استفاده از برنامه فوق مستلزم نصب يک برنامه بعنوان سرويس گيرنده بر روی کامپيوتر کاربر و اتصال به سايت ICQ بمنظور برقراری ارتباط با سرويس دهنده ICQ است . برنامه سرويس گيرنده نصب شده بر روی کامپيوتر کاربر با سرويس دهنده ICQ ارتباط برقرار خواهد کرد . اجرای برنامه سرويس گيرنده بر روی کامپيوتر کاربر و اتصال به اينترنت از پيش شرط های اوليه جهت استفاده از سرويس فوق است . مراحل زير نحوه استفاده از سرويس فوق را نشان می دهد :
• در ابتدا می بايست با اتصال به سايت ICQ ، نرم افزار لازم برای نصب بر روی سرويس گيرنده را دريافت کرد.
• برنامه دريافت شده را می بايست نصب و در ادامه اجراء کرد.
• برنامه نصب شده سعی در برقراری ارتباط با سرويس دهنده ICQ خواهد کرد. در اين راستا از پروتکل خاص با نام ICQ v5 برای ارتباطات استفاده می شود.
• پس از برقراری ارتباط بين سرويس گيرنده و سرويس دهنده ، می توان نام و رمز عبور خود را جهت ورود به سايت وارد کرد.در صورتيکه برای اولين مرتبه است که به سايت وارد می شويد ، می توان درخواست يک Account جديد نمود. پس از بررسی نام و رمز عبور داده شده و در صورت صحت آنان ، امکان ورود به سايت فراهم می گردد.
• برنامه سرويس گيرنده ، اطلاعات مورد نياز را ( نظير آدرس IP و شماره پورت ) برای سرويس دهنده ICQ ارسال می نمائيد.
• سرويس دهنده ، يک فايل موقت شامل اطلاعات مربوط به ارتباط و افراد موجود در ليست تماس ايجاد می گردد. در ادامه بررسی خواهد شد که آيا افراد موجود در ليست تماس شما به شبکه وارد شده اند ؟
• در صورتيکه هر يک از افراد موجود در ليست تماس شما به شبکه وارد شده باشند ، سرويس دهنده پيامی را برای سرويس گيرنده ICQ ارسال و اطلاعات مربوط به کاربران online ( موجود در ليست تماس ) را ارسال خواهد کرد. سرويس دهنده ICQ اطلاعات شما را نيز برای ساير کاربرانی که online بوده و نام شما در ليست تماس آنها می باشد ، نيز ارسال خواهد کرد .
• زمانيکه سرويس گيرنده ICQ اطلاعات مربوط به افراد موجود در ليست تماس را دريافت می دارد ، وضعيت کاربر مورد نظر به Online تغيير می يابد.
• بر روی نام کاربر موجود در ليست تماس که online شده است ، کليک و پس از فعال شدن پنجره مربوطه می توان متن مورد نظر خود را تايپ و برای کاربر مربوطه ارسال کرد.
• پيام ارسالی شما مستقيما" برای برنامه سرويس گيرنده ICQ مربوط به کاربر مورد نظر ، ارسال خواهد شد. ( برنامه سرويس گيرنده ICQ از آدرس IP و شماره پورت مربوط به کامپيوتر کاربر مورد نظر آگاهی دارد ) . در فرآيند فوق سرويس دهنده ICQ دخالت نکرده و مبادله اطلاعات مستقيما" توسط برنامه های سرويس گيرنده انجام خواهد شد.
• کاربر مورد نظر پس از دريافت پيام ، می تواند پاسخ لازم را برای قرستنده ارسال نمايد.
• پس از اتمام مبادله اطلاعاتی ، می توان پنجره مربوط به ارسال پيام را غيرفعال و در صورت ضرورت برنامه سرويس گيرنده ICQ را نيز غيرفعال نمود. در چنين حالتی برنامه سرويس گيرنده پيامی را برای سرويس گيرنده ICQ ارسال و او از از غيرفعال شدن خود ،آگاه می سازد. در ادامه سرويس دهنده ICQ پيامی را برای ساير سرويس گيرندگان ICQ ( موجود در ليست تماس شما ) ارسال و آنها را از اين واقعه آگاه می نمايد. در نهايت سرويس دهنده ICQ فايل موقت ايجاد شده که شامل اطلاعات مربوط به سرويس گيرنده ICQ است ، را حذف خواهد کرد.
در سال 1998 ، ICQ توسط AOL خريداری و سرويس فوق در اختيار عموم کاربران AOL نيز قرارگرفت . اکثر برنامه های IM دارای عملکردی مشابه با ICQ می باشند. در ادامه به دو نمونه متداول در اين زمينه اشاره خواهد شد.