پاسخ به:نقد وبررسی ادبی
یک شنبه 3 مهر 1390 7:30 PMتجلی آیات و روایات در اشعار فردوسی
| بیارای خوان و بپیمای جام |
| زتیمار گیتی مبر هیچ نام |
| اگر چرخ گردان کشد زین تو |
| سرانجام خشت است بالین تو |
| دلت را به تیمار چندین مبند |
| بس ایمن مشو بر سپهر بلند |
شاعر در قطعه بالا به آیه « کل نفس ذائقة الموت؛ هر نفسی چشنده مرگ است» اشاره کرده است.
(سوره آل عمران، آیه 185)
پرستیدن دادگر پیشه کن ز روز گذر کردن اندیشه کن
که اشاره به آیه 136 از سوره نساء است که میفرماید: «یا ایها الذین آمنوا آمنوا بالله و رسوله والکتاب الذی نزل علی رسوله... و من یکفربالله و ملائکته و کتبه و رسله و الیوم الآخر فقد ضلّ ضلالاً بعیداً؛ ای کسانی که (به زبان) ایمان آوردهاید، در دل نیز به خدا و رسولش و کتابی که بر پیامر فرو فرستاده... ایمان آورید و آن کس که به خدا و فرشتگانش و به روز واپسین کفر بورزد، بیگمان در بیراههای که با حق فاصلهای دور و دراز دارد، گمراه گشته است».
| بیا تا جهان را به بد نسپریم |
| به کوشش همه دست نیکی بریم |
| نباشد همی نیک و بد پایدار |
| همان که نیکی بود یادگار |
| که آن گنج و دینار و کاخ بلند |
| نخواهد بودن مر تو را سودمند |
که اشاره به آیات زیر است:
«فاما الزبد فیذهب جفاء و اما ما ینفع النس فیمکث فی الارض...؛ و اما کف شتابان از میان میرود و لیکن آنچه به مردم سود میرساند، در زمین میماند...» (سوره رعد، آیه 17)
«یوم لاینفع مال و لاینون. الا من اتی الله بقلب سلیم؛ (یاد کن) روزی را که دارایی و فرزند به آدمی سود نمیرساند. مگر آن کس که دلی پاک نزد خدا آورد». (سوره شعرا، آیات 88 و 89) و آیه: «والذین یکنزون الذهب و الفضة و لا ینفقونها فی سبیل الله فبشرهم بعذاب الیم؛ و آنان که زر و سیم را ذخیره میکنند و آنها را در راه خدا انفاق نمیکنند، آنان را به عذابی دردناک مژده ده». (سوره توبه، آیه 34)
| چو ایران نباشد تن من مباد |
| بدین بوم و بر زنده یک تن مباد |
| زبهر برو بوم و فرزند خویش |
| زن و کودک خرد و پیوند خویش |
| همه سر به سرتن به کشتن دهیم |
| از آن به که کشور به دشمن دهیم |
قطعه بالا اشاره بسیار لطیفی به این حدیث معروف دارد: «حب الوطن من الایمان؛ دوست داشتن میهن، از ایمان است».
میاسای ز آموختن یک زمان زدانش میفکن دل اندرگمان...
توانا بود هر که دانا بود زدانش دل پیر برنا بود
این دو بیت به حدیثهای بسیاری از جمله: «اطلبوالعلم من المهد الی اللحد؛ از گهواره تا گور دانش بجوی» اشاره دارد، فردوسی در معنی این حدیث میفرماید:
| زگهواره تا گور دانش بجوی |
| دل از تیرگیها بدین آب شو |
| ز دانش در بینیازی بجوی |
| و گر چند از سختی آید به روی |
از جمله اشعار دیگر فردوسی که در بردارنده مفاهیم قرآنی است، قطعه زیر میباشد:
| دلاور که تندیشد از پیل و شیر |
| تو دیوانه خوانش مخوانش دلیر |
| هنر خود دلیری است بر جایگاه |
| که بد دل نباشد خداوند گاه |
| دگر مهتر آن مرد باهنگ و جنگ |
| که هم با شتابست و هم با درنگ |
| ز خاک و ز آتش میانه گزید |
| چنان کز ره هوشیاران گزید |
که اشاره به آیه 195 سوره بقره: «
و لا تلقوا باید یکم الی التهلکة؛ با دستان خویش خود را به هلاکت میفکنید».