كوچولوهاي شبگرد

اگرچه اين مشكل مي‌تواند باعث ترس شما بشود اما جالب است بدانيد كه خوابگردي در كودكان امري شايع است و خوابگردها، فقط گهگاهي اين كار را انجام مي‌دهند و با رسيدن كودك به سنين نوجواني، معمولا اين مشكل مرتفع مي‌شود. اما به هر حال، يكسري اقدامات ساده مي‌تواند موجب شود كه سلامتي فرزندتان در حين خوابگردي حفظ شود.

علي‌رغم نام اين بيماري، خوابگردي شامل اعمالي بجز راه رفتن در خواب هم مي‌شود. رفتارهايي كه در حين خواب انجام مي‌شود مي‌تواند درجات مختلفي داشته باشد مثلا مي‌تواند خطرناك باشد مثل بيرون رفتن از منزل، يا فقط شامل اعمالي مثل نشستن در تختخواب بشود، يا مي‌‌تواند باعث اعمالي ناشايست شود مثلا كودك در‌ اتاق را باز كند و آنجا را با دستشويي اشتباه بگيرد! مهم نيست كه كودك در حين خواب، چه اعمالي را مرتكب مي‌شود، مهم اين است كه او پس از بيدار شدن اغلب به ياد نمي‌آورد كه چه كرده است.

وقتي ما در خواب هستيم، مغز 5 مرحله از خواب را سپري مي‌كند، مراحل 1، 2، 3، 4 و مرحله حركت سريع چشم يا REM. اين مراحل با هم يك چرخه خواب را ايجاد مي‌كنند. يك چرخه خواب كامل بين 90 تا 100 دقيقه طول مي‌كشد. پس هر شخص در خواب شبانه، به طور متوسط 4 يا 5 چرخه خواب را تجربه مي‌كند.

كودكان تمايل دارند در يك يا دو ساعت اوليه خواب، بين چند ثانيه تا 30 دقيقه راه بروند و به اصطلاح خوابگردي كنند.

خوابگردي در كودكان متداول‌تر از بزرگسالان است و اغلب خوابگردي‌ها در سنين نوجواني از بين مي‌روند. اين موضوع مي‌تواند ارثي باشد و اگر شما يا والدينتان خوابگرد بوده‌ايد، احتمالا فرزندتان هم ممكن است دچار اين مشكل بشود.

فاكتورهاي ديگري كه مي‌تواند باعث خوابگردي بشود، عبارتند از:

ـ كمبود خواب يا خستگي

ـ برنامه خواب نامنظم

ـ بيماري يا تب

ـ داروهايي خاص

ـ استرس و اضطراب (خوابگردي به ندرت ناشي از بيماري‌هاي زمينه‌اي يا مشكلات فيزيكي و احساسي است)‌

اگرچه بلند شدن از رختخواب و راه رفتن، در حالي كه هنوز خواب هستيد، بارزترين نشانه خوابگردي است اما ممكن است كودكان خوابگرد اعمال زير را هم انجام بدهند:

ـ حرف زدن در خواب

ـ سخت بيدار شدن از خواب

ـ گيج به نظر رسيدن

ـ دستپاچه بودن

ـ عدم پاسخ دادن در هنگامي كه با او صحبت مي‌كنيد

ـ نشستن در رختخواب و تكرار كردن يكسري اعمال مثل ماليدن چشم‌ها

اگرچه چشم‌هاي شخص خوابگرد باز است، اما در حين خوابگردي همان‌طور كه در بيداري مي‌بيند، چيزها را نمي‌بيند و تصور مي‌كند كه در مكان ديگري حضور دارد.

كودك خوابگرد شما ممكن است دچار شب ادراري يا كابوس‌هاي شبانه هم بشود.

خوابگردي به خودي خود مضر نيست. به هر حال چون در حين خوابگردي، كودك خواب است و نمي‌داند كه واقعا در حال انجام چه كاري است، مي‌تواند موجب خطراتي براي او بشود مثلا پايين رفتن از پله‌ها يا باز كردن پنجره‌ها مي‌تواند خطرناك باشد.

خوابگردي معمولا دليلي بر وجود مشكل فيزيكي يا احساسي در كودك نيست. خوابگردها معمولا حتي به ياد نمي‌آورند كه در حين خواب چه بر آنها گذشته است.

اگرچه خوابگردي به تنهايي خود خطرناك نيست اما خيلي مهم است كه جوانب احتياط را رعايت كنيم تا كودك خوابگردمان بر زمين نيفتد، يا به چيزي برخورد نكند يا از منزل بيرون نرود.

براي حفظ امنيت اين‌گونه فرزندان مي‌توانيد كارهاي زير را انجام دهيد:

ـ سعي نكنيد كه كودك خود را در حين خوابگردي بيدار كنيد، اين كار شايد باعث ترساندن كودكتان بشود. به جاي آن، با آرامش او را از پشت به سمت تختخواب هدايت كنيد.

ـ درها و پنجره‌ها را قفل كنيد، نه تنها در اتاق خواب كودكتان بلكه در كل منزل، چرا كه ممكن است فرزندتان تصميم بگيرد در كل منزل راه برود.

ـ براي جلوگيري از افتادن فرزندتان، او را روي تخت دو طبقه نخوابانيد.

ـ چيزهاي تيز و شكننده را از اطراف تختخواب فرزندتان دور كنيد.

ـ چيزهاي خطرناك را از دسترس دور كنيد.

ـ درهاي ايمني در اطراف اتاق كودك يا بالاي پله‌ها قرار دهيد.

خوابگردي اگرچه اين دوره‌ها خيلي گذرا است و معمولا مشكل خاصي را ايجاد نمي‌كند، اما اگر فرزند خوابگرد شما كارهاي خطرناك انجام مي‌دهد كه باعث مشكلات براي او مي‌شود يا اگر اين عادت در سنين نوجواني هم ادامه يافته است، مي‌توانيد با پزشك صحبت كنيد.

در برخي مواقع پزشك درمان‌هاي خاص را پيشنهاد كرده و گاهي حتي دارو نيز تجويز مي‌كند.

براي اين كه دوره‌هاي خوابگردي كودك را به حداقل برسانيد مي‌توانيد كارهاي زير را انجام دهيد:

ـ كودك خود را در هنگام خواب، به وسيله موسيقي‌هاي آرامش‌بخش، آرام كنيد.

ـ يك برنامه خواب منظم براي فرزندتان در نظر بگيريد.

ـ زمان خواب كودكتان را زودتر از خودتان در نظر بگيرد.

ـ اجازه ندهيد كه شب هنگام، كودكتان زياد مايعات بنوشد. چاي هم خوب نيست.

ـ محل خواب فرزندتان را محلي آرام و ساكت در نظر بگيريد.

دفعه بعدي كه متوجه شديد كودكتان در خواب راه مي‌رود، عصبي نشويد. بلكه او را با آرامش به رختخوابش هدايت كرده و شرايط آرامبخش برايش فراهم كنيد.

الهه عيوض‌زاده

منبع: Kidshealth