الگوهاي انتخاب پايگاه‌هاي اطلاعاتي:

الگوي زيرروند اين تصميم گيري را قابل فهم تر مي سازد:
 



 

 

هنگامي كه تصميم گيري در سمت راست الگو قرارمي گيرد ضروري است اين تصميم براي كارمندان،مراجعان و مديران توجيه شود مشخصات اين نوع تصميم گيري عبارتند از:
ارزش محلي بالايي دارد، تقريباًكمتر توسط كاركنان و مراجعان مورد پرسش قرار مي گيرد، و نيازهاي محلي را برآورده مي‌سازد و نبايد در اين راه زياد سرمايه گذاري كرد چون ممكن است مانع از سايرخريد ها شود.
الف)وضعيت سئوال برانگيز: هنگامي بوجود مي آيد كه تصميمات موجود بدون توجه به مسايل داخلي كتابخانه گرفته شود و براي خريد مورد نظرهزينه هاي زيادي صرف شود.
ب)وضعيت غير منطقي : اين موقعيت ها از سرمايه گذاري در پايگاه‌هاي ارزانتر ناشي مي شود كه دربرآوردن احتياجات داخلي كتابخانه ها ناتوان هستند،درست است كه در انتخاب پايگاه‌هاي اطلاعاتي هدف، بدست آوردن قيمت پائين تر مي باشد.اما ممكن است اين پايگاه‌ها مورد استفاده قرار نگيرند.
ج) وضعيت قابل دفاع: در اين شرايط كتابخانه راه حلي قطعي براي هزينه‌هاي بالاي دسترسي به منابع الكترونيكي مورد نيازش تهيه مي‌كند، همچنين از تصميم گرفته شده و هزينه‌هاي صرف شده جهت انتخاب پايگاه اطلاعاتي مورد نظر دفاع مي‌كند.
د) وضعيت ايده‌آل: در يك موقعيت ايده‌آل سرمايه‌گذاري مناسب و مقرون به صرفه در پايگاه اطلاعاتي انجام شده كه سطحي از دسترسي و كارآيي را براي برآورده ساختن نيازهاي داخلي فراهم مي‌كند. در اين وضعيت كتابخانه به دقّت ويژگي‌هاي پايگاه اطلاعاتي مورد نظر را تحليل كرده و براي خريد آن به اندازة مورد نياز سرمايه‌گذاري كرده است.
نتيجه‌گيري:   تعيين روش انتخاب ايده‌آل پايگاه‌هاي اطلاعاتي روندي پيچيده است كه ملاحظات زيادي را مي‌طلبد.
موقعيت هر كتابخانه از جهات مختلف منحصربه فرد مي‌باشد، بنابراين معيارهاي استانداردي را نمي‌توان براي تمام كتابخانه‌ها در نظر گرفت؛ با اين وجود به نظر مي‌رسد مواردي را كه براي انتخاب پايگاه‌هاي اطلاعاتي در اغلب كتابخانه رعايت مي‌شود مي‌توان براي ساير كتابخانه‌ها نيز عموميت داد. از جمله اين موارد مي‌توان به قيمت پايگاه اطلاعاتي موردنظر، پوشش زماني و مكاني، زبان انتشار پايگاه، سهولت در استفاده، سازگاري ساختاري، حمايت از خريدار و ارائه خدمات پس از فروش و ... اشاره نمود.

*  دانشجوي كارشناسي ارشد علوم كتابداري و اطلاع‌رساني


[1] - MC CONNELL Library
[2]- HTML (Hyper Text Markup Language)
[3] - ASCII (American Standard Code for Information Interchange)

[4] ) استاندارد Z 39.50 : استانداردي است كه براي تبادل  و بازيابي اطلاعات توسط ادارة استاندارد اطلاعات ملي آمريكا تهيه شده است. اين استاندارد تعيين مي‌كند كه چگونه يك سيستم مي‌تواند با ساير سيستمها براي جستجو در پايگاه اطلاعاتي و دريافت ركورد، فعال باشد به عنوان پروتكل شبكه،‌ استاندارد Z39.50 كنترل مجموعه‌اي از قوانين منظم،‌ فرمتها و روشهاي استفاده بوسيلة رايانه‌ها و تأثير متقابل آنها بر يكديگر را به عهده دارد، ( روحاني،‌ زهرا،‌1379).

[5] - PDF (Portable Data Format)
[6] - Interviz
[7] - XML (eXtensible Markup Language)
[8] - Plat form
[9] - Windows NT 2000
[10] - UNIX Os/ 390
[11] - IDARS


1ـ آلسيون، دين آن؛ مك نيل، تب؛ سوانسن، سن. «معيارهاي انتخاب پايگاه‌هاي اطلاعاتي»، ترجمة نفيسه دري‌فر، كتابداري و اطلاع‌رساني، شمارة 3، پائيز 1379.
2ـ جعفرنژاد، آتش، آشنايي با بانكهاي اطلاعاتي، تهران: سمت، 1379
3ـ روحاني، زهرا. Z39.50  مناسبترين استاندارد تعريف شده و تنها رابط مطمئن در تبادل اطلاعات كتابخانه‌اي. فهرست‌هاي رايانه‌اي: كاربرد و توسعه به كوشش رحمت‌الله فتاحي، مشهد: دانشگاه فردوسي مشهد، تهران: مركز اطلاع‌رساني و خدمات علمي جهاد سازندگي، 1379.
4ـ روحاني رانكوهي، سيدمحمدتقي، مقدمه‌اي بر پايگاه داده‌ها (بانك اطلاعاتي)، تهران: جلوه، 1372.
5ـ سلطاني، پوري؛ راستين، فروردين. اصطلاحنامه كتابداري، تهران: كتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران، 1365.
6ـ كانوي، جان. «پايگاه‌هاي اطلاعاتي»، ترجمة محمدرضا داورپناه، پيام كتابخانه، شمارة 2و4 ، تابستان 1375
7ـ لانبرت، جيل. انتخاب منابع اطلاعاتي، ترجمة مهري صديقي، تهران: مركز مدارك علمي ايران، 1380.

1.URL:http://www.internetviz.com/dbselectioncriteria
2.URL:http://www.mconnelllibrary.edu