پاسخ به:اخبار اجتماعی امروز
چهارشنبه 4 اسفند 1389 1:20 PMخبرگزاري فارس: يك متخصص مغز و اعصاب ضمن تشريح تقسيمبنديهاي سردرد و راههاي مواجهه با آنها گفت: مسكنها هميشه داروي شفابخش سردرد نيستند و گاهي اوقات موجب تشديد سردرد ميشوند.
سردرد يكي از مشكلات شايعي است كه هر انساني در طول زندگي خود آن را امتحان كرده است. هر فردي با گرفتن سردرد به دنبال راه حلي براي تسكين آن برميآيد. برخيها به درمانهاي گياهي روي ميآورند و تعدادي هم از داروهاي مسكن استفاده ميكنند و بدون آنكه به پزشك مراجعه كنند به خود درماني ميپردازند كه اين خوددرماني در بين مردم كشور ما زياد ديده ميشود بهطوري كه بيشتر ايرانيها در منزل خود به داروخانهاي مملو از قرص و دارو مجهز هستند كه بيشتر اين افراد نه تنها به خود درمان يپرداخته بلكه براي مشكلات ديگران هم دارو تجويز ميكنند.
اين درحالي است كه بارها و بارها پزشكان و متخصصان يادآور شدهاند كه در ابتدا علت هر دردي بايد مشخص شود و سپس به دنبال درمان آن بود. هر دردي در بدن، يك علت خاصي دارد كه بايد آن علت درمان شود نه درد. درواقع بيشتر افراد با خوردن داروهاي مسكن تنها به رفع درد و تسكين آن ميپردازند و از اصل موضوع غافل ميشوند. به همين خاطر است كه بسياري از بيماريها دير تشخيص داده شده و بيمار معمولاً زماني به پزشك مراجعه ميكند كه ديگر كار از كار گذشته و آن بيماري به مرحله حاد رسيده است و در آن زمان است كه ديگر درمان كارآيي نداشته و همچنين هزينههاي درمان نيز افزايش چشمگيري مييابد كه در اكثر موارد هم بيجواب است.
سردرد هم يكي از همان مشكلاتي است كه به ميزان زياد در افراد ديده ميشود اما متأسفانه بيشتر افراد آن را دست كم گرفته و به درمان علتي آن نميپردازند و درد خود را با خوردن يك قرص مسكن يا داروهاي گياهي برطرف ميكنند. لذا براي بررسي هر چه بيشتر سردرد و اينكه براي كداميك از سردردها بايد نگران بود به سراغ دكتر فرامرز اميري متخصص مغز و اعصاب رفتيم تا ابعاد مختلف ايتن بماري و گوشهاي از سوالات رايج مردم را در باره آن بررسي كنيم.
فارس: وضعيت عارضه سردرد در كشور چگونه است؟
اميري: سردرد از شايعترين علل مراجعه بيماران به پزشك است و شيوع آن بسته به جنس و سن در جامعه متفاوت است. در دستهبندي سردرد در زنان شايعتر از مردان و در افراد جوان شايعتر از ميانسالان و اطفال است. بطور متوسط 10 تا 20 درصد مردم حداقل يك بار براي شكايت از سردرد به پزشك مراجعه ميكنند. علت سردرد تحريك گيرنده هاي حساس درد در بافت هاي اطراف سر، گردن و جمجمه است.
سردرد يك مجموعه وسيعي است كه تشخيصهاي مختلف را در دل خود جاي داده است و بيماري كه با سردرد مراجعه ميكند با لفظ كلي سردرد با آن برخورد ميشود اما در دل اين لفظ بسياري از گروههاي مختلف از بيماريها ميتواند وجود داشته باشد. در يك سر طيف سردردهاي با اهميت بسيار كم و در طرف ديگر طيف بيماريهاي وخيم وجود دارد. علائمي در يك بيماري سردرد ارزشمند است و بيماران بايد با ديدن آنها نگران باشند.
اصولا سردرد تازه عارض شده در فرد هميشه از نظر ما مهم است كه فرد هيچ سردردي نداشته است ولي الان به صورت ناگهاني دردي در سر خود احساس ميكند. همچنين سردردي كه همراه با تهوع، استفراغ، اختلال هوشياري، اختلال رفتاري، تشنج يا ضعف اندام باشد براي متخصص مغز و اعصاب اهميت دارد.
فارس: يك تقسيمبندي كلي از سردردها براي ما داشته باشيد.
اميري: براي اينكه دستهبندي سردردها را انجام دهيم آنها به دو قسمت اوليه و ثانويه تقسيم ميكنيم. سردردهاي ثانوي آنهايي هستند كه ثانويه به يك وضعيت و بيماري ديگر باشد. به عنوان مثال فرد دچار سينوزيت يا فشار خون بالا ميشود و سردرد ميگيرد همچنين ممكن است سردرد به خاطر تومور مغزي يا فشار بالاي مغز يا سكته و ضربه مغزي باشد.
اما سردردهاي اوليه آنهايي هستند كه علت ديگري براي آن در جاي ديگري از بدن پيدا نميشود و بدون اختلال كاركردي در نسج مغز سردرد ايجاد ميشود و به صورت شايع اين سردردها به صورت سردردهاي ميگرني و تنشي ايجاد ميشود. البته طيف سردردهاي اوليه بسيار بيشتر از اينهاست اما 85 درصد سردردهاي اوليه را اين 2 مورد تشكيل ميدهند.
سردردهاي اوليه شرح حال مشخصي دارند. هميشه مسبوق به سابقه هستند و فرد چندين و چند سال سابقه سردردهاي دورهاي دارد. به عنوان مثال فرد طي يك ماه يك يا دو روز سردرد ميگيرد. اين سردردها خصوصيات ثابتي دارند و معمولا نيمهاي از سر را در بر ميگيرند؛ بالاي 4 ساعت طول ميكشند؛ ضربان دار هستند؛ گاها ممكن است در پيك سردرد، فرد را قرار دهند،؛ با استراحت بهتر ميشود؛ اغلب به مسكنهاي معمولي جواب ميدهند؛ سردرد شدت و ضعف پيدا ميكند و در طي سالهاي بيماري اتفاق خاصي براي فرد نميافتد.
اما سردردهاي ثانويه به علت ديگري اتفاق ميافتد يعني اين اختلال به علت اختلال در خونرساني در مغز ايجاد ميشود به طوري كه مانند سكته مغزي به علت نوسانات فشار مغزي فرد سردرد ميگيرد، البته در هر گروه سني يكسري از دردها شايعتر است.
فارس: رابطه سردرد و فشار خون چيست؟ آيا فشار خون باعث سردرد ميشود يا برعكس آن اتفاق ميافتد؟
اميري: براي اينكه فشار خون بالا مسبب سردرد شود بايد ميزان آن به يك حداقلي برسد و اين حداقل بايد 25 تا 30 درصد از ميزان اوليه فشار خون فرد بالاتر رفته باشد. به طوري كه فشار مينيمم فرد بالاتر از 12 باشد. ديده شده بيماراني مراجعه ميكنند كه فشار آنها 12 روي 8 يا 14 روي 9 يا 17 روي 10 است كه فكر ميكنند علت سردردشان فشار خون بالاست در حالي كه عدد كمتر فشار خون بايد حداقل 12 باشد تا ايجاد سردرد كند. همانطور كه يك عامل مهم شكمدرد و درد قفسه سينه چون ماهيت دردناك دارند موجب افزايش فشار خون ميشوند فرد ميگرني هنگام گرفتن ميگرن ممكن است فشار آن 16 روي 10 باشد اما سردرد شود. در اغلب موارد هم همين است يعني فشار خون كه در اورژانسها مراجعه ميشود به دليل يك بيماري دردناك ايجاد شده است.
فارس: اين مطلب كه اگر درد سر فردي به مسكنهاي معمولي پاسخ دهد سردرد او خوشخيم است و اگر سردردش با مسكن آرام نشود سردرد بدخيم است درست است؟
اميري: در پاسخ به اين سؤال بايد گفت كه اينگونه نيست و پاسخ به مسكن دال بر خوشخيم بودن سردرد نميشود چرا كه ممكن است فرد مبتلا به تومور مغزي باشد اما به مسكن جواب دهد و از طرفي اغلب سردردهاي اوليه كه خوشخيم هستند به مسكن جواب نميدهند.
فارس: در گروههاي سني چه نوع سردردهايي شايع هستند؟
اميري: در گروههاي خاصي از بيماران و در اطفال شايعترين علت سردردها ميگرن است چرا كه ميگرن از سن كودكي و نوجواني از 10 تا 15 سالگي آغاز ميشود و به مرور سردرد با يك فركانس و دوره مشخص در فرد جا ميافتد و علائم باليني دارد.
در افراد ميانسال و مسن علل مهمتري براي سردرد وجود دارد و معمولاً ضايعات مغزي مانند التهاب شريان مغز و ضايعات فراگير مغزي مانند تومورهاي مغزي از علل ابتلا به سردرد است.
برخي سردردهاي ثانويه به واسطه آرتروز گردن ايجاد ميشود. همانطور كه درد قفسه سينه ايجاد سكته قلبي ميكند و درد آن به دست هم منتشر ميشود بيماري آرتروز گردن نيز ميتواند درد گردن را به سر منتشر كند و از طرف ديگر سينوسهاي اطراف جمجمه كه فضاهاي مختلفي در جمجمه هستند و كار تصفيه هوا را انجام ميدهند اگر دچار التهاب شوند ممكن است موجب سردرد شوند. همچنين اگر در جمجمه و صورت دردي پيش آيد اين درد ميتواند به سر منتشر شود.
فارس: نحوه بررسي تشخيص انواع سردردها چگونه است؟
اميري: فردي كه با سردرد مراجعه ميكند بايد ديد كه آيا مسبوق به سابقه سردرد بوده يا نه كه اگر بوده آيا خصوصيات سردرد تغييري كرده است يا نه. همچنين سردردي كه اخيرا عارض شده باشد و سردردي كه با علائم تشنج، ضعف اندام، اختلال در كاركرد شنوايي و با تاري ديد همراه است براي متخصصان مغز و اعصاب اهميت دارد.
مسئله بعد معاينه فرد از نظر مشكلات اطراف جمجمه است كه آيا سينوسهاي افراد جمجمه چشم، فك، دندان و گردن دچار مشكل هستند يانه چرا كه ابتلاي هر كدام از اين موارد ميتواند موجب درد در صورت و انتشار آن به سر شود.
فارس: آيا اختلال بينايي، تاري ديد، نزديكبيني و افرادي كه عينك نميزنند ميتوانند در ايجاد سردرد موثر باشند و آيا حتما بايد عينك زده شود؟
اميري: بايد در نظر داشت كه نزديكبيني هيچ موقع مسبب سردرد نميشود. فرد عينكي كه عينك نميزند بايد براي تمركز بهتر روي چشم خود فشار بياورد تا تحدب عدسي چشمش را تغيير داده و بهتر بتواند ببيند و اگر اين اتفاق بيافتد درد و خستگي افراد چشم ايجاد ميشود ولي هيچ موقع سردرد صورت نميگيرد. اما افراد نزديكبين اگر ميگرن داشته باشند عدم استفاده از عينك موجب تشديد ميگرن آنها خواهد شد و اغلب سردردها در افراد عينكي نه به خاطر مصرفنكردن عينك است بلكه به خاطر فعالشدن زمينه ميگرن فرد است.
فارس: آيا داروها هم موجب سردرد ميشوند؟
اميري: بله. موضوع بعدي و مهم داروها هستند و اينكه فرد چه دارويي مصرف ميكند چرا كه داروهاي مختلف با تغيير انقباضپذيري عروق مغز و ميزانخوني كه به مغز فرد ميرساند ميتوانند موجب سردرد شود. به طور كلي وقتي خون بيشتر به مغز برسد سردرد ايجاد خواهد شد.
لذا بسياري از داروهاي فشار خون به دليل اينكه شلكننده عروق هستند موجب ميشود خون بيشتري به مغز رود و فرد را دچار سردرد كند. از طرف ديگر بسياري از آنتيبيوتيكها نيز ممكن است سببساز سردرد شود.
فارس: در مورد درمان و توصيه هاي مبتلابان به سردرد بفرماييد.
اميري: بعد از شناسايي افراد و تقسيم آنها به دو قسمت اوليه وثانويه نوبت به درمان ميرسد و اصولا درمان سردرد به دو مرحله دارويي و غيردارويي تقسيم ميشود. در سردردهاي اوليه توجه به قسمت غيردارويي بسيار مهم است به طوري كه فرد بايد منظم بخوابد چرا كه همچنان كه بيخوابي سردرد ايجاد ميكند پرخوابي هم موجب سردرد فرد خواهد شد. همچنين وعدههاي غذايي هم بايد به موقع خورده شود البته حجم غذاي مصرفي مهم نيست اما وعده غذايي نبايد حذف شود. وعده غذايي ميتواند يك ميوه كوچك و يا يك بيسكويت باشد گرچه ماهيت ماده غذايي هم مهم است.از طرف ديگر برخي افراد به برخي مواد غذايي حساسيت دارند لذا فرد بايد ماده غذايي حساسيتزايش را كه موجب سردرد در او ميشود مصرف نكند.
افرادي كه دچار سردرد ميگري و تنشي هستند حتما بايد در روز نيم ساعت تا 45 دقيقه پيادهروي كنند البته بايد بدانند پيادهروي زماني ورزش محسوب ميشود و جنبه درماني در سردرد دارد كه اولا هر روز باشد و ثانيا بيش از 30 تا 45 دقيقه نباشد و سوما سريع باشد چرا كه پيادهروي كند هيچ تأثيري در كنترل سردرد ميگرني و تنشي ندارد و ملاك براي سرعت اين است كه حداقل 20 تا 30 درصد تپش و ضربان قلب فرد افزايش يابد و اگر فردي به طور معمول ضربان قلبش در دقيقه 60 بار ميزند به 80 تا 90 بار در ثانيه برسد. البته برخي حركات مانند خم و راستشدن و حركات چرخشي سر و گردن كه به ميزان زياد در ورزشهايي مانند فوتبال و ايروبيك ديده ميشود بايد حذف شود. لذا بهترين فعاليت فيزيكي فعاليتي است كه بدن تكان ميخورد و سر ساكن باقي ميماند.
فارس: مصرف مسكن در سردردها توصيه ميشود؟
اميري:مسئله بعدي درمان دارويي است كه اگر سردرد حاد باشد مصرف مسكن بلامانع است. اما اين نكته حائز اهميت است كه در سردردهاي مزمنف مسكنها جايگاهي ندارد. سردرد مزمن سردردي است كه 12 هفته ادامه يابد. لذا فردي كه ساليان سال سابقه ميگرن دارد به هيچ وجه حق ندارد مسكن مصرف كند. چون از طرفي فرد با مسكن جواب نميگيرد و از طرفي ديگر خود مسكن موجب تشديد ميگرن ميشود. براي درمان ميگرن هم بايد علت اوليه شناخته و مشكلات محيطي برطرف شود و پس از آن درمان دارويي براي فرد آغاز شود.
رسيدگي به سردردهاي ثانويه متفاوت از اوليه است و در اين سردردها بسته به نياز فرد بايد تشخيص انجام شود كه متداولترين روشهاي تشخيص، سيتياسكن، امآرآي مغز و در مواقع لزوم اندازهگيري فشار داخل مغز است و درمان آها هم بر اساس نحوه تشخيص متفاوت است.
گفتوگو از مسعود ملكي
انتهاي پيام/