پاسخ به:نگاه نهجالبلاغه به نوجوانان
شنبه 23 بهمن 1389 8:42 AMنگاه نهجالبلاغه به نوجوانان (2)
الف) نوجوان و تربيت
در تربيت نوجوانان بايد به چند اصل تربيتى توجّه نمود؛ از جمله: شناخت مسائل اين نسل، توجّه به پايههاى خُلقى اين نسل، توجّه به اصل محبت و انس و دوستى با نوجوانان و پرهيز از اعمال قدرت و اجبار.
على عليهالسلام به تربيت نفس توجّه ويژهاى دارد و مىفرمايد:
«اى مردم! خودتان عهدهدار تربيت نفس خويش باشيد و آن را از كشيده شدن به طرف هوسها و عادات ناروا باز داريد.» 2
و نيز مىفرمايد:
«زنهار! زنهار! در تربيت و سازندگى خويشتن تلاش كن.» 3
امام على عليهالسلام به پدران نيز توصيه مىكند:
«با فرزندان خود دوست شويد؛ زيرا مودّة الآباء قرابة بين الأبناء؛ دوستى ميان پدران سبب خويشاوندى ميان فرزندان است.» 4
و نيز به علت تأثير خانودهها بر شخصيت نوجوانان، سفارش مىكند:
«روابط خود را با افراد با شخصيت و اصيل و خانوادههاى صالح و خوشسابقه، برقرار ساز.» 5
امام تأثير محيط و جامعه را در تربيت فرزندان، به ويژه نوجوانان، گوشزد مىكند و مىفرمايد:
«واسكن الأمصار العظام فانّها جِماع المسلمين، واحذر منازل الغفلة و الجفاء و قلّة الأعوان على طاعة اللّه؛ در شهرهاى بزرگى كه مركز اجتماع مسلمانان است، مسكن گزين و از محيط و جوامعى كه اهل غفلت و ستمكارى در آنجا هستند و يارانِ مطيع خدا كمتر در آن نواحى يافت مىشوند، بپرهيز.» 6
ب) نوجوان و عبادت
طرز ارائه مسائل مذهبى به نوجوانان اهميت بسيارى دارد. امور مذهبى را به گونهاى بايد به آنها ارائه داد كه آنها احساس كنند در زندگى روزمره،اين امور قابل پياده شدن است. و بايد علم و دين را توأمان به نوجوانان آموخت.
«عبادت» مهمترين بخش اصول اسلام مىباشد و در نهجالبلاغه به بندگى خدا و عبادت توجّه و تأكيد بيشتر شده است. عبادت اثرات دنيوى بسيارى دارد كه از جمله آن آرامش روانى و سلامت نفس مىباشد.
على عليهالسلام مىفرمايد:
«در تمام امور زندگى خود، خداوند را اطاعت كن؛ زيرا اطاعت از خداوند، بر هر كارى مقدّم است. نفس خود را به سوى عبادت بكشان و با آن مدارا كن.» 7
از مهمترين اركان عبادت، نماز و روزه و عمل به قرآن مىباشد.
على عليهالسلام توجّه به نماز و روزه و خواندن قرآن را گوشزد فرموده، از جمله:
«نماز، گناهان انسان را مىريزد.» 8
«بهترين وسيله نزديكى به خداوند، روزه ماه مبارك رمضان است.» 9
«حقّ فرزند بر پدر اين است كه نام نيكويى براى او انتخاب كند، اخلاق و ادب به او بياموزد و قرآن را به او آموزش دهد.» 10
ج) نوجوان و الگوپذيرى
«الگوها» در تربيت، تأثير بسيار زيادى دارد و هر چقدر الگو محبوبتر باشد، تأثيرپذيرى آن نيز بيشتر است.
حضرت على عليهالسلام از يك طرف بهترين الگو براى نوجوان و جوان مىباشد، چون امام دوران كودكى و نوجوانى را در كنار
پيامبر اكرم صلىاللهعليهوآله گذراند و رفتار او را براى خود الگو قرار داده است؛
لذا مىفرمايد:
«پيامبر صلىاللهعليهوآله مرا از دوران كودكى تحت تربيت خود گرفتند و هر روز يك اخلاق نيكو را به من تعليم و دستور مىدادند.» 11
قرآن كريم به مسلمانان خطاب مىفرمايد:
«رسول خدا صلىاللهعليهوآله يك الگو و سرمشق كامل مىباشد.»
و حضرت على عليهالسلام و فرزندانش بهترين الگو براى نوجوانان و جوانان مىباشند. از اين رو با تبيين سيره زندگى امام مىتوان امام را در تمام مراحل به عنوان الگو انتخاب كرد.
بايد توجّه نمود افرادى كه در سمت مربّى و معلّم نوجوان مىباشند، الگوى مناسب در تربيتاند و نوجوان آداب زندگى را غالباً از اطرافيان ـ به ويژه مربّيان ـ فرا مىگيرد. پس لازم است آنها خود را با الگوى برتر تطبيق نمايند و نفس خود را اصلاح سازند، و عملاً به تربيت نسل جديد بپردازند.
على عليهالسلام مىفرمايد:
«هر كس كه خودش را در منصب رهبرى مردم قرار دهد، لازم است قبل از تعليم ديگران، نفس خودش را اصلاح كند.» 12
ادامه دارد