پژوهشهاي جغرافيايي تابستان 1382; 35(45):115-130.
 
 
محمدي حسين مراد,شمسي پور علي اكبر
 
 
 

طي سالهاي اخير در ايران و به طور منطقه‌اي در شمال همدان، خشكسالي مستمر و شديدي رخ داده كه در نتيجه آن، منابع آبهاي سطحي منطقه خشك يا بسيار كم شده و سفره‌هاي زيرزميني با افت سطح ايستابي شديدي روبر شده است. در اين تحقيق با استفاده از روش شاخص Z استاندارد خشكسالي ها و شدت آنها مشخص شد و دو سال آبي 79-77 به عنوان سالهاي شاخص خشكسالي تعيين گرديد در بررسي توزيع مكاني شدت خشكسالي و افت سطح سفره‌هاي آب زيرزميني دشتهاي شمال همدان از قابليت GIS و نرم افزار ARC/view و Arcinfo و از رابطه «يتزولد» در تعيين شدت كمبود بارش و خشكي، و از قابليت هيدروگراف‌هاي معرف سطح آبهاي زيرزميني جهت تعيين ميزان و شدت افت ماهيانه و سالانه سطح ايستابي استفاده گرديد. معرف سطح آبهاي زيرزميني با توجه به عمق سفره، نوع آن، ويژگي‌هاي زمين شناسي، خصوصيات ژئوهيدرولوژيكي و شبكه آبهاي سطحي روي آن، نسبت به خشكسالي واكنش نشان مي‌دهد؛ در نتيجه خشكسالي بر منابع آبهاي سطحي منطقه اثرات تخريبي مستقيم داشته، ولي در آبهاي زيرزميني بين كاهش بارش و افت سطح ايستابي ضريب همبستگي معناداري وجود ندارد و خشكسالي به صورت غير مستقيم از طريق كاهش تغذيه سفره‌هاي آب زيرزميني از منابع آب سطحي، افزايش برداشت از طريق چاههاي عميق جهت مصارف كشاورزي، افزايش دما و تبخير و تعرق و تغيير نوع بارش در نتيجه كاهش ميزان تغذيه از بارشهاي جوي و ... بر مبناي آبهاي زيرميني مؤثر مي‌باشد. بنابراين اثرات خشكسالي با تأخير زماني بيشتري در آبهاي زيرزميني (با تأخير 9 ماهه) رخ مي‌دهد.

 

 
كليد واژه: تبخير و تعرق، آبهاي زيرزميني، خشكسالي، يتزولد، GIS، سطح ايستابي، هيدروگراف
 
 

 نسخه قابل چاپ