فصلنامه علوم اجتماعي تابستان 1388; -(45):135-158.
 
 
يزدخواستي بهجت*
 
* دانشگاه اصفهان
 
 

انقلاب مشروطه ايران صحنه اي مناسب جهت بررسي حوادث تاريخي، فرهنگي، اجتماعي و سياسي ايران درسالهاي 1324 تاکنون مي باشد.
انطباق موقعيت هاي مختلف درانقلاب مشروطه باتئوري هاي جامعه شناسانه در يک روش تحقيق براصول شناخت و تحليل منطقي پديده اجتماعي، براي ما شرايط کمک در شناخت علل و آثار و پيامدهاي در سطوح مختلف درجامعه را مناسب مي سازد. نظريه هاي انقلاب در پي پاسخ به اين پرسش اساسي هستند که انقلاب چرا و چگونه روي مي دهد و پيامدهاي آن چه مي باشد؟
در بين نظريه ي مارکسيست ها (مارکس) و نئومارکسيستها ساختارگرايان (اسکاچ پل) را انتخاب کرده، نظريه مارکس انقلاب بورژوازي با تاکيد بر نابرابري برخواسته از تضاد و تغيير در وجه توليد بخشي از واقعيت تاريخي مربوط به نقش تجارو اصناف را در انقلاب مشروطه تبيين کرد، اما درانطباق با انقلاب مذکور توانايي تطبيق کمي دارد.
نظريه اسکاچ پل انقلاب اجتماعي که از نئومارکسيستها مي باشد وبر وجود دولت ضعيفي در يک جامعه کشاورزي با موقعيت نامساعد درعرصه بين المللي و فشار جهت اصلاحات ونوسازي برآن دولت ونهايتا عدم موفقيت دولت با شورش و طغيان کشاورزان با هدايت رهبران شهري انقلاب امکان پذير مي شود. ميزان انطباق قابل ملاحظه اي را با مشروطه پيدا کرديم.
 
كليد واژه: تئوريهاي انقلاب (Theories of Revolution)، علل ساختاري (Structural Causes)، نئومارکسيستها (New Marxists)، انقلاب مشروطيت ايران (The Revolution of Iranian)
 
 

 نسخه قابل چاپ