اين حوزه به شخصيت و انگيزشهاي عالي انساني مربوط مي‌شود و به همين جهت نيز آن را با حوزه اخلاق (كه به يك نظام اخلاقي خاص نظر دارد) عليرغم نزديكي و قرابت بسيار در يك طبق‌بندي قرار نمي‌دهيم. يكي از ويژگيهاي رژيم شاه، تحقير مردم و ناديده‌گرفتن يا پايمال‌كردن شخصيت و حقوق مردم بود. روحانيت و امام نيز از همين ويژگي بهره برده و مردم را به شخصيت و حقوق خود متوجه و عليه رژيم تحريك مي‌نمودند. به‌عنوان‌‌مثال، حضرت امام (ره) در نطق خود عليه كاپيتولاسيون، پس از ذكر آيه استرجاع در ابتداي سخنراني خود، به‌عنوان مهمترين نكته بيان داشتند كه شخصيت ايرانيان به‌قدري ناديده گرفته و تحقير شده است كه اگر مثلا به يك سگ امريكايي آسيب برسانند، محاكمه مي‌شوند، اما اگر امريكاييان شاه ايران يا يك مرجع تقليد را لگدكوب كنند، ايرانيان حق تعقيب قضايي و محاكمه و مجازات آنها را ندارند. ارجاع به تباين سياستها و رفتارهاي شاه و رژيمش با شخصيت متعالي انساني ايرانيان، در تحريك عليه شاه و گسترش نفوذ و محبوبيت رهبران روحاني تاثير فراواني داشت.[i]

اصلاحات ارضي و اقتصادي رژيم پهلوي، اقتصاد ايران را تك‌محصولي و وابسته به نفت بار آورده بود و لذا كشاورزي ايران رو به نابودي رفت و شهرها پرجمعيت و روستاها ويران شدند. لازمه اصلاحات ارضي شاه، سلب حق مالكيت اراضي از مالكان بزرگ و ايجاد خرده‌مالكاني بود كه امكانات لازم را براي كشاورزي و بهره‌وري از زمين نداشتند و به‌زودي با مهاجرت نيروي كشاورزي به شهرها، آنان به كارگران ساده‌اي تبديل شدند كه بالاجبار در حاشيه شهرها سكونت گزيده و به فقر و مسكنت دچار گرديدند. توجه به پيامها و مبارزات امام‌خميني(ره) از سال1342 تا پيروزي انقلاب اسلامي، به‌خوبي معلوم مي‌كند كه سياست نادرست اقتصادي رژيم شاه، وابستگي او به سياستهاي امريكا، بازگذاشتن دست بهائيان، يهوديان و غيرمسلمانان براي تصرف در بيت‌المال مسلمين و نيز جهت‌گيري اقدامات رژيم در راستاي فقير و وابسته‌كردن مردم تا چه اندازه در ميان مردم انعكاس سوء داشته است؛ چنان‌كه مردم در سال1344، حتي به تعطيل كردن اجباري روزهاي جمعه از سوي دولت، كه با هدف رونق‌‌بخشيدن به كسب و كار سينماها و مراكز مشابه صورت مي‌گرفت، با اين توجيه كه اين مركز در مالكيت عمال رژيم مي‌باشد، اعتراض كردند. پس از پيروزي انقلاب اسلامي نيز، رژيم شاه به‌عنوان عامل اصلي مشكلات اقتصادي حكومت اسلامي قلمداد مي‌شد و همچنان سياستهاي آن رژيم مورد ارجاع واقع مي‌شد.


[i]ــ امام‌خميني(ره) نظاميان دوره پهلوي را به شخصيت و هويت ايشان ارجاع داده و از آنان مي‌خواست به انقلاب بپيوندند و از رژيم پهلوي حمايت نكنند.