رو دربایستی و ملاحظات دوستانه؛ مانع ضابطهمداری
دوشنبه 25 بهمن 1389 2:26 AM
خانم دریا مهاجرانی کارشناس حوزه معاونت مالی، ضابطهمداری را خطمشی و نحوة عملکرد کارکنان در هر رتبه و مقام، حول محور قوانین و اصول تعیین شده تعریف میکند و میگوید: وقتی به اصول و قوانین از پیش تعیین شده در سازمان خود اعتقاد و ایمان داشته باشیم، کلیه تصمیمگیریها و عملکردمان نیز در جهت برآورده شدن ضوابط خواهد بود. وی در ادامه موانع تحقق ضابطهمداری در کار و شغل یک فرد را در تربیت و فرهنگ که سالهای متمادی در زندگی افراد ریشه دوانده است، میداند و معتقد است که رودربایستیها، ملاحظات دوستانه و خویشاوندی موانع تحقق ضابطهمداری است که به سازمانها نیز کشیده شده است.
وی میگوید: وقتی در سازمانها کارکنان به ضابطهمداری پایبند نباشند، مانع بزرگی در وفاداری اشخاص به وجود میآید و موجب منفور شدن چهرة ضابطهمدارها میشود.
خانم مهاجرانی در پایان گفت: ضابطهمداری مقدم بر رابطهمداری است و جمع این دو با هم سخت است ولی در صورتی که برای دیگران کاملاً مشخص شده باشد که ما فردی ضابطهمدار هستیم و برای هیچ کس از مرز ضابطه خارج نمیشویم به مرور این عملکرد به یک ویژگی مشخص رفتاری ما تبدیل خواهد شد و بازخورد منفی نخواهد داشت.
وی بر این نکته تأکید میکند که اگر در مورد ضابطهها و تبصرههای خشک قانونی، واقعاً نیت خیرخواهانهای داشته باشیم و بخواهیم انعطاف و انصاف هم به خرج دهیم، میتوانیم با تخصصهایی که هریک در زمینة شغلی خودمان کسب کردهایم و بدون نقض قوانین راهنماییهای لازم را به کسانی که شرایط و نیازهای ویژه دارند ارائه دهیم تا هم از اصول ضابطهمداری خارج نشویم و هم منعطف و رئوف باقی بمانیم.
خانم زهرا شگفت مسئول دبیرخانه دفتر مدیرعامل با استناد به آیات قرآن کریم و روایاتی از سیره حکومتی معصومین (ع) به سؤالات ما چنین پاسخ داد: حضرت علی (ع) میفرماید: «در استخدام کارکنان و فرمانروایان شفاعت و وساطت کسی را مپذیر». نمونههای بسیار زیادی در روایات و آیات و در سیره حکومتی معصومین (ع) دیده میشود که به هیچ عنوان بین خویشاوندان و اطرافیان با سایر مردم نباید تفاوتی وجود داشته باشد. خداوند در سوره احزاب آیه 30 به زنان پیغمبر (ص) میفرماید: تصور نکنید به خاطر نسبت خود با پیامبر تخفیفی در مجازات گناهان دارید بلکه اگر خلافی مرتکب شوید، عذابتان دو برابر خواهد بود و همچنین خداوند در سوره مسد عموی پیامبر را که علیه اسلام تلاش میکرد صریحاً مورد نفرین قرار داده و به وی وعده عذاب داده است. وی در پاسخ به اینکه چگونه میتوانیم در کار و شغل خودمان یک فرد ضابطهمدار باشیم، گفت: راجع به ضابطهمداری در قرآن کریم، دلایل عزل و نصب بیان شده است بهعنوان مثال: در سوره یوسف آیه 55 علت انتصاب حضرت یوسف(ع) به خزانهداری، امین بودن و دانستن علم مربوطه بیان شده است.
در سوره حجرات آیه 13 خداوند ملاک و ضوابط برتری نزد خود را میزان تقوای انسانها بیان میکند و در سوره انفال آیه 72 میفرماید: به کسانی که ایمان دارند و درمیان کفار و مشرکان هستند و ایمانشان در خطر است ولی هجرت نمیکنند، پست و مقام ندهید.»
وی در مورد این که چگونه میتوانیم هم ضابطهمدار و قانونمند و هم انعطافپذیر و دوستداشتنی باشیم، به این مطلب اشاره میکند که: امام علی (ع) در فرمانها و دستورالعملهای حکومتی و اداری و همچنین رفتار خود با اطرافیان بر اصل ضابطهمداری در مدیریت تأکید فراوان داشتند و از حاکمیت رابطه در امور همواره جلوگیری میکردند. در روش و منش حکومتی آن حضرت نیز بر ضابطه به طور جدی تأکید شده است. به همین خاطر طلحهها و زبیرها هیچگاه فرمانداری و استانداری حکومت علوی را نداشتهاند و عقیل بهعنوان برادر آن حضرت، امکان بهرهمندی ویژه از بیتالمال را نیافت.
امیرالمؤمنین (ع) در نامهای به منذربن جارود که فرماندار بود، مینویسد: به من گزارش رسیده که تو همواره خواستههای نفسانیات را دنبال میکنی و به فکر آخرت نیستی، با ایجاد رابطه تنگاتنگ با بستگان و خویشانت (رابطهمداری)، ارتباطت با دین (ضابطهمداری) را قطع کردهای، اگر این گزارشها درست باشد، شتر خانهات از تو ارزشمندتر است و کسی مانند تو نه به درد مرزبانی کشور میخورد و نه برای بهکارگیری در پست و مقام و مسئولیت، ارزش ارتقاء دارد و نه میتوان امانتی را به دست او سپرد.