پژوهشهاي جغرافيايي پاييز 1383; 36(49):53-70.
 
 
بياتي خطيبي مريم*
 
* گروه پژوهشي جغرافيا، دانشگاه تبريز
 
 

به لحاظ شرايط حاکم و وجود بستر مساعد (از نظر ليتولوژي، پدولوژي و توپوگرافي)، دامنه هاي شمالي قوشه داغ از نظر وقوع حرکات توده اي (لغزش و ريزش و ...) از ناپايدارترين و همچنين از نظر تشکيل و توسعه خندق ها، از مستعدترين مناطق محسوب مي شود. در اثر تشکيل و توسعه خندق ها در منطقه مقدار قابل کشت سطوح شيب دار در اختيار شبکه هاي زهکشي قرار مي گيرند. به همين دليل بررسي و مطالعه دقيق علل تشکيل و توسعه خندق ها در منطقه از اهميت زيادي برخوردار است. در بررسي علل و عوامل خندق زايي، نقش عوامل مرفوژنز و توپوگرافي همواره مدنظر قرار دارد. شيب و طول دامنه، اختلاف ارتفاع، شکل دامنه به عنوان مهمترين عوامل توپوگرافي در نحوه جريان رواناب ها و افزايش و يا کاهش قدرت فرسايش دهي آنها نقش عمده اي ايفا مي کند. در مقاله حاضر از طريق روش هاي کمي، رابطه عوامل توپوگرافي در توسعه سر خندق ها مورد تجزيه و تحليل کمي قرار گرفته است. نتايج حاصل از اين تجزيه و تحليل ها نشان مي دهد که سهم طول دامنه در طويل شدن خندق هاي منطقه به مراتب بيش از ساير عوامل توپوگرافي دخيل در رشد خندق ها است؛ به طوري که اگر طول دامنه افزايش يابد و ساير عوامل ثابت نگاه داشته شوند، پتانسيل فرسايش خاک در سطوح شيب دار 2.5 برابر افزايش خواهد يافت. سهم دامنه هاي مقعر که در اثر عمل برفساب و لغزش (و يا بنحوي در اثر تغيير در شيب دامنه ها) پديد مي آيند، در تشکيل و توسعه خندق هاي منطقه قابل توجه است. خندق هاي متعددي که در پاي چنين دامنه هايي پديد آمده اند از نقش و سهم مهم دامنه هاي مذکور در تشکيل و توسعه خندق ها حکايت مي کنند.

 
 
كليد واژه: فرسايش خندقي، خندق زايي، فروسايي، توليد رسوب، فرسايش خاك، عوامل توپوگرافي، دامنه هاي شمالي قوشه داغ
 
 

 نسخه قابل چاپ