فصلنامه تعليم و تربيت  بهار 1387; 24(1 (مسلسل 93)):137-164.
 
 
سجادي سيدمهدي*,علي آبادي ابوالفضل
 
* دانشگاه تربيت مدرس
 
 

به اعتقاد کانت عقل واحد است، اما اطلاقهاي آن دو گونه اند که شامل عقل نظري و عقل عملي مي شود که به زعم او منشا دستورات اخلاقي عقل عملي است؛ به عقيده او هر انسان به دليل برخورداري از قوه عقل، احساس وظيفه اخلاقي مي کند و عمل اخلاقي انجام مي دهد. فوکو مخالف اخلاق عقل باور کانت است. از نظر او اخلاق مدرن متاثر از گفتمان است که ساختاري اجتماعي و زباني دارد و ساخته و پرداخته صاحبان قدرت است. وي آزادي کانتي را نوعي توهم و فريب مي داند و آن را اخلاق مقرراتي نام مي نهد و در مقابل او معتقد به اخلاق زيبايي شناسانه است که نوعي اخلاق عملي است.
رويکرد تربيت اخلاقي کانت (مدرن) عقل گرا و خردباور است. در ديدگاه او عقل انساني به عنوان يک قاعده گزار مطلق و جهان شمول مورد توجه است، اما فوکو به عنوان فيلسوف پست مدرن مخالف کليت، جهان شمولي و قاعده گزار بودن عقل است و تربيت اخلاقي مدنظر وي، تربيت محلي خاص و متفاوت و فاقد بنيانهاي ثابت و جهاني است. کانت هدف تربيت اخلاقي را پرورش انسان آزاد مي داند. فوکو نيز معتقد به آزادي اخلاقي است، اما نه از نوع کانتي؛ به عقيده او آزادي کانتي به دليل پيروي از دستورالعمل و مقررات اخلاقي نوعي بردگي و محدوديت محسوب مي شود. آزادي حقيقي را فرد بايد خود به طريق دروني تجزيه کند.

 
كليد واژه: کانت، آزادي، عقل عملي، فوکو، گفتمان، قدرت، جنسيت، تربيت اخلاقي
 
 

 نسخه قابل چاپ