تصحيح و ترجمه تواريخ عمومي‌و مكتوبات شيعي

به نظر مي‌رسد اولين آشنايي مستشرقان با حادثه عاشورا در نتيجه تصحيح و ترجمه تواريخ عمومي‌يا كتب مخصوص به شيعه مانند شيخ مفيد به دست آمده باشد. ترجمه انگليسي كتاب منبعي براي مقاله Husayn Ibn Ali در معاصر بوده است.[i]

ترجمه بخش خلافت يزيد بن معاويه از [ii] مطمئناً در اطلاعات عاشورا پژوهان غربي مؤثر بوده است. ترجمه و تصحيح ابن مسكويه (431ق) به دست مستشرق انگليسي فردريك آمدرور (1854-1917م) و ترجمه بخش علي بن ابي‌طالب(ع) و فرزندان ايشان از كتاب بلاذري(279ق) به دست مادلونگ نيز به آشنايي بيشتر مستشرقان غربي با امام حسين(ع) انجاميد.

 

مرحله دوم: عاشورا پ‍ژوهي علمي‌و تحليلي

از دهه‌هاي نخستين قرن بيستم شاهد آثاري منحصر به فرد در باب مطالعات شيعي و به تبع آن توجه خاورشناسان به مقوله‌هايي نظير محرم، عزاداري، عاشورا و امام حسين(ع) هستيم؛ براي نمونه در فصلي از كتاب دونالدسون به مبحثي تحت عنوان «كربلا مهم‌ترين زيارتگاه شيعي» برمي‌خوريم كه در آن به مباحثی چون موقعیت شهر کربلا، فضیلت زیارت آن، کربلا در نگاه جغرافی‏دانان و سیاحان، زیارت و عزاداری امام حسین(ع) و وصف کلی کربلای معلی می‏پردازد.[iii]

[i]- , Vol 2, PP. 150-151.

[ii]- Tabari, Muhammad ibn Jarir, : vol.19, The Caliphate of Yazid bn Muawiyah, L.K.A. Howard, Albany, Newyork, 1990.

[iii] - رك: دوايت، م. دونالدسن« كربلا مهمترين زيارتگاه شيعي»، ترجمه عباس احمد‌وند، فصلنامه ش 19.