امیر کبیر؛ مردی که درتاریخ ماندگارشد

تلاشهای مستمر، خستگی ناپذیری، ایستادگی در برابر قدرتهای زمان، پویایی، شیوه مدیریت مردمی و ابتکار عمل از جمله صفات برجسته امیرکبیر بود که او را در صفحات تاریخ ایران ماندگار کرد.   

"میرزا تقی‌ خان فراهانی" فرزند کربلایی قربان در سال 1222 هجری قمری در "هزاوه فراهان" از توابع اراک (سلطان آباد پیشین) متولد شد. نام اصلی او محمد تقی است اما عنوان محمد به مرور حذف و میرزا تقی خان مصطلح گردید.
اولین تجربه سیاسی "میرزاتقی خان" مربوط به قتل"گریبایدوف"وزیر مختار روسیه در ایران می باشد که او به همراهی خسرومیرزا فرزند نایب‌السلطنه و هیئت همراه جهت روشن نمودن موضوع به روسیه سفر کرد .
میرزاتقی خان در انجام امور دیوانی و غیره از خود لیاقت و شایستگی نشان داد و در اواخر دوران سلطنت فتحعلی‌شاه در دستگاه محمدخان زنگنه امیرنظام و پیشکار آذربایجان وارد خدمت شد. چند سال بعد و در 1253هجری قمری میرزا محمدتقی، وزیر نظام آذربایجان گردید و به" امیرنظام" ملقب شد.
امیرنظام که با آغاز سلطنت ناصرالدین شاه منصب صدراعظمی یافته بود در 22 ذیقعده 1264 هجری قمری علاوه بر لقب امیرنظامی به القاب" امیرکبیر" و " اتابک اعظم " نیز مفتخر شد.
امیرکبیر در دوره کوتاه صدارت خود اقدامات سیاسی، امنیتی، مالی، اقتصادی و فرهنگی‌ (مانند تاسیس دارالفنون در پنجم ربیع‌الاول 1268 که فقط 13 روز قبل از قتل امیرکبیر افتتاح شد و ...) قابل توجهی انجام داد که نه تنها در دوران خود بلکه تا به امروز آثار و برکات آن در سراسر کشورمان موجود می باشد.
در این راستا ایشان اقداماتی از قبیل ایجاد امنیت و پایان دادن به شورشها و یاغی گریها و کاهش نفوذ و دخالت بیگانگان (روس و انگلیس) و نیز کنترل مسائل مالی و جلوگیری از اجحافات پیدا و پنهان صاحبان قدرت و نفوذ را در اولویت برنامه های خود قرار داد.
از دیگر فعالیتهای امیرکبیر بازسازی ارتش و قشون و پایه‌گذاری نظمی نو در نیروی نظامی کشور بود. آگاهان و ناظران امور در همان روزگار از سازمان نظامی جدیدی که امیرکبیر پایه گذاری کرد، سخت تمجید و تحسین کردند.
از دیگر اقدامات امیرکبیر ایجاد چاپارخانه، تذکره خانه (اداره گذرنامه)، بنای بازار ، تیمچه و سرای امیر در تهران، تأسیس سازمان اطلاعاتی ،جاسوسی و خبررسانی و خفیه‌نویسی بود که در دوران صدارت او بسیار کارآمد عمل می‌کرد.
امیر کبیر همچنین تلاشهای بسیاری برای اصلاحات قضایی و به تبع آن از میان برداشتن رسم بست‌نشینی انجام داد که در بسیاری از موارد روندی انحراف‌‌آمیز یافته بود.
امیرکبیر در همان دوران کوتاه صدارت (1264? 1268 ق) گامهای استواری برای توسعه اقتصادی و صنعتی کشور و نیز رشد اقتصاد تجاری کشور برداشت .
در حوزه فرهنگ و رسانه اقدام او با انتشار روزنامه وقایع‌اتفاقیه و کمک به استمرارآن نقطه عطفی در تاسیس روزنامه در ایران شد و تلاش برای ترجمه و انتشار کتب از دیگر اقدامات امیرکبیر در این حوزه بود.
امیرکبیر که از همان آغاز صدارت سخت مورد حمایت و اعتماد ناصرالدین شاه قرار گرفته بود، در روز جمعه 22 ربیع‌الاول 1265 با ملکزاده خانم عزت‌الدوله خواهر تنی شاه ازدواج کرد.
تلاشهای امیرکبیر مدت طولانی دوام نیافت و در حالی که سیاست خارجی مستقل امیرکبیر و تلاشهای جدی او برای قطع نفوذ و دخالت روس و انگلیس می‌رفت تا طلیعه آغاز عصر نوینی در کشور شود، اما توطئه‌های نمایندگان سیاسی این دو کشور و همگامی بدخواهان پیدا و پنهان داخلی علیه امیرکبیر روزافزون شد. زیرا مخالفت امیر کبیر با سیاست بیگانگان به ‌تدریج موجبات رنجش و سپس نومیدی و خشم ناصرالدین شاه را از او فراهم آورد و در
نتیجه وی از صدارت اعظمی و دیگر مشاغل اداری و نظامی‌اش معزول و به شهر کاشان تبعید گردید.و پس از دوماه
با دسیسه بیگانگان و همدستی و خیانت گروهی از عوامل تاثیرگذار داخلی ناصرالدین شاه، حاجی علی مراغه ای (حاجب الدوله) را مأمور قتل امیرکبیر کرد. حاجب الدوله در شنبه شب 18 ربیع‌الاول 1268 هجری قمری برابر با 20 دی 1230هجری شمسی در حمام باغ فین کاشان امیرکبیر را به قتل رساند.

تبیان