پژوهش هاي فلسفي - كلامي  زمستان 1387; 10(2 (38)):133-163.
 
 
نكويي سامان مهدي*
 
* دانشگاه باقرالعلوم قم
 
 

مساله نحوه پيدايش موجودات متكثر و معلول هاي گوناگون از مبدا و احد، يا ربط كثرت به وحدت، يكي از مباحث مهم و بنيادين فلسفه اسلامي است. مقاله حاضر به بررسي رهيافت هاي فلسفي برخي از حكماي اسلامي با تاكيد بر نظريات صدرالمتالهين شيرازي، در مورد نحوه ربط وحدت و كثرت مي پردازد. حكماي اسلامي بر اساس اعتقاد به اصل وحدت ذات واجب تعالي و عليت و فاعليت مطلق ذات ربوبي و قاعده متقن «الواحد لايصدر عنه الا الواحد» و برخي اصول ديگر نظير تشكيك وجود و قاعده امكان اشرف، كوشيده اند تا رابطه موجودات متعدد با علت واحد را تبيين نمايند. مهم ترين رويكرد در اين زمينه «نظريه وسايط وجود» و يا « وسايط فيض» است. اين مقاله مي كوشد بر اساس رهيافت ها و ديدگاه هاي حكيمان مسلمان، بويژه صدرالمتالهين به تبيين نظريه وسايط و مباني و ادله اثبات آن بپردازد و مهم ترين شبهات اين نظريه را پاسخ گويد.
 
كليد واژه: واجب الوجود، قاعده الواحد، عقل، اول، كثرات، وسايط، موجودات مادي
 
 

 نسخه قابل چاپ