي نظير مي باشند. همچنين، بر اساس يافته هاي تحقيق از بين 100 مورد کتاب،
77 مورد پايان نامه و رساله و 60 مورد مقاله به ترتيب 95، 76 و 60 اثر با رويکرد اثباتي (پوزيتيويسم) به تحليل پديده هاي جغرافيايي پرداخته اند. بنابراين، روش غالب مطالعاتي در جغرافياي سياسي ايران است. از لحاظ كاربرد روش هاي نوين مطالعاتي نيز تنها پنج كتاب و يك رساله دكتري با رويكرد فرااثباتي (انتقادي) نگاشته شده اند.

 
كليد واژه: آسيب شناسي، رئاليسم، روش انتقادي، جغرافياي سياسي، ژئوپليتيك
 
 

 نسخه قابل چاپ