پاسخ به:اخبار امروز استانها

به گزارش خبرگزاري فارس از آمل، هميشه صدا و نوا مهم‌ترين و به يادماندني‌ترين خاطره‌اي است كه در ذهن باقي مي‌ماند و موسيقي كه نواي خوش زندگي است هميشه تبلوري از ذوق و زيبايي بوده است.
نوروخواني آييني بر پايه صوت و موسيقي است، نوايي كه بيدارباش زندگي را خبر مي‌دهد و موسيقي كه دل را جلا مي‌دهد و رخوت را مي‌شويد تا بهار را در جان‌ها زمزمه كند.
اين آيين را كمتر كسي است كه در مازندران نداند و نشناسد، آييني كه با موسيقي خوش مازندراني در كوچه‌هاي روستاها در گذشته و اكنون در شهرها خوانده مي‌شود، دوستداران هميشگي دارد.
نوروزخوان‌ها عموما در گروه‌هاي دو نفره در كوچه‌ها به راه مي‌افتند و به مردم مژده بهار مي‌دهد.
«باد بهارون بيمو بلبل خوش‌خون بيمو» نوايي است كه مدام نوروزخوان زمزمه مي‌كند تا آمدن بهار را مانند يك بلبل به گوش اهالي برساند.
نغمه‌هاي بهاري كه نوروزخوان با طرب مي‌خواند حتي اگر زمستان سختي قبل از بهار هم باشد دلش را آب كرده و خود را با آن همنوا مي‌كند.
نوروزخوان بشارت‌دهنده بهار است و راوي رويش، وي اين سنت را از هزاران سال پيش سينه به سينه گردانده و امروز در گوش من و تو زمزمه مي‌كند.
نوروزخوان در اشعارش از ديگران هم كمك مي‌گيرد تا آمدن بهار را به ديگران هم برساند، باد بهاري را بهانه مي‌كند تا رخوت از چهره شهرها و روستاها بشويد.
در مازندران به مانند هر سال از اين هزاران سال و به رسم آييني ديرينه اسفند كه از نيمه مي‌گذرد و جوانك‌هاي درختان و شكوفه‌هاي بهاري كه نوك مي‌زنند در كوچه‌ها به راه مي‌افتند و هميشه هم مشتريان خود را دارند.
تعداد اين نوروزخوانان امروز در مازندران آنقدر زياد نيست كه نوبت به همه شهرها و روستاهاي و حتي همه كوچه پس كوچه‌هاي اين مناطق برسد و فقط در برخي مناطق كه به نظر مي‌رسد تمنايي باشد از اين نوروزخوانان براي خوانش دعوت مي‌كنند.
يك عصر ميهمان مركز پژوهش‌هاي فرهنگ بومي شهرستان آمل بوديم، مركزي كه فقط به نام يك نفر است اما همين كه نام اين يك نفر باشد براي اين گروه كافي است تا همه براي احياي سنت‌هاي بومي و محلي اين منطقه به ياريش بشتابند.
قرار بود اجراي برنامه‌هاي نوروزخواني به مدت سه روز در برخي محلات و روستاهاي شهرستان آمل اجرا شود اما بارندگي هوا و آفتاب يك روزه نيمه اسفندماه اين برنامه را به يك عصر محدود كرد.
دو گروه نوروزخواني به دعوت حشمت‌الله اياز، مدير مركز پژوهش‌هاي فرهنگ بومي و اداره فرهنگ و ارشاد اسلامي آمل براي اين برنامه تدارك ديده شده بودند.
محله اسپه‌كلا از محلات قديمي شهرستان آمل است كه براي نخستين برنامه‌ در نظر گرفته شده بود و تكيه اسك مستقر در اين محله از قديمي‌ترين اماكن مذهبي و آييني آمل است كه سابقه طولاني در اجراي برنامه‌هاي بومي و فرهنگي دارد.
نوروزخوان‌ها از دو آلت موسيقي به نام «لَله وا و دوسركتن» براي نواختن نواي نوروزي استفاده مي‌كنند، دو سر كتن وسيله‌اي شبيه دو طبل كوچك ولي متصل به هم كه با دو چوب نوروزخوان به روي آن مي‌نوازد و اين دو وسيله به خوبي از عهده نوازش نغمه بهاري برمي‌آيند.
باورم نمي‌شد كه به محض اينكه صداي موسيقي در حياط بزرگ تكيه اسك بپيچد تمام سرها به سمت صدا بگردد و تمام قدم‌ها به سمت محل صدا به حركت درآيد.
شايد به اغراق بگويم كه كمتر كسي جذب نواي دلنشين نوروزخوان‌ها نشد و كمتر كسي حتي براي چند دقيقه از آن لذت نبرد.
وقتي با نوروزخوان‌ها همراه شديم و به همراهشان خانه به خانه گشتيم، شوق حضور اين نغمه‌خوانان بهاري در همه خانه‌ها پيچيده بود و از هر پنجره‌اي و دري سري و بدني براي ديدن و شنيدن نواي نوروزخوانان ديده مي‌شد.
مردم هنوز رسم‌ها و آيين‌هاي سنتي را فراموش نكرده‌اند، شيريني، شكلات، ميوه و پول را به رسم تشكر و قدرداني به نوروزخوانان مي‌دادند تا شگوني باشد براي آغاز سال نو.
نوروزخوان‌ها در كوچه‌ها مي‌خواندند كه «باد بهارون بيمو نوروز سلطون بيمو» و مردم اسپند دود مي‌كردند و كوچه همه بهاري شده بود با نغمه نغمه‌خوانان بهاري و شوق و اشتياق مردم.
عجيب بود شور و اشتياق مردم و اينكه دوست نداشتند برنامه نوروزخواني به اين زودي به اتمام برسد اما مقصد بعدي يكي از روستاهاي اطراف آمل بود كه از گروه براي اجراي برنامه دعوت كرده بودند و اين بار نواي نوروزخواني با عطر باغات مركبات و شاليزارها در هم پيچيد تا بهار به معناي واقعي در اين منطقه با نواي نوروزخوانان همراه باشد.
در پايين‌ خيابان ليتكوه هم اشتياق مردم بود و درهايي كه مردم با شوق به روي ميهمانان ناخوانده خود باز مي‌كردند، اسپند دود مي‌كردند ولي اين بار در خانه‌هاي روستايي فراواني شيريني‌هاي سنتي بود كه چشم‌نوازي مي‌كرد.
بشتزيك، دختردونه و آغوزكنا هنوز هم در خانه‌هاي مردم مازندران به وفور ياد مي‌شود حتي اگر مهمان ناخوانده باشد.
مقصد سوم و نهايي گروه بازار مشايي‌محله آمل بود، بازاري قديمي و با سقف‌هاي حلبي و فرسوده و قدمتي به اندازه چند دهه ميزبان نوروزخوانان بود.
حال و هواي بهاري و خريد عيد و نواي نوروزخوان شوري را كه در بازار ايجاد كرده بود در هيچ منطقه ديگر ايجاد نكرد.
همه اينها بهانه بود تا بدانيم و بنويسيم كه مردم هنوز گذشته خود را فراموش نكرده‌اند، هنوز سنت‌ها و آيين‌ها براي اين مردم اهميت بسزايي دارد.
هنوز شور و شوق كودكي كه از ديدن نوروزخوان به وجد مي‌آيند كم نشده، هنوز پدران و مادران ما با ديدن نوروزخوان‌ها شادي مي‌كنند و شادي كودكانه‌اشان را از ياد نبرده‌اند.

* نوروزخوان پيام‌رسان بهار و تداعي‌كننده بيداري است
احمد رضانژاد كه به گفته خودش 15 سال است، نوروزخواني مي‌كند، ياد گرفتن نوروزخواني را مديون همين ذوق و شوق كودكي‌اش مي‌داند.
وي در گفت‌وگو با خبرنگار فارس مي‌گويد: كودك كه بودم دنبال نوروزخوان‌ها راه مي‌افتادم و از ديدن اين نوروزخواني لذت مي‌بردم، وقتي هم كه بزرگ‌تر شدم ياد گرفتم كه نوروزخواني كنم.
رضانژاد به اينكه احياگر و پاسدار اين سنت كهن و قديمي ايراني و مازندراني است افتخار مي‌كند و مي‌گويد: نوروزخواني سنتي است كه گفته مي‌شود از زمان خسروپرويز در ميان آيين‌هاي ايراني گنجانده شده و از آن زمان به بعد فراموش نشده است.
وي كه سابقه 22 ساله در آموزش و پرورش دارد خود را امانتدار پيشينيان مي‌داد و مي‌گويد: نوروزخوان پيام‌رسان بهار و تداعي‌كننده بيداري است، همانگونه كه خداوند در قرآن مژده زنده شدن پس از مرگ را داده نوروزخوان نيز مژده بيداري مي‌دهد به بهار.
رضانژاد اهميت نوروز را در اين مي‌داند كه به اعتقاد پيشينيان عيد غدير خم در نوروز بنا شده و مي‌گويند امام زمان (عج) نيز در روز نوروز ظهور مي‌كند و اين مهم موجب مي‌شود تا نوروز كه روز رويش و آغاز زندگي نو است براي هميشه براي مردم عزيز باشد.
وي با اين موضوع نيز اشاره مي‌كند كه نوروزخوانان در ابتداي اشعار خود ابتدا نام خدا و سپس مدح ائمه (ع) را مي‌كنند و از واقعه عاشورا و كربلا براي مردم مي‌خوانند.
رضانژاد مي‌گويد: وصف بهار و ترغيب صاحبخانه به دادن انعام و دعاي خير و بركت براي سال جديد از مهم‌ترين اشعاري كه نوروزخوانان مي‌خوانند.
وي استقبال مردم از گروه‌هاي نوروزخوان را در سال‌هاي اخير خوب توصيف مي‌كند و مي‌گويد: در دو سال اخير استقبال مردم از نوروزخواني رو به افزايش است و مردم خواهان اجراي برنامه‌هاي بيشتري در اين زمينه هستند.

* نوروزخواني گرانبهاترين ميراث فرهنگي ايران زمين
مدير مركز پژوهش‌هاي فرهنگ بومي آمل نيز در گفت‌وگو با خبرنگار فارس نوروزخواني را از گرانبهاترين ميراث فرهنگي ايران زمين مي‌داند.
حشمت‌الله اياز بسيار تاكيد و تلاش مي‌كند كه اين سنت‌ها به فراموشي سپرده نشوند.
وي مي‌گويد: اين سنت نياكان ما است و نشانه همكاري و همياري همه مردم براي شاد كردن فضاي روستاها و شهرها است و نبايد به اين سادگي به بوته فراموشي سپرده شود.
اياز مي‌گويد: نوروزخواني علاوه بر زبان طبري به زبان فارسي در برخي شهرها و استان‌هاي كشور نيز اجرا مي‌شود و اشعاري به همين مضمون در وصف بهار و آمدن سال نو خوانده مي‌شود.
وي از پيشكسوتان آمل در زمينه نوروزخواني افرادي چون زنده‌يادان قنبر رضواني، اكبر كاظمي، اصغر عقاپور، رمضان قبادي و مرحوم نيكجو را نام مي‌برد كه اين سنت را در سال‌هاي گذشته در اين منطقه زنده نگه داشته‌اند.
نوروزخوانان در پايان هر برنامه خود از صاحبخانه و اهالي براي شگيني كه داده‌اند به زبان نوروزخواني تشكر مي‌كند و برايشان سال خوشي را آرزو مي‌كند اما هيچ كدام دوست ندارند اين رسم و آيين به اين زودي‌ها فراموش شود و يا روزي برسد كه ديگر نوروزخواني براي نغمه خواني بهار باقي نماند.
_______________
گزارش از الناز پاك‌نيا
_______________
انتهاي‌پيام/ل10/ع